Tốt nghiệp đại học Khoa Dược. Có kinh nghiệm hơn 10 năm trong lĩnh vực Dược phẩm, tư vấn thuốc và thực phẩm chức năng. Hiện đang là giảng viên cho Dược sĩ tại Nhà thuốc Long Châu.
Ngọc Minh
20/08/2026
Mặc định
Lớn hơn
Kiến ba khoang (Paederus) là loài côn trùng nhỏ, có thân dài, màu sắc nổi bật với hai màu đỏ và đen. Dịch tiết từ loài kiến này chứa chất độc pederin, gây bỏng da, nổi mụn nước và viêm nhiễm nếu tiếp xúc. Vết thương do kiến ba khoang gây ra có thể dẫn đến sẹo và cần thời gian hồi phục dài. Việc hiểu rõ cách phòng tránh kiến ba khoang sẽ giúp bạn bảo vệ gia đình và bản thân khỏi những tác hại không mong muốn từ loài côn trùng này.
Kiến ba khoang không phải là loài kiến thông thường mà thực chất là một loài bọ cánh cứng. Chúng có kích thước nhỏ, dài khoảng 7-12mm, với đặc điểm nổi bật là ba vạch màu đen trên lưng.
Các khu vực như vườn tược, ruộng lúa, bãi cỏ, hoặc các công trình xây dựng… là nơi thích hợp cho kiến ba khoang phát triển. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, chúng đã xuất hiện nhiều hơn tại các khu đô thị lớn, đặc biệt là trong các chung cư cao tầng, trường học và ký túc xá, nơi có nhiều cỏ mọc xung quanh.
Loài kiến này thường hoạt động mạnh vào mùa mưa, khi độ ẩm trong không khí tăng cao, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của chúng. Chúng thường bay vào nhà qua ánh đèn, và đậu lại trên giường, chăn màn, quần áo…

Ngoài ra, kiến ba khoang cũng được ghi nhận xuất hiện trong mùa mưa lũ, khi chúng di chuyển đến các khu vực khô ráo hơn. Sau khi nước lũ làm ngập các ruộng đồng, vào ban đêm, kiến ba khoang thường theo chân những loài các loại côn trùng gây hại trong nhà khác, bay vào nhà người dân nhờ ánh sáng.
Thay đổi thời tiết
Kiến ba khoang thường xuất hiện nhiều hơn trong mùa mưa và những thời điểm có độ ẩm cao. Mưa lớn hoặc ngập lụt cũng có thể làm xáo trộn môi trường sống, khiến chúng di chuyển đến những khu vực khô ráo và gần nơi ở của con người hơn.
Ánh sáng vào ban đêm là một trong những yếu tố khiến kiến ba khoang bay vào nhà. Chúng có thể xuất hiện gần bóng đèn, cửa sổ, ban công hoặc đậu trên tường, quần áo và chăn màn. Vì vậy, nhà ở gần ruộng đồng, bãi cỏ hoặc khu vực nhiều cây xanh có thể dễ gặp kiến ba khoang hơn vào những thời điểm chúng xuất hiện nhiều.
Khác với một số loại côn trùng trong nhà, kiến ba khoang không chủ yếu bị thu hút bởi thức ăn thừa hay môi trường bẩn. Do đó, vệ sinh nhà cửa vẫn cần thiết nhưng không thể đảm bảo ngăn hoàn toàn kiến ba khoang bay vào nhà.

Kiến ba khoang không gây viêm da bằng cách cắn hoặc đốt. Tổn thương thường xảy ra khi côn trùng bị đập, nghiền hoặc chà xát trên da, khiến pederin trong cơ thể chúng tiếp xúc với da. Độc tố này có thể gây viêm da với các biểu hiện như nóng rát, đỏ da, nổi mụn nước hoặc phồng rộp.
Tổn thương có thể không xuất hiện ngay mà phát triển sau vài giờ kể từ khi tiếp xúc. Nếu pederin dính vào tay rồi tiếp xúc với vùng da khác, tổn thương có thể xuất hiện ở nhiều vị trí. Vì vậy, khi phát hiện kiến ba khoang trên da, không nên đập hoặc chà xát mà nên nhẹ nhàng loại bỏ chúng và rửa vùng da tiếp xúc bằng xà phòng và nước.
Đặc biệt, nếu độc tố tiếp xúc với vùng mắt hoặc tổn thương da lan rộng, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra và xử trí phù hợp. Không nên tự làm vỡ các mụn nước hoặc gãi vùng da tổn thương vì có thể làm tình trạng da trở nên nghiêm trọng hơn.
Kiến ba khoang thường bị thu hút bởi ánh sáng vào ban đêm. Vì vậy, các biện pháp phòng tránh chủ yếu tập trung vào hạn chế chúng bay vào nhà và tránh để độc tố tiếp xúc với da.
Giữ nhà cửa gọn gàng và phát quang bụi rậm, cỏ dại quanh khu vực sinh sống có thể góp phần hạn chế môi trường thuận lợi cho côn trùng. Quần áo, khăn và chăn màn phơi ngoài trời nên được kiểm tra trước khi sử dụng, nhất là trong mùa kiến ba khoang xuất hiện nhiều.

Vào thời điểm kiến ba khoang xuất hiện nhiều, nên đóng cửa khi bật đèn vào ban đêm, sử dụng rèm cửa để hạn chế ánh sáng phát tán ra ngoài. Đặc biệt, không nên ngồi hoặc nằm ngay dưới nguồn sáng nếu phát hiện nhiều côn trùng bay vào nhà.
Có thể lắp lưới tại cửa sổ, cửa thông gió và những vị trí côn trùng dễ bay vào. Đây là biện pháp vật lý giúp hạn chế kiến ba khoang cũng như nhiều loại côn trùng khác xâm nhập vào không gian sống.
Kiến ba khoang rất ghét mùi sả, do đó bạn nên đặt vài chậu cây sả nhỏ ở bệ cửa sổ, các góc nhà, hoặc cạnh chân tủ để ngăn kiến vào nhà. Ngoài ra, bạn có thể sử dụng tinh dầu sả để xông trong nhà, pha loãng với nước để xịt lên quần áo, chăn màn, hoặc dùng để lau sàn, giúp kiến không còn hứng thú với không gian sống của bạn.
Nếu có nhu cầu sử dụng sản phẩm chứa tinh dầu sả trong không gian sống, bạn có thể tham khảo Tinh dầu sả chanh Thảo Nguyên tại Nhà thuốc Long Châu. Khi sử dụng, nên thực hiện đúng hướng dẫn trên bao bì và không xem sản phẩm là biện pháp thay thế hoàn toàn cho các cách phòng côn trùng bằng lưới hoặc che chắn cửa.

Nếu phát hiện kiến ba khoang bò trên người, không nên dùng tay đập, nghiền hoặc chà xát. Hãy nhẹ nhàng thổi hoặc dùng giấy để đưa côn trùng ra khỏi da. Nếu nghi ngờ đã tiếp xúc với dịch từ cơ thể kiến ba khoang, nên rửa vùng da bằng xà phòng và nước càng sớm càng tốt.
Với đặc tính ưa ánh sáng, bạn có thể đặt bẫy đèn bên ngoài nhà để thu hút kiến ba khoang. Cách thực hiện rất đơn giản bật đèn ngoài hành lang và đặt một chậu nước trong suốt bên dưới. Kiến sẽ nhìn thấy ánh đèn phản chiếu dưới nước và bò tới, sau đó rơi vào thau nước.
Ngoài việc sử dụng hóa chất, bạn có thể trồng các loại cây như: Sen cạn, húng quế, oải hương, cỏ xạ hương chanh, bạc hà, hoặc một số cây thuộc chi hành xung quanh nhà để đuổi kiến ba khoang.
Duy trì vệ sinh nhà cửa là công việc cần thực hiện thường xuyên để giữ gìn không gian sống lành mạnh, đồng thời đây cũng là cách phòng tránh kiến ba khoang, đuổi chúng ra khỏi nhà của bạn, tránh tình trạng chúng làm tổ. Điều này cũng giúp bảo vệ vẻ đẹp và không gian sống của bạn và tránh các loại côn trùng có hại.
Lưới chống côn trùng là giải pháp hiệu quả để ngăn chặn côn trùng, bao gồm cả kiến ba khoang, vào nhà. Đây là một sản phẩm cần thiết để bảo vệ không gian sống một cách an toàn và lâu dài.

Khi bị kiến ba khoang đốt, da sẽ xuất hiện các vết mụn nước và lở loét, dần lan rộng. Tuy nhiên, những tổn thương này là phản ứng từ huyết thanh của cơ thể và không có khả năng lây nhiễm sang người khác.
Mặc dù kiến ba khoang không lây từ người sang người, nhưng vết loét có thể lan nhanh. Vì vậy, khi bị đốt, bạn không nên dùng tay gãi, vì điều này sẽ làm vết thương nghiêm trọng hơn và có thể gây trầy xước da. Bên cạnh đó, nếu tay không được vệ sinh kỹ trước khi chạm vào vết thương, vi khuẩn và bụi bẩn có thể xâm nhập, dẫn đến nhiễm trùng da.
Theo các nhà nghiên cứu, kiến ba khoang sợ nhất mùi hương phát ra từ cây sả hoặc dạ hương, chúng rất nhạy cảm với hóa chất. Ánh sáng mạnh như đèn huỳnh quang hoặc đèn LED sẽ khiến chúng tránh xa.
Thực tế, kiến ba khoang không cắn hoặc đốt mà tổn thương da xảy ra khi độc tố pederin trong cơ thể chúng tiếp xúc với da. Ngay sau khi nghi ngờ tiếp xúc, nên rửa nhẹ nhàng vùng da bằng xà phòng và nước sạch, tránh chà xát hoặc làm vỡ mụn nước. Với tổn thương nhẹ, có thể tham khảo Hồ Nước bôi da chứa kẽm oxide, calci carbonate và glycerin, có tác dụng làm dịu và bảo vệ vùng da tổn thương. Trường hợp viêm, đỏ hoặc ngứa nhiều, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc bôi corticosteroid như hydrocortisone 1% tùy tình trạng. Không nên tự ý sử dụng corticosteroid hoặc thuốc phối hợp kháng sinh khi chưa được bác sĩ hoặc dược sĩ tư vấn. Nếu tổn thương lan rộng, mưng mủ, đau rát nhiều hoặc ở vùng mắt, nên đi khám để được xử trí phù hợp.
Kiến ba khoang tuy nhỏ nhưng có thể gây ra những tổn thương nghiêm trọng cho sức khỏe đặc biệt là đối với trẻ em. Việc áp dụng các cách phòng tránh kiến ba khoang một cách chủ động và hiệu quả sẽ giúp bạn và gia đình tránh được những rủi ro không đáng có. Bạn không nên sờ, gãi, hoặc nặn vùng da bị kiến ba khoang đốt, hãy nhanh chóng rửa sạch vết thương bằng cồn hoặc xà phòng, sau đó đến cơ sở y tế để được kiểm tra và điều trị kịp thời bằng thuốc đặc trị.
Xem thêm: Kiến ba khoang cắn: Dấu hiệu nhận biết và cách xử trí nhanh chóng
Dược sĩ Đại họcNguyễn Thị Hồng Nhung
Tốt nghiệp đại học Khoa Dược. Có kinh nghiệm hơn 10 năm trong lĩnh vực Dược phẩm, tư vấn thuốc và thực phẩm chức năng. Hiện đang là giảng viên cho Dược sĩ tại Nhà thuốc Long Châu.