Có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Tiêm chủng và Nội khoa. Bác sĩ luôn liên tục cập nhật và trau dồi chuyên môn để mang đến những thông tin hữu ích cho cộng đồng.
30/10/2026
Mặc định
Lớn hơn
Nhiều người tin rằng sống ở chung cư cao tầng sẽ an toàn trước kiến ba khoang, nhưng thực tế loài côn trùng này vẫn dễ dàng xâm nhập gây bỏng rát da do đặc tính hướng sáng. Làm thế nào để kiểm soát môi trường sống và ngăn chặn chúng bay vào nhà một cách hiệu quả?
Nhiều gia đình sống tại các căn hộ chung cư cao tầng thường cảm thấy an tâm, tin rằng những loài côn trùng gây hại như kiến ba khoang không thể leo lên cao để xâm nhập vào không gian sống của mình. Với khoảng cách hàng chục mét so với mặt đất, tầng cao thường được coi là một tấm lá chắn tự nhiên, tách biệt ngôi nhà khỏi những rủi ro từ côn trùng dưới mặt đất.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy kiến ba khoang có khả năng bay và bị thu hút mạnh mẽ bởi ánh sáng đèn điện ban đêm. Đặc tính hướng sáng khiến chúng dễ dàng ghé thăm cả những căn hộ ở tầng rất cao, biến những nơi tưởng chừng an toàn thành điểm đến của loài côn trùng này, dẫn đến những tổn thương da gây bỏng rát khó chịu.
Theo bác sĩ Lê Ngọc Cát Tường, thuộc Đội ngũ chuyên môn Long Châu: "Tổn thương da do kiến ba khoang không phải do vết cắn mà do độc tố pederin phóng thích khi côn trùng bị đập nát trên da. Vì vậy, việc ngăn kiến ba khoang bay vào nhà là biện pháp bảo vệ chủ động nhất để tránh những phản ứng viêm da tiếp xúc nghiêm trọng."
Vậy làm sao để kiểm soát môi trường sống và ngăn chặn loài côn trùng này một cách hiệu quả? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết các biện pháp phòng ngừa dưới đây.
Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất là độ cao của tòa nhà có thể ngăn chặn sự xâm nhập của côn trùng. Tuy nhiên, đối với kiến ba khoang, tầng cao không phải là rào cản. Loài côn trùng này có tập tính hướng sáng tích cực, khiến chúng bị thu hút bởi các khu dân cư được chiếu sáng rực rỡ vào ban đêm trong khu vực đô thị và ngoại ô.

Sự hiện diện của chúng trong các căn hộ cao tầng không chỉ là ngẫu nhiên. Việc kết hợp giữa khả năng bay và xu hướng tìm đến những nguồn sáng nhân tạo khiến kiến ba khoang dễ dàng xâm nhập vào nhà, gây ra những đợt viêm da tiếp xúc cho cư dân sống tại các tầng cao. Do đó, dù bạn sống ở tầng một hay tầng hai mươi, nguy cơ tiếp xúc với loài côn trùng này vẫn hiện hữu nếu không có biện pháp phòng ngừa phù hợp.
Để hạn chế sự xâm nhập của kiến ba khoang, chúng ta cần tác động trực tiếp vào tập tính thu hút của chúng thông qua việc điều chỉnh môi trường sống.
Ánh sáng là yếu tố chính dẫn dụ kiến ba khoang và nhiều loại côn trùng đêm khác. Các nghiên cứu chỉ ra rằng ánh sáng trắng phổ rộng thường gây nhiễu và thu hút côn trùng mạnh mẽ hơn. Đặc biệt, ánh sáng có bước sóng ngắn như tia cực tím (UV) và ánh sáng xanh thường có sức hút lớn nhất đối với các loài chân đốt.

Để giảm thiểu sự ghé thăm của kiến ba khoang, bạn có thể cân nhắc các thay đổi sau:
Ngoài ánh sáng, việc quản lý cây xanh xung quanh nhà cũng rất quan trọng. Tránh trồng các loại cây quá rậm rạp sát ban công hoặc cửa sổ, vì đây có thể là nơi trú ngụ tạm thời của côn trùng trước khi chúng bay vào nhà. Để hạn chế kiến ba khoang xâm nhập, gia đình nên lắp lưới chống côn trùng tại cửa sổ, cửa thông gió và các vị trí thông ra ban công. Vào buổi tối, nên đóng cửa hoặc sử dụng lưới chắn khi bật đèn, đồng thời hạn chế ánh sáng mạnh chiếu ra ngoài nếu không cần thiết.
Khi kiến ba khoang đã vô tình bay vào nhà, chúng thường ẩn nấp trong các góc tối hoặc bám vào các bề mặt vải. Để bảo vệ làn da, việc kiểm tra kỹ vật dụng sinh hoạt là bước không thể bỏ qua:

Trong trường hợp bạn phát hiện kiến ba khoang đã xâm nhập vào nhà hoặc đang bò trên cơ thể, phản xạ tự nhiên của nhiều người là đập hoặc chà xát côn trùng. Tuy nhiên, đây chính là hành động nguy hiểm nhất vì sẽ làm giải phóng độc tố pederin trực tiếp lên da, gây viêm da tiếp xúc.
Theo bác sĩ Lê Ngọc Cát Tường, nguyên tắc vàng khi đối phó với kiến ba khoang là tuyệt đối không dùng tay đập hoặc miết côn trùng trên da.
Cụ thể, nếu phát hiện kiến ba khoang đang bò trên da, không nên đập hoặc chà xát. Hãy nhẹ nhàng thổi hoặc dùng một tờ giấy để đưa côn trùng ra khỏi cơ thể.
Nếu nghi ngờ côn trùng đã bị nghiền nát hoặc chất dịch của chúng tiếp xúc với da, cần rửa ngay vùng tiếp xúc bằng nước sạch và xà phòng, đồng thời rửa tay để tránh đưa độc tố sang những vùng da khác.
Khi xuất hiện ban đỏ, nóng rát hoặc mụn nước, có thể chườm mát bằng khăn sạch để giảm khó chịu. Không tự chọc vỡ bóng nước, không bôi các chất gây kích ứng như cồn đậm đặc, chanh hoặc kem đánh răng lên vùng tổn thương.
Người bệnh nên khám da liễu nếu tổn thương lan rộng, đau rát nhiều, có bóng nước lớn hoặc nghi ngờ nhiễm trùng. Trường hợp tổn thương gần mắt, mắt đỏ, đau hoặc nhìn mờ cần được thăm khám sớm.
Tùy mức độ viêm da, bác sĩ có thể chỉ định thuốc corticosteroid bôi phù hợp. Kháng sinh không cần sử dụng thường quy, chỉ cân nhắc khi có bằng chứng bội nhiễm vi khuẩn. Việc xử lý bình tĩnh và đúng cách sẽ giúp ngăn chặn sự lan rộng của độc tố, giảm thiểu mức độ nghiêm trọng của vết bỏng da.

Cách ngăn kiến ba khoang hiệu quả là chủ động hạn chế ánh sáng thu hút côn trùng, lắp lưới chống côn trùng, đóng cửa vào buổi tối và giữ không gian sống sạch sẽ. Đồng thời, cần tránh dùng tay tiếp xúc hoặc chà xát kiến ba khoang để hạn chế nguy cơ viêm da do độc tố của chúng.
Tình huống mở đầu mang tính minh họa, không đại diện cho một cá nhân cụ thể.
Bác sĩLê Ngọc Cát Tường
Có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Tiêm chủng và Nội khoa. Bác sĩ luôn liên tục cập nhật và trau dồi chuyên môn để mang đến những thông tin hữu ích cho cộng đồng.