Giác hơi có tốt không? Quy trình thực hiện và những lưu ý quan trọng

Giác hơi là một phương pháp trị liệu dân gian đã được sử dụng từ lâu trong y học cổ truyền. Tuy nhiên, trong cuộc sống hiện đại, nhiều người vẫn băn khoăn giác hơi có tốt không. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về tác dụng của giác hơi, quy trình thực hiện chuẩn và những lưu ý quan trọng.

Giác hơi có tốt không? Tác dụng của giác hơi

Phương pháp giác hơi có tác dụng gì? Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu hiệu quả của giác hơi theo cả quan niệm y học cổ truyền và y học hiện đại.

Theo y học cổ truyền

Theo y học cổ truyền, giác hơi có tác dụng đả thông kinh lạc, hành khí hoạt huyết, giúp giải trừ phong, hàn, thấp xâm nhập vào cơ thể. Phương pháp này thường được sử dụng để hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp, đau vai gáy, cảm mạo, trúng gió, mệt mỏi do khí huyết ứ trệ.

Theo y học hiện đại

Dưới góc nhìn y học hiện đại, giác hơi được cho là giúp tăng tuần hoàn máu tại chỗ, giãn cơ và giảm cảm giác đau nhờ kích thích các thụ thể trên da. Một số nghiên cứu ghi nhận giác hơi có thể hỗ trợ giảm đau cơ xương khớp và căng cơ, tương tự các phương pháp vật lý trị liệu. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học về khả năng “thải độc” hay điều trị bệnh lý sâu vẫn còn hạn chế. Vì vậy, giác hơi nên được xem là biện pháp hỗ trợ, không thay thế cho điều trị y khoa chính thống.

Giác hơi là gì?

Giác hơi là một phương pháp trị liệu truyền thống có nguồn gốc từ y học cổ truyền, được áp dụng phổ biến ở nhiều quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam. Phương pháp này sử dụng các ống hoặc cốc giác làm bằng thủy tinh, nhựa hay tre, đặt lên bề mặt da sau khi tạo áp suất âm bằng nhiệt hoặc thiết bị hút. Lực hút khiến da và mô dưới da bị kéo lên, có thể làm tăng lưu lượng máu tại chỗ và kích thích các thụ thể thần kinh dưới da. Một số nghiên cứu cho thấy giác hơi có thể giúp giảm đau cơ và căng cơ trong thời gian ngắn.

Vậy giác hơi có tốt không? Trong y học cổ truyền, giác hơi thường được dùng để hỗ trợ điều trị các chứng như đau lưng, đau vai gáy, cảm lạnh, mệt mỏi hoặc ứ trệ khí huyết. Hiện nay, ngoài mục đích chữa bệnh, giác hơi còn được áp dụng trong chăm sóc sức khỏe và thư giãn. Phương pháp này cần được thực hiện đúng kỹ thuật để đảm bảo an toàn và hiệu quả. Và đặc biệt, giác hơi không có tác dụng điều trị nguyên nhân các bệnh lý nội khoa hay cơ xương khớp mạn tính, mà chỉ đóng vai trò hỗ trợ giảm triệu chứng.

Phân loại giác hơi

Giác hơi được phân loại dựa trên cách thực hiện và mục đích trị liệu, phổ biến gồm các loại sau:

• Giác hơi khô: Chỉ tạo lực hút bằng cốc giác đặt trên da, không rạch da hay ra máu. Đây là hình thức phổ biến nhất, thường dùng để giảm đau cơ, đau vai gáy, mệt mỏi.
• Giác hơi ướt (giác hơi ra máu): Sau khi giác nhẹ, người thực hiện rạch da nông rồi giác lại để hút một lượng máu ứ. Phương pháp này được cho là giúp loại bỏ “độc tố” theo quan niệm y học cổ truyền.
• Giác hơi lửa: Dùng lửa đốt nóng không khí trong cốc giác trước khi đặt lên da, tạo áp suất âm mạnh và cách này đòi hỏi kỹ thuật cao để tránh bỏng.
• Giác hơi không lửa: Sử dụng cốc giác có van hút hoặc máy hút chân không, an toàn và dễ kiểm soát lực hút hơn.
• Giác hơi kết hợp xoa bóp: Di chuyển cốc giác trên da đã thoa dầu, giúp thư giãn cơ và tăng tuần hoàn máu.

Ai phù hợp sử dụng giác hơi?

Giác hơi có tốt không? Câu trả lời là có khi được thực hiện đúng kỹ thuật, đúng đối tượng. Giác hơi phù hợp với những người có nhu cầu giảm đau nhức, thư giãn cơ thể và cải thiện tuần hoàn máu, đặc biệt trong các trường hợp sau:

• Người thường xuyên đau mỏi cơ, xương, khớp như đau vai gáy, đau lưng, căng cơ do lao động nặng hoặc ngồi lâu, ít vận động.
• Người hay bị cảm lạnh, nhiễm lạnh, trúng gió theo quan niệm y học cổ truyền, nhất là khi thời tiết thay đổi.
• Người làm việc căng thẳng, mệt mỏi kéo dài, cơ thể uể oải, ngủ không sâu giấc.
• Người chơi thể thao hoặc vận động nhiều, cần thư giãn cơ bắp và hỗ trợ phục hồi sau tập luyện.

Đối tượng không nên giác hơi

Mặc dù liệu pháp giác hơi có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe, nhưng không phải ai cũng phù hợp với phương pháp này. Vậy ai không nên giác hơi?

• Người có rối loạn đông máu, đang dùng thuốc chống đông hoặc thuốc kháng tiểu cầu không nên giác hơi do nguy cơ bầm tím và chảy máu kéo dài.
• Người bị thiếu máu nặng, suy nhược cơ thể, dễ choáng, mệt sau khi giác hơi.
• Phụ nữ mang thai không được khuyến khích thực hiện giác hơi do nguy cơ gây chóng mặt, tụt huyết áp và các phản xạ thần kinh không mong muốn.
• Người đang sốt cao, nhiễm trùng cấp tính hoặc viêm da nếu giác hơi có thể làm tình trạng nặng hơn.
• Người có vết thương hở, bỏng, loét da hoặc bệnh da liễu đang tiến triển cũng nên tránh giác hơi.
• Người mắc bệnh tim mạch nặng, huyết áp quá thấp cần thận trọng do nguy cơ chóng mặt, tụt huyết áp.

Quá trình giác hơi diễn ra như thế nào?

Giác hơi có tốt không đến đây có lẽ bạn đã rõ. Để đảm bảo hiệu quả và an toàn, giác hơi cần được thực hiện theo một quy trình rõ ràng, đúng kỹ thuật.

Chuẩn bị dụng cụ giác hơi

Dụng cụ giác hơi (bộ giác hơi không dùng lửa hoặc dùng lửa) thường gồm cốc giác (thủy tinh, nhựa hoặc silicon), bông, cồn, bật lửa hoặc bơm hút chân không. Tất cả dụng cụ cần được vệ sinh sạch sẽ, khử trùng trước khi sử dụng để tránh nguy cơ nhiễm trùng da.

Chọn môi trường thực hiện

Không gian giác hơi cần yên tĩnh, kín gió, sạch sẽ và đủ ấm để tránh nhiễm lạnh sau trị liệu. Môi trường thoải mái giúp cơ thể thư giãn, khí huyết lưu thông tốt hơn, đồng thời giảm các phản ứng không mong muốn trong quá trình giác hơi.

Chọn tư thế giác hơi

Người được giác hơi cần ở tư thế thoải mái, thư giãn, có thể nằm sấp, nằm ngửa hoặc ngồi tùy theo vùng cần giác. Tư thế đúng giúp cốc giác bám chắc và tránh gây khó chịu trong quá trình thực hiện.

Chọn vị trí giác hơi

Vị trí giác hơi thường là các vùng cơ dày như lưng, vai gáy, thắt lưng hoặc bắp chân. Cần tránh giác ở vùng có vết thương, da mỏng, nhiều mạch máu hoặc các cơ quan nhạy cảm.

Tiến hành giác hơi

Người thực hiện tạo áp suất âm trong cốc giác bằng lửa hoặc bơm hút, sau đó đặt nhanh lên da. Thời gian giác hơi thường từ 3 - 10 phút, tùy theo thể trạng, độ tuổi và phản ứng của từng người. Tuy nhiên, không nên để quá lâu để tránh bầm tím và tổn thương da.

Kết thúc giác hơi

Sau khi đủ thời gian, cốc giác được tháo nhẹ nhàng để tránh tổn thương da. Vùng da giác hơi được lau sạch, giữ ấm cơ thể và nghỉ ngơi. Bạn nên tránh tắm ngay hoặc tiếp xúc với gió lạnh trong vài giờ sau giác hơi.

Một số tai biến khi giác hơi

Mặc dù giác hơi được xem là phương pháp tương đối an toàn, nhưng nếu làm sai kỹ thuật, lạm dụng hoặc áp dụng cho đối tượng không phù hợp, vẫn có thể xảy ra một số tai biến không mong muốn, bao gồm:

• Bỏng da: Bỏng da thường gặp khi giác hơi bằng lửa, do thao tác không đúng hoặc đưa nguồn nhiệt quá gần da.
• Vết bầm tím khi giác hơi kéo dài, tụ máu dưới da: Tai biến này xảy ra khi lực hút quá mạnh hoặc thời gian giác hơi kéo dài quá mức cần thiết.
• Phồng rộp, trầy xước da: Áp suất âm quá lớn hoặc làn da nhạy cảm dễ dẫn đến phồng rộp, bong tróc da.
• Nhiễm trùng da: Nhiễm trùng có thể xảy ra khi dụng cụ giác hơi không được vệ sinh, khử khuẩn đúng quy trình. Nguy cơ này cao hơn trong giác hơi ướt (giác ra máu) do da bị tổn thương trực tiếp.
• Choáng, chóng mặt, tụt huyết áp: Tình trạng này thường gặp ở người thể trạng yếu, thiếu máu hoặc thực hiện giác hơi khi đang đói, mệt. Người bệnh có thể cảm thấy hoa mắt, buồn nôn và cần được nghỉ ngơi ngay.
• Đau tăng sau giác hơi: Đau tăng có thể xảy ra do kích thích quá mức vùng cơ hoặc giác hơi sai vị trí.

Giác hơi có tốt không? Giác hơi có thể mang lại lợi ích nhất định trong việc thư giãn, giảm đau và hỗ trợ tuần hoàn máu nếu được thực hiện đúng cách và đúng đối tượng. Tuy nhiên, đây chỉ là phương pháp hỗ trợ, không thay thế điều trị y khoa và đảm bảo an toàn, người thực hiện cần tuân thủ quy trình chuẩn, lưu ý chống chỉ định và nên tham khảo ý kiến chuyên môn trước khi áp dụng.