Cách đọc chỉ số xét nghiệm máu khi mang thai mẹ bầu cần biết

Thiếu máu, tiểu đường thai kỳ hay nguy cơ tiền sản giật đều có thể được phát hiện sớm qua xét nghiệm máu. Thế nhưng, những ký hiệu như HGB, RBC, PLT hay Glucose thường khiến nhiều mẹ bầu bối rối, khó hiểu. Biết cách đọc chỉ số xét nghiệm máu khi mang thai sẽ giúp mẹ bầu yên tâm hơn theo dõi sức khỏe.

Cách đọc chỉ số xét nghiệm máu khi mang thai: Nồng độ beta hCG

Beta hCG (human Chorionic Gonadotropin) là hormone do tế bào nuôi của phôi thai tiết ra ngay sau khi trứng được thụ tinh và làm tổ trong tử cung. Đây là hormone đặc hiệu giúp xác nhận có thai sớm và theo dõi sự phát triển của thai nhi.

Xét nghiệm máu định lượng beta hCG có thể phát hiện thai sớm, thường từ khoảng 8 - 11 ngày sau rụng trứng, tùy độ nhạy của xét nghiệm. Trong thai kỳ sớm tiến triển bình thường, hCG thường tăng đáng kể trong 48 giờ đầu, thường từ 35 - 53% trở lên:

• Nếu hCG tăng chậm, không tăng hoặc giảm sớm, cần theo dõi nguy cơ thai ngoài tử cung, thai sinh hóa, thai lưu.
• Chỉ số hCG tăng quá cao có thể gặp trong đa thai, thai trứng, sai lệch tuổi thai.
• Chỉ số hCG tăng chậm hoặc giảm có thể liên quan dọa sảy thai, thai ngoài tử cung, thai không phát triển.

Cách đọc chỉ số xét nghiệm công thức máu CBC

Xét nghiệm công thức máu cũng thường được chỉ định trong thai kỳ và các chỉ số quan trọng của xét nghiệm này như:

RBC (Số lượng hồng cầu)

RBC là chỉ số phản ánh số lượng hồng cầu có trong máu, có vai trò vận chuyển oxy từ phổi đến các mô và thai nhi. Trong thai kỳ, số lượng hồng cầu có thể giảm nhẹ do hiện tượng pha loãng máu sinh lý.

HGB (Hemoglobin)

HGB là lượng huyết sắc tố trong máu, giúp đánh giá trực tiếp mức độ thiếu máu. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, thiếu máu được xác định khi HGB dưới 11 g/dL trong 3 tháng đầu và 3 tháng cuối, hoặc dưới 10,5 g/dL trong 3 tháng giữa. HGB thấp kéo dài có thể làm mẹ mệt mỏi, tăng nguy cơ sinh non, thai chậm phát triển trong tử cung.

HCT (Hematocrit)

HCT là tỷ lệ phần trăm thể tích hồng cầu trên tổng thể tích máu, giúp đánh giá mức độ cô đặc hay pha loãng của máu. Trong thai kỳ, HCT thường giảm nhẹ do tăng thể tích huyết tương, đây là thay đổi sinh lý bình thường. Tuy nhiên, nếu HCT giảm sâu kèm triệu chứng lâm sàng, cần kiểm tra nguy cơ thiếu máu thực sự.

MCV, MCH, MCHC

MCV phản ánh kích thước trung bình của hồng cầu, còn MCH và MCHC thể hiện lượng và nồng độ hemoglobin trong mỗi hồng cầu. MCV thấp thường gợi ý thiếu máu thiếu sắt, trong khi MCV cao có thể liên quan thiếu vitamin B12 hoặc acid folic. Việc kết hợp các chỉ số này giúp bác sĩ xác định nguyên nhân thiếu máu để bổ sung vi chất phù hợp.

WBC (Bạch cầu)

Khi tìm hiểu cách đọc chỉ số xét nghiệm máu khi mang thai, mẹ bầu cũng cần quan tâm đến WBC - số lượng bạch cầu. Bạch cầu đóng vai trò bảo vệ cơ thể khỏi vi khuẩn và virus. Trong thai kỳ, WBC có thể tăng sinh lý, thường dao động khoảng 6.000 - 15.000/mm³ và có thể cao hơn ở tam cá nguyệt 3 hoặc khi chuyển dạ.

PLT (Tiểu cầu)

PLT phản ánh số lượng tiểu cầu - thành phần quan trọng trong quá trình đông máu và cầm máu khi sinh. Một số phụ nữ mang thai có thể bị giảm tiểu cầu thai kỳ nhẹ (gestational thrombocytopenia), thường không nguy hiểm và tự hồi phục sau sinh. Nếu tiểu cầu dưới 100.000/mm³, cần được bác sĩ đánh giá để loại trừ các nguyên nhân như tiền sản giật, hội chứng HELLP, giảm tiểu cầu miễn dịch hoặc các bệnh lý khác.

Cách đọc chỉ số xét nghiệm đường huyết khi mang thai

Xét nghiệm đường huyết bằng máu tĩnh mạch là phương pháp tiêu chuẩn để sàng lọc và chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ. Khi đọc kết quả, mẹ bầu cần chú ý đơn vị đo (mg/dL hoặc mmol/L) và đảm bảo xét nghiệm được thực hiện đúng thời điểm, đặc biệt là trong điều kiện nhịn ăn ít nhất 8 giờ.

Theo tiêu chuẩn của IADPSG/WHO, đường huyết lúc đói dưới 92 mg/dL (5,1 mmol/L) được xem là bình thường trong thai kỳ. Nếu giá trị bằng hoặc vượt 92 mg/dL và quy trình xét nghiệm được thực hiện đúng, mẹ bầu có thể được chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ. Chỉ số này thường được kiểm tra sớm ngay từ 3 tháng đầu ở những thai phụ có yếu tố nguy cơ như thừa cân, tiền sử gia đình mắc đái tháo đường hoặc từng bị đái tháo đường thai kỳ trước đó.

Cách đọc chỉ số xét nghiệm sàng lọc trước sinh

Khi tìm hiểu cách đọc chỉ số xét nghiệm máu khi mang thai, mẹ bầu cũng không nên bỏ qua các chỉ số trong xét nghiệm sàng lọc trước sinh.

Xét nghiệm Double Test (11 - 13 tuần 6 ngày)

PAPP-A (Pregnancy-Associated Plasma Protein A): PAPP-A là protein do nhau thai tiết ra trong 3 tháng đầu, phản ánh sự phát triển sớm của thai. PAPP-A giảm thấp có thể liên quan tăng nguy cơ bất thường nhiễm sắc thể khi được phân tích cùng các yếu tố khác như tuổi mẹ, độ mờ da gáy và free β-hCG.

Free β-hCG: Free β-hCG là dạng hormone hCG tự do được đo trong máu mẹ ở giai đoạn đầu thai kỳ. Chỉ số này thường tăng cao trong thai Down và có xu hướng giảm thấp trong Trisomy 18.

Xét nghiệm Triple Test (15 - 22 tuần)

Hầu hết các mẹ bầu đều quan tâm đến chỉ số xét nghiệm Triple Test khi tìm hiểu về cách đọc chỉ số xét nghiệm máu khi mang thai.

• AFP (Alpha-fetoprotein): AFP là protein do gan thai nhi sản xuất và đi vào máu mẹ qua nhau thai. AFP tăng cao có thể liên quan dị tật ống thần kinh, trong khi giảm thấp có thể gợi ý nguy cơ hội chứng Down.
• β-hCG toàn phần: β-hCG toàn phần được đo trong tam cá nguyệt thứ hai để đánh giá nguy cơ bất thường nhiễm sắc thể. Nồng độ tăng cao hơn mức trung vị theo tuổi thai có thể làm tăng nguy cơ thai Down.
• uE3 (Unconjugated Estriol): uE3 là một dạng estrogen do thai và nhau thai sản xuất. Nồng độ uE3 giảm thấp có thể liên quan đến bất thường nhiễm sắc thể hoặc rối loạn phát triển thai.

Xét nghiệm NIPT (Non-Invasive Prenatal Testing)

DNA tự do của thai (cfDNA) trong máu mẹ: Xét nghiệm NIPT phân tích các đoạn DNA tự do của thai nhi lưu hành trong máu mẹ từ tuần thai thứ 10 trở đi. Sự mất cân bằng số lượng DNA của một nhiễm sắc thể có thể gợi ý bất thường di truyền.

Biết cách đọc chỉ số xét nghiệm máu khi mang thai giúp mẹ bầu chủ động và yên tâm hơn trong quá trình theo dõi thai kỳ. Tuy nhiên, việc diễn giải kết quả các xét nghiệm cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa. Mẹ bầu tuyệt đối không nên tự đọc và suy đoán kết quả, dẫn đến điều trị không đúng cách và lo lắng không cần thiết.