Cắt polyp đại tràng có mọc lại không? Cách phòng ngừa polyp đại tràng hiệu quả

Polyp đại tràng là khối mô phát triển từ lớp niêm mạc bên trong đại tràng. Phần lớn polyp không phải ung thư, nhưng một số loại, đặc biệt là polyp tuyến và một số tổn thương răng cưa, có khả năng tiến triển thành ung thư theo thời gian. Vì vậy, khi phát hiện polyp phù hợp để loại bỏ, bác sĩ thường cắt ngay trong quá trình nội soi và gửi mẫu mô làm xét nghiệm giải phẫu bệnh.

Khi nào nên tiến hành phẫu thuật cắt polyp đại tràng?

Trên thực tế, phần lớn polyp đại tràng không cần phẫu thuật theo nghĩa mổ ổ bụng. Nhiều polyp có thể được loại bỏ ngay trong quá trình nội soi bằng kìm hoặc thòng lọng chuyên dụng. Sau khi cắt, mẫu polyp thường được gửi đến phòng xét nghiệm để xác định loại mô và kiểm tra xem có tế bào tiền ung thư hoặc ung thư hay không.

Bác sĩ thường cân nhắc loại bỏ polyp khi phát hiện qua nội soi vì một số polyp có khả năng phát triển thành ung thư đại trực tràng nếu tồn tại lâu dài. Phương pháp cắt phụ thuộc vào kích thước, hình dạng, vị trí và đặc điểm của tổn thương.

Với polyp lớn, nằm ở vị trí khó tiếp cận hoặc không thể cắt an toàn bằng kỹ thuật nội soi thông thường, người bệnh có thể được chuyển đến bác sĩ nội soi can thiệp có kinh nghiệm để thực hiện kỹ thuật cắt phức tạp hơn. Phẫu thuật có thể được cân nhắc nếu không thể loại bỏ tổn thương an toàn bằng nội soi hoặc khi kết quả đánh giá cho thấy cần điều trị rộng hơn.

Do đó, không nên chỉ dựa vào kích thước polyp để tự quyết định có cần phẫu thuật hay không. Kết quả nội soi và đặc biệt là giải phẫu bệnh đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn phương pháp điều trị và kế hoạch theo dõi.

Cắt polyp đại tràng có mọc lại không?

Nếu polyp đã được loại bỏ hoàn toàn, chính polyp đó thường không mọc trở lại. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc sau khi cắt polyp, đại tràng sẽ không bao giờ xuất hiện polyp nữa.

Có hai tình huống cần phân biệt:

• Polyp còn sót và phát triển trở lại: Có thể xảy ra nếu tổn thương chưa được loại bỏ hoàn toàn. Tình huống này đáng lưu ý hơn ở một số polyp lớn phải cắt thành nhiều mảnh.
• Hình thành polyp mới: Người từng có polyp vẫn có khả năng xuất hiện những polyp mới ở vị trí khác trong đại tràng theo thời gian.

Chính vì vậy, sau cắt polyp, bác sĩ thường đưa ra lịch nội soi kiểm tra dựa trên số lượng, kích thước, loại polyp, kết quả giải phẫu bệnh, mức độ cắt bỏ hoàn toàn và chất lượng lần nội soi trước.

Chẳng hạn, khoảng thời gian theo dõi đối với một vài polyp tuyến nhỏ có đặc điểm nguy cơ thấp có thể dài hơn đáng kể so với trường hợp có nhiều polyp, polyp lớn hoặc tổn thương có đặc điểm mô học nguy cơ cao. Một số polyp lớn được cắt thành nhiều mảnh có thể cần kiểm tra vị trí cắt sớm hơn.

Vì vậy, điều quan trọng sau cắt polyp không phải chỉ là theo dõi xem vị trí cũ có “mọc lại” hay không, mà còn là nội soi đúng lịch bác sĩ khuyến nghị để phát hiện các tổn thương mới hoặc phần mô còn sót nếu có.

5 cách phòng ngừa polyp đại tràng hiệu quả

Hiện chưa có biện pháp nào bảo đảm ngăn ngừa hoàn toàn polyp đại tràng. Tuy nhiên, duy trì lối sống lành mạnh và tuân thủ chương trình theo dõi có thể giúp giảm một số yếu tố nguy cơ và phát hiện sớm polyp mới.

Nội soi đại tràng theo đúng lịch hẹn

Đây là biện pháp đặc biệt quan trọng đối với người đã từng cắt polyp. Nội soi giúp bác sĩ kiểm tra vị trí đã điều trị và phát hiện những polyp mới khi chúng còn nhỏ.

Khoảng thời gian giữa các lần nội soi không giống nhau ở mọi người. Bác sĩ sẽ quyết định dựa trên số lượng và kích thước polyp, kết quả giải phẫu bệnh, mức độ cắt bỏ hoàn toàn, tiền sử gia đình và những yếu tố nguy cơ khác.

Bạn không nên tự kéo dài thời gian tái khám chỉ vì không có triệu chứng. Polyp đại tràng thường không gây biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn sớm.

Tăng thực phẩm có nguồn gốc thực vật

Một chế độ ăn có nhiều rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và thực phẩm giàu chất xơ có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe đường tiêu hóa và liên quan đến nguy cơ thấp hơn của polyp hoặc ung thư đại trực tràng.

Ngược lại, nên hạn chế thịt chế biến sẵn và không nên ăn quá nhiều thịt đỏ. Thay vì tập trung vào một loại “thực phẩm chống polyp”, bạn nên xây dựng chế độ ăn đa dạng và cân đối trong thời gian dài.

Duy trì vận động thể chất thường xuyên

Hoạt động thể chất thường xuyên có liên quan đến nguy cơ thấp hơn của polyp và ung thư đại trực tràng. Bạn có thể lựa chọn những hoạt động phù hợp với thể trạng như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi hoặc các hình thức vận động khác. Điều quan trọng là duy trì thói quen vận động đều đặn thay vì tập luyện cường độ cao trong một thời gian ngắn rồi ngừng.

Duy trì cân nặng phù hợp

Thừa cân, béo phì có liên quan đến nguy cơ cao hơn của nhiều vấn đề sức khỏe, trong đó có ung thư đại trực tràng. Kiểm soát cân nặng bằng chế độ ăn cân đối kết hợp vận động phù hợp có thể góp phần giảm các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi.

Nếu cần điều chỉnh cân nặng, nên thực hiện theo hướng từ từ và phù hợp với sức khỏe thay vì áp dụng chế độ ăn kiêng quá mức.

Tránh thuốc lá và hạn chế đồ uống có cồn

Hút thuốc có liên quan đến nguy cơ xuất hiện polyp và ung thư đại trực tràng cao hơn. Đồ uống có cồn cũng liên quan đến nguy cơ ung thư đại trực tràng, do đó tránh sử dụng là lựa chọn có lợi cho sức khỏe.

Một lưu ý khác là không nên tự dùng aspirin hoặc thuốc khác với mục đích phòng polyp. Một số thuốc có thể được cân nhắc trong những trường hợp cụ thể nhưng cũng có nguy cơ gây tác dụng không mong muốn, vì vậy cần có chỉ định của bác sĩ.

Giải đáp thắc mắc khi cắt polyp đại tràng

Ngoài khả năng xuất hiện polyp mới, người bệnh thường quan tâm đến cảm giác khi thực hiện thủ thuật, thời gian nằm viện và nguy cơ ung thư. Những vấn đề thường gặp gồm:

Cắt polyp đại tràng có gây đau không?

Cắt polyp qua nội soi thường được thực hiện trong quá trình nội soi đại tràng và người bệnh thường được sử dụng thuốc an thần hoặc phương pháp giảm khó chịu phù hợp tại cơ sở y tế. Vì vậy, đa số trường hợp không cảm nhận rõ việc cắt polyp. Sau thủ thuật, một số người có thể cảm thấy đầy hơi, chướng bụng hoặc khó chịu trong thời gian ngắn do quá trình nội soi.

Tuy nhiên, nếu sau cắt polyp xuất hiện đau bụng dữ dội, sốt, chảy máu hậu môn không ngừng, đi ngoài ra máu không cải thiện, chóng mặt hoặc yếu nhiều, cần liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá kịp thời.

Sau khi cắt polyp đại tràng có cần nằm viện không?

Không phải trường hợp nào cũng cần nằm viện. Nhiều polyp được cắt qua nội soi và người bệnh có thể về sau khi được theo dõi, hồi phục phù hợp theo hướng dẫn của cơ sở thực hiện thủ thuật.

Tuy nhiên, thời gian theo dõi có thể khác nhau nếu polyp lớn, kỹ thuật cắt phức tạp hoặc bác sĩ nhận thấy nguy cơ biến chứng cần giám sát thêm. Vì vậy, người bệnh nên tuân thủ hướng dẫn xuất viện cụ thể thay vì áp dụng kinh nghiệm của người khác.

Polyp đại tràng bao lâu thì thành ung thư?

Không thể xác định một khoảng thời gian chính xác áp dụng cho mọi polyp. Không phải tất cả polyp đều trở thành ung thư, và nguy cơ phụ thuộc nhiều vào loại mô học, kích thước cũng như những biến đổi tế bào bên trong polyp.

Quá trình một số polyp tiền ung thư tiến triển thành ung thư thường diễn ra trong nhiều năm. Tuy nhiên, tốc độ tiến triển không giống nhau giữa các tổn thương, vì vậy không nên dựa vào một con số thời gian cố định để trì hoãn việc cắt hoặc theo dõi polyp. Cách đánh giá đáng tin cậy hơn là dựa vào kết quả giải phẫu bệnh sau khi polyp được loại bỏ.

Kích thước polyp đại tràng như thế nào thì gây nguy hiểm?

Nhìn chung, nguy cơ xuất hiện những biến đổi bất thường có xu hướng tăng khi kích thước polyp lớn hơn. Polyp từ khoảng 10 mm trở lên là một trong những đặc điểm được bác sĩ chú ý khi xác định nguy cơ và lịch nội soi theo dõi.

Tuy nhiên, kích thước không phải yếu tố duy nhất quyết định một polyp có nguy hiểm hay không. Bác sĩ còn xem xét:

• Số lượng polyp.
• Hình dạng và vị trí.
• Polyp có được cắt hết hay không.
• Loại mô học.
• Mức độ loạn sản, tức mức độ bất thường của tế bào.
• Tiền sử polyp, ung thư đại trực tràng và các yếu tố nguy cơ cá nhân.

Do đó, một polyp nhỏ không đồng nghĩa chắc chắn vô hại và một polyp lớn cũng không đồng nghĩa đã là ung thư.

Polyp đại tràng kích thước 6mm có gây nguy hiểm không?

Polyp 6 mm được xếp vào nhóm polyp nhỏ và nhìn chung nguy cơ ung thư thấp hơn so với các polyp lớn. Tuy nhiên, chỉ biết kích thước 6 mm chưa đủ để kết luận polyp lành tính hay nguy hiểm.

Sau khi polyp được cắt, kết quả giải phẫu bệnh sẽ cung cấp thông tin quan trọng hơn, chẳng hạn đó là polyp tăng sản, polyp tuyến hay một dạng tổn thương khác và có xuất hiện loạn sản hay không.

Nếu vừa cắt polyp 6 mm, bạn nên xem lại phiếu giải phẫu bệnh và lịch nội soi tiếp theo được bác sĩ chỉ định thay vì chỉ dựa vào kích thước để đánh giá nguy cơ.

Polyp đại tràng không cuống có tiềm ẩn nguy hiểm không?

Polyp không cuống, hay polyp dạng phẳng/bám rộng, là tổn thương nằm sát bề mặt niêm mạc thay vì nối với thành đại tràng bằng một cuống rõ ràng.

Việc polyp không có cuống không có nghĩa là polyp chắc chắn bị ung thư. Mức độ nguy hiểm vẫn phải được đánh giá dựa trên kích thước, hình thái khi nội soi và đặc biệt là kết quả mô bệnh học.

Một số polyp không cuống kích thước lớn có thể khó loại bỏ trọn vẹn hơn và đôi khi phải cắt thành nhiều mảnh. Trong trường hợp đó, bác sĩ có thể yêu cầu nội soi kiểm tra sớm hơn để bảo đảm tổn thương đã được loại bỏ hoàn toàn.

Như vậy, với câu hỏi cắt polyp đại tràng có mọc lại không, nếu polyp đã được loại bỏ hoàn toàn thì chính polyp đó thường không mọc trở lại. Dù vậy, người từng có polyp vẫn có khả năng hình thành polyp mới, còn polyp chưa được cắt hết có thể phát triển trở lại tại vị trí điều trị. Sau cắt polyp, điều quan trọng là nhận kết quả giải phẫu bệnh và tuân thủ lịch nội soi mà bác sĩ đề nghị. Nếu xuất hiện đau bụng dữ dội, sốt, chảy máu kéo dài, chóng mặt hoặc yếu nhiều sau thủ thuật, người bệnh cần liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá.