Điều không làm khi nghi đột quỵ: Chậm vài phút có thể đổi bằng cả quãng đời sau đó

Sai lầm thường gặp nhất: Chờ xem có tự hết không

Không ít trường hợp bắt đầu bằng dấu hiệu rất mơ hồ: Nói líu lưỡi, méo miệng nhẹ, tê một bên tay, chóng mặt đột ngột. Người bệnh vẫn tỉnh táo nên cả nhà nghĩ chỉ là mệt, tụt huyết áp hay thiếu ngủ. Họ chọn nằm nghỉ một lát rồi tính tiếp.

Đây là khoảng thời gian nguy hiểm nhất. Với đột quỵ, triệu chứng có thể thoáng qua rồi nặng lên sau đó. Trong đột quỵ thiếu máu não cấp, mỗi phút trì hoãn có thể làm chết thêm nhiều tế bào não không thể phục hồi. Dù dấu hiệu đã giảm, vẫn cần gọi cấp cứu hoặc đến bệnh viện có khả năng điều trị đột quỵ ngay.

Những điều không nên làm ngay lúc đó

Không cho ăn uống hoặc uống thuốc tùy ý

Nhiều người vội cho uống nước đường, thuốc hạ huyết áp, aspirin, thuốc bổ não hay thuốc cảm. Nhưng khi đột quỵ xảy ra, người bệnh có thể nuốt kém mà không nhận ra, dễ sặc vào phổi.

Quan trọng hơn, không phải đột quỵ nào cũng do tắc mạch. Nếu là xuất huyết não, dùng sai thuốc có thể làm tình trạng nặng hơn. Việc dùng thuốc cần dựa trên chẩn đoán hình ảnh tại bệnh viện.

Không tự chở bằng xe máy nếu có thể gọi cấp cứu

Gia đình thường nghĩ tự chở sẽ nhanh hơn. Thực tế, trên đường đi người bệnh có thể nôn ói, yếu liệt nhiều hơn, lơ mơ hoặc ngưng thở. Xe cấp cứu có thể hỗ trợ theo dõi ban đầu, xử trí cần thiết và ưu tiên đưa người bệnh đến cơ sở phù hợp.

Không cạo gió, bấm huyệt, chích máu đầu ngón tay

Đây là mẹo dân gian nhiều người làm vì muốn “cứu gấp”. Tuy nhiên, các cách này không làm tan cục máu đông, không cầm được xuất huyết não và còn khiến mất thời gian vàng.

Khi não đang thiếu máu hoặc chảy máu, điều người bệnh cần là chẩn đoán và xử trí y khoa càng sớm càng tốt.

Không cố ép người bệnh đi lại hay tập nói ngay

Thấy tay chân yếu, người thân thường đỡ đứng dậy, bắt bước vài bước xem có đỡ không. Điều này có thể làm té ngã, chấn thương hoặc khiến người bệnh kiệt sức hơn.

Hãy để người bệnh nằm hoặc ngồi ở tư thế an toàn, tránh di chuyển nhiều trong lúc chờ hỗ trợ.

Vậy nên làm gì đúng?

Điều đầu tiên là nhận diện nhanh theo nguyên tắc FAST:

• F (Face): Méo miệng, lệch mặt;
• A (Arms): Yếu tay hoặc chân một bên, khi thử đưa hai tay lên ngang nhau thì tay một bên sẽ không nâng hoặc giữ được;
• S (Speech): Nói khó, nói ngọng;
• T (Time): Gọi cấp cứu ngay.

Ngoài ra còn có thể gặp mất thăng bằng đột ngột, nhìn mờ, đau đầu dữ dội khác thường.

Trong lúc chờ hỗ trợ:

• Ghi nhớ thời điểm bắt đầu triệu chứng hoặc lần cuối còn bình thường;
• Nới lỏng quần áo;
• Để người bệnh nằm nghiêng nếu nôn ói;
• Chuẩn bị danh sách thuốc đang dùng, bệnh nền nếu có;
• Giữ bình tĩnh và nói chuyện ngắn gọn để trấn an người bệnh.

Vì sao nhiều người vẫn xử trí sai?

Không phải vì thờ ơ, mà vì đột quỵ đến quá bất ngờ. Khi người thân còn nói chuyện được, ta rất khó tin đó là cấp cứu. Não bộ thường chọn cách giải thích nhẹ nhàng hơn: “Chắc mệt thôi”, “nghỉ tí sẽ đỡ”.

Chính vì vậy, kiến thức cần được nhớ từ trước khi sự cố xảy ra. Đến lúc thật sự đối mặt, bạn sẽ không phải quyết định trong hoảng loạn.

Điều quan trọng nhất cần nhớ

Khi nghi ngờ đột quỵ, điều không nên làm nhiều nhất là trì hoãn. Không có mẹo dân gian nào quý hơn thời gian. Đi bệnh viện sớm không đảm bảo mọi thứ hoàn hảo, nhưng đi muộn chắc chắn làm giảm cơ hội hồi phục.