Tự mặc quần áo bằng 1 tay sau đột quỵ: Chậm một chút để tự chủ nhiều hơn

Vì sao việc tự mặc quần áo lại khó sau đột quỵ?

Sau đột quỵ, tình trạng yếu hoặc liệt nửa người khiến các động tác vốn rất quen thuộc trở nên khó khăn. Chỉ riêng việc giữ thăng bằng khi ngồi, đưa tay qua tay áo hay kéo quần cũng đòi hỏi sự phối hợp của nhiều nhóm cơ.

Điều khiến nhiều người buồn hơn không nằm ở chuyện “không mặc được áo”, mà là cảm giác mình trở thành gánh nặng cho người thân. Không ít bệnh nhân vì xấu hổ nên chờ người khác giúp thay đồ, lâu dần càng mất khả năng tự lập.

Các chuyên gia phục hồi chức năng thường khuyến khích người bệnh tập tự mặc quần áo càng sớm càng tốt trong khả năng cho phép. Đây là một phần quan trọng giúp não bộ học lại các chuyển động quen thuộc sau tổn thương.

Nguyên tắc quan trọng trước khi tập mặc quần áo bằng 1 tay

Người bệnh nên chọn quần áo rộng rãi, mềm, dễ co giãn. Áo có khóa kéo hoặc quần chun sẽ dễ thao tác hơn áo cài nhiều nút nhỏ.

Không nên cố đứng mặc quần áo nếu còn yếu chân hoặc chóng mặt. Tư thế an toàn nhất là ngồi trên giường hoặc ghế có tựa lưng vững chắc.

Một nguyên tắc rất quan trọng trong phục hồi chức năng là: “Bên yếu mặc trước, bên khỏe cởi trước”.

Nguyên tắc này giúp giảm lực kéo lên tay yếu và tránh mất thăng bằng khi thay đồ.

Kỹ thuật mặc áo bằng 1 tay

Bước 1: Đặt áo đúng chiều trên đùi

Đặt mặt trước áo úp xuống đùi, cổ áo hướng về phía đầu gối. Người bệnh nên dùng tay khỏe để giữ áo ổn định trước khi thao tác.

Nhiều người thường nóng vội, cố luồn cả hai tay cùng lúc khiến áo xoắn hoặc mất thăng bằng. Làm chậm từng bước sẽ giúp cơ thể phối hợp tốt hơn.

Bước 2: Mặc tay yếu trước

Dùng tay khỏe cầm phần cổ tay áo bên yếu rồi nhẹ nhàng luồn tay yếu vào trước. Có thể hơi cúi người để hỗ trợ chuyển động vai nếu cần.

Đây là bước dễ khiến người bệnh nản lòng vì tay yếu thường khó nâng lên hoặc khó xác định vị trí tay áo. Nếu khó khăn, có thể nhờ người nhà hỗ trợ vài ngày đầu rồi giảm dần trợ giúp.

Bước 3: Luồn tay khỏe và kéo áo qua đầu

Sau khi tay yếu đã vào đúng tay áo, người bệnh dùng tay khỏe luồn tay còn lại vào áo, sau đó kéo áo qua đầu và chỉnh lại vai áo.

Kỹ thuật mặc quần bằng 1 tay an toàn

Người bệnh áp dụng các bước sau đây:

• Chuẩn bị tư thế: Ngồi vững trên ghế chắc chắn hoặc mép giường.
• Xỏ chân yếu trước: Dùng tay khỏe luồn ống quần vào chân bên yếu trước.
• Xỏ chân khỏe sau: Tiếp tục luồn ống quần vào chân bên khỏe.
• Kéo quần qua hông: Nghiêng người sang từng bên để kéo cạp quần lên.
• Tuyệt đối không đứng sớm: Tránh đứng dậy khi quần chưa lên qua đùi để không bị ngã.
• Dùng đồ hỗ trợ: Sử dụng móc kéo quần hoặc vòng kéo khóa nếu tay yếu.
• Nên trình bày các bước giống như hướng dẫn kỹ thuật mặc áo 1 tay.

Khi nào cần nhờ chuyên viên phục hồi chức năng hỗ trợ?

Nếu người bệnh thường xuyên mất thăng bằng, đau vai bên liệt hoặc hoàn toàn không thể phối hợp động tác mặc quần áo sau nhiều tuần tập luyện, nên được đánh giá bởi chuyên viên phục hồi chức năng khi:

• Quá trình tự tập luyện tại nhà bị "dậm chân tại chỗ" không tiến bộ sau 2 - 3 tuần.
• Tâm lý ức chế, từ bỏ.

Cần thiết kế bài tập và dụng cụ chuyên biệt:

• Cần đánh giá lại chức năng.
• Cần dụng cụ trợ giúp đặc biệt.

Tự chủ từ những việc nhỏ nhất

Khả năng tự mặc quần áo không chỉ là kỹ năng sinh hoạt thường ngày. Với nhiều người sau đột quỵ, đó còn là dấu mốc đầu tiên cho cảm giác “mình vẫn làm được”.

Có thể hôm nay mất 15 phút để mặc xong một chiếc áo. Nhưng mỗi lần tự làm được là một lần cơ thể quen dần với chuyển động mới. Sự hồi phục thường bắt đầu từ chính những việc nhỏ như vậy.