Dị ứng thai kỳ: Nguyên nhân và cách phòng ngừa dành cho mẹ bầu

Trong thai kỳ, cơ thể người phụ nữ trải qua nhiều thay đổi lớn về hormone, hệ miễn dịch và làn da. Những biến đổi này giúp thai nhi phát triển an toàn nhưng đồng thời cũng khiến mẹ bầu trở nên nhạy cảm hơn với các yếu tố bên ngoài. Chính vì vậy, mẹ có thể gặp phải tình trạng ngứa da, nổi mẩn hoặc phát ban dù trước đó chưa từng bị dị ứng.

Dị ứng thai kỳ là gì?

Trong thực tế, dị ứng thai kỳ thường được dùng như một cách gọi chung để mô tả những phản ứng dị ứng hoặc các vấn đề da liễu xuất hiện khi mang thai. Về mặt y khoa, không phải lúc nào cũng có chẩn đoán chính thức mang tên “dị ứng thai kỳ”, mà đây có thể là biểu hiện của nhiều tình trạng khác nhau như: Mề đay, viêm da cơ địa bùng phát, viêm mũi dị ứng, hoặc những bệnh da đặc hiệu của thai kỳ (ví dụ sẩn ngứa, mề đay vùng bụng…).

Điểm chung của các biểu hiện này là chúng liên quan mật thiết đến những thay đổi lớn trong cơ thể mẹ bầu, đặc biệt là:

• Hệ miễn dịch thay đổi để thích ứng và bảo vệ thai nhi.
• Nội tiết tố (estrogen, progesterone) tăng cao.
• Làn da căng giãn, dễ khô và nhạy cảm hơn.

Chính vì vậy, có những mẹ trước đây vốn ít dị ứng, nhưng khi mang thai lại dễ bị ngứa, nổi mẩn hoặc phản ứng với các tác nhân từng rất bình thường như thời tiết, mùi hương, mỹ phẩm hoặc một số thực phẩm.

Nguyên nhân gây ra dị ứng cho mẹ bầu

Dị ứng thai kỳ có thể xuất hiện ở da (ngứa, mẩn đỏ, mề đay, phát ban) hoặc kèm biểu hiện toàn thân, và thường giảm dần nếu được chăm sóc đúng cách. Dưới đây là các nguyên nhân thường gây ra dị ứng cho mẹ:

Do mề đay, mẩn ngứa thai kỳ

Mề đay, mẩn ngứa là một vấn đề da liễu khá phổ biến trong thai kỳ, với biểu hiện điển hình là các nốt mẩn đỏ và ngứa xuất hiện ở vùng bụng, sau đó có thể lan rộng thành mảng mề đay lớn. Tình trạng này hay gặp ở tam cá nguyệt thứ 3, đôi khi kéo dài đến khoảng 2 tuần sau sinh, và thường gặp hơn ở mẹ bầu mang song thai hoặc mang thai lần đầu. Tin tốt là PUPPP thường không gây hại cho mẹ và bé và có xu hướng tự thuyên giảm sau sinh.

Do dị ứng thực phẩm, thức ăn

Trong thai kỳ, cơ thể trải qua nhiều thay đổi nên mẹ bầu có thể nhạy cảm hơn với một số loại thực phẩm hoặc mùi thức ăn. Dị ứng thực phẩm có thể gây phát ban, ngứa, đôi khi kèm các triệu chứng đáng lo hơn như choáng váng, chóng mặt, khó thở. Vì mức độ phản ứng có thể khác nhau giữa từng người, mẹ bầu cần đặc biệt chú ý nếu triệu chứng xuất hiện lặp lại sau khi ăn một nhóm thực phẩm nhất định.

Do phát ban tự phát thai kỳ

Phát ban tự phát trong thai kỳ là tình trạng tương đối hiếm, thường bắt đầu bằng những nốt phát ban nhỏ trên da, ban đầu nhìn giống vết côn trùng cắn, sau đó có thể lan rộng do gãi. Ngứa thường xuất hiện vào cuối tam cá nguyệt thứ hai hoặc đầu tam cá nguyệt thứ ba, hay gặp ở tay, chân hoặc thân trên. Đa số trường hợp sẽ kết thúc sau sinh, hiếm khi kéo dài đến vài tháng và nhìn chung không gây nguy hiểm cho mẹ hoặc thai nhi.

Do mùi hương nhân tạo

Khi mang thai, nhiều phụ nữ trở nên nhạy cảm hơn với môi trường, trong đó mùi hương nhân tạo (nước hoa, nước xả vải, sản phẩm tạo mùi) có thể kích thích gây đỏ da, mẩn ngứa. Nếu mùi quá nồng trong không gian kín, mẹ bầu còn có thể gặp chóng mặt, chảy nước mắt, đau họng. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận nước hoa có thể liên quan đến các vấn đề hô hấp ở người nhạy cảm, ví dụ làm nặng hơn tình trạng hen.

Cách phòng ngừa dị ứng ngứa cho mẹ bầu

Phòng ngừa dị ứng thai kỳ luôn là giải pháp an toàn và hiệu quả giúp mẹ bầu hạn chế cảm giác khó chịu, đồng thời bảo vệ sức khỏe làn da trong suốt quá trình mang thai.

Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh, phù hợp thai kỳ

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hệ miễn dịch và giảm nguy cơ dị ứng:

• Ưu tiên ăn chín, uống sôi, tránh thực phẩm tái, sống hoặc không rõ nguồn gốc để hạn chế nguy cơ phản ứng bất lợi.
• Nếu mẹ từng bị dị ứng, nên thận trọng với các thực phẩm dễ gây dị ứng như hải sản, trứng, sữa, đậu phộng.
• Bổ sung rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên cám và cá giàu chất béo tốt để cung cấp vitamin và dưỡng chất cần thiết, giúp da khỏe và giảm tình trạng khô ngứa.
• Uống đủ nước mỗi ngày giúp cơ thể đào thải tốt hơn và duy trì độ ẩm tự nhiên cho làn da.

Chăm sóc và giữ gìn vệ sinh cơ thể

Do da trở nên nhạy cảm hơn trong thai kỳ, mẹ bầu cần chú trọng đến việc làm sạch cơ thể đúng cách:

• Tắm rửa hằng ngày với nước ấm vừa phải, tránh nước quá nóng để không làm mất lớp dầu bảo vệ da.
• Thay quần áo thường xuyên, đặc biệt khi ra nhiều mồ hôi.
• Ưu tiên các sản phẩm làm sạch dịu nhẹ, không mùi, ít thành phần gây kích ứng.

Theo dõi sức khỏe và khám thai đúng lịch

Khám thai định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề liên quan đến da và dị ứng:

• Cần thông báo ngay với bác sĩ khi có dấu hiệu ngứa dữ dội, mẩn đỏ lan rộng, vàng da hoặc biểu hiện bất thường khác.
• Không tự ý sử dụng thuốc bôi hay thuốc uống khi chưa có chỉ định chuyên môn để đảm bảo an toàn cho thai nhi.

Dị ứng thai kỳ chủ yếu liên quan đến sự biến đổi của hệ miễn dịch, nội tiết tố và độ nhạy cảm của làn da khi mang thai. Phần lớn tình trạng này chỉ gây khó chịu nhẹ như ngứa hoặc nổi mẩn và có thể thuyên giảm nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, mẹ bầu không nên chủ quan khi xuất hiện các biểu hiện nghiêm trọng. Hãy chủ động thăm khám sớm khi có dấu hiệu bất thường sẽ giúp bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và thai nhi.