Kháng thể đơn dòng RSV là gì và cơ chế phòng bệnh hô hấp

Kháng thể đơn dòng RSV đang trở thành giải pháp y tế tiên tiến giúp phòng ngừa hiệu quả bệnh hô hấp do virus hợp bào hô hấp (RSV) gây ra ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Với khả năng tạo miễn dịch tức thì, kháng thể này giúp giảm nguy cơ viêm phổi, viêm tiểu phế quản và nhập viện. Cùng tìm hiểu về kháng thể đơn dòng RSV để giúp cha mẹ có thêm lựa chọn an toàn để bảo vệ sức khỏe con trong mùa dịch bệnh.

Kháng thể đơn dòng RSV là gì?

Kháng thể đơn dòng RSV là liệu pháp miễn dịch thụ động, tiêm trực tiếp kháng thể (như Nirsevimab/Beyfortus, Palivizumab/Synagis) để trung hòa virus RSV, bảo vệ tức thì cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, giúp giảm nguy cơ bệnh hô hấp nặng, nhập viện và biến chứng.

Kháng thể đơn dòng RSV được tạo ra bằng công nghệ sinh học hiện đại, nhằm phòng ngừa nhiễm virus RSV - một trong những tác nhân gây bệnh hô hấp nguy hiểm ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Đây là hình thức miễn dịch thụ động, nghĩa là trẻ được cung cấp sẵn kháng thể để có khả năng bảo vệ ngay lập tức, thay vì phải chờ cơ thể tự tạo miễn dịch như khi tiêm vắc xin.

Kháng thể này hoạt động bằng cách gắn vào protein F của virus RSV, ngăn chặn quá trình xâm nhập vào tế bào niêm mạc đường hô hấp. Nhờ đó, trẻ giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế các biến chứng nặng như viêm tiểu phế quản hay viêm phổi.

Cơ chế ngừa RSV của kháng thể đơn dòng

Kháng thể đơn dòng giúp dự phòng RSV bằng cách cung cấp sẵn kháng thể trung hòa virus, tạo miễn dịch thụ động mà không cần cơ thể tự sản xuất kháng thể như khi tiêm vaccine.

Các kháng thể này gắn đặc hiệu vào protein F (fusion protein) trên bề mặt RSV - protein đóng vai trò quan trọng trong quá trình virus hòa màng và xâm nhập vào tế bào đường hô hấp. Khi protein F bị kháng thể đơn dòng khóa lại, RSV khó xâm nhập và lây nhiễm sang các tế bào, từ đó giảm nguy cơ mắc bệnh đường hô hấp dưới do RSV.

Một số kháng thể như nirsevimab được thiết kế có thời gian tác dụng kéo dài, nhờ đó có thể duy trì khả năng bảo vệ trong khoảng thời gian tương ứng với một mùa RSV. Tuy nhiên, đây vẫn là miễn dịch thụ động, nên khả năng bảo vệ sẽ giảm dần khi lượng kháng thể trong cơ thể giảm xuống.

Các loại kháng thể đơn dòng RSV hiện nay

Hiện nay, hai kháng thể đơn dòng được sử dụng trong dự phòng bệnh đường hô hấp dưới do RSV là Nirsevimab (Beyfortus) và Palivizumab (Synagis). Cả hai đều tạo miễn dịch thụ động bằng cách cung cấp trực tiếp kháng thể trung hòa RSV, nhưng khác nhau đáng kể về đối tượng sử dụng và thời gian bảo vệ.

Beyfortus (Nirsevimab)

Beyfortus (Nirsevimab) là kháng thể đơn dòng tác dụng kéo dài, gắn vào protein F của RSV ở trạng thái tiền hòa màng (pre-F), qua đó ngăn virus hòa màng và xâm nhập tế bào đường hô hấp. Nhờ công nghệ kéo dài thời gian bán thải, một liều Nirsevimab có thể duy trì khả năng bảo vệ trong ít nhất 5 tháng, tương ứng với một mùa RSV. Nirsevimab được sử dụng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ trong mùa RSV đầu tiên, đồng thời có thể được chỉ định cho một số trẻ có nguy cơ cao trong mùa RSV thứ hai.

Nirsevimab đã được FDA Hoa Kỳ phê duyệt năm 2023 để dự phòng bệnh đường hô hấp dưới do RSV ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ thuộc các nhóm tuổi và nguy cơ theo chỉ định.

Palivizumab (Synagis)

Palivizumab( Synagis) là kháng thể đơn dòng RSV thế hệ đầu tiên. Loại kháng thể này đã được sử dụng nhiều năm trong chăm sóc trẻ sinh non và trẻ có nguy cơ cao như mắc bệnh tim bẩm sinh hoặc bệnh phổi mạn tính. Khác với Nirsevimab, Synagis cần được tiêm hàng tháng trong mùa dịch RSV để duy trì hiệu quả bảo vệ.

Mặc dù phải tiêm nhiều lần, Synagis đã chứng minh hiệu quả lâm sàng lâu dài và được FDA (Mỹ) cấp phép từ năm 1998, hiện sử dụng rộng rãi tại hơn 100 quốc gia.

So sánh nhanh Beyfortus và Synagis

Ai nên tiêm kháng thể đơn dòng phòng RSV?

Kháng thể đơn dòng phòng RSV chủ yếu được sử dụng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh đường hô hấp dưới do RSV. Đối tượng cụ thể phụ thuộc vào loại kháng thể:

• Nirsevimab (Beyfortus): Được chỉ định dự phòng RSV cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ trong mùa RSV đầu tiên. Một số trẻ đến 24 tháng tuổi vẫn có nguy cơ cao mắc RSV nặng có thể được chỉ định trong mùa RSV thứ hai.
• Palivizumab (Synagis): Chủ yếu dành cho trẻ có nguy cơ cao mắc RSV nặng, chẳng hạn trẻ sinh non hoặc trẻ mắc một số bệnh phổi mạn tính do sinh non, bệnh tim bẩm sinh có ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động của tim và tuần hoàn máu.

Việc lựa chọn kháng thể đơn dòng cần dựa trên tuổi, mùa RSV, tình trạng sức khỏe và các yếu tố nguy cơ của trẻ. Cha mẹ nên trao đổi với bác sĩ để xác định trẻ có thuộc nhóm cần dự phòng và lựa chọn biện pháp phù hợp hay không.

Tác dụng phụ khi tiêm kháng thể đơn dòng phòng RSV

Kháng thể đơn dòng phòng RSV nhìn chung được dung nạp tốt, các phản ứng sau tiêm thường nhẹ và thoáng qua. Tác dụng phụ có thể khác nhau tùy loại kháng thể, trong đó thường gặp các phản ứng tại vị trí tiêm và một số triệu chứng toàn thân.

Sau tiêm, trẻ nên được theo dõi tại cơ sở tiêm chủng và tiếp tục theo dõi tại nhà. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như khó thở, sưng mặt hoặc môi, phát ban lan rộng, sốt cao hay tình trạng sức khỏe xấu đi, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí kịp thời.

Kháng thể đơn dòng RSV giá bao nhiêu?

Chi phí tiêm kháng thể đơn dòng phòng RSV phụ thuộc vào loại sản phẩm và có thể thay đổi theo từng thời điểm. Giá kháng thể đơn dòng phòng RSV tại Long Châu hiện được tham khảo như sau: Synagis (Palivizumab) khoảng 4.400.000 VNĐ/liều và Beyfortus (Nirsevimab) khoảng 8.350.000 VNĐ/liều.

Tuy nhiên, mức giá có thể thay đổi tùy theo thời điểm, hàm lượng sản phẩm và chính sách tại cơ sở tiêm chủng. Khách hàng nên liên hệ Nhà thuốc Long Châu để kiểm tra giá và tình trạng sản phẩm hiện tại trước khi tiêm.

Những lưu ý khi tiêm kháng thể đơn dòng RSV

Trước khi tiêm kháng thể đơn dòng RSV, phụ huynh cần lưu ý một số điểm để đảm bảo an toàn và hiệu quả dự phòng cho trẻ:

• Khám sàng lọc trước tiêm để đánh giá sức khỏe, cân nặng, bệnh nền và tiền sử dị ứng.
• Thông báo cho bác sĩ về các thuốc trẻ đang dùng hoặc phản ứng dị ứng từng gặp.
• Nếu trẻ đang sốt hoặc mắc bệnh cấp tính, cần được bác sĩ đánh giá trước khi tiêm.
• Tuân thủ đúng liều và lịch tiêm theo từng loại kháng thể đơn dòng.
• Theo dõi trẻ sau tiêm và đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu có dấu hiệu bất thường như khó thở, sưng mặt, nổi mề đay toàn thân.

Tiêm kháng thể đơn dòng RSV ở đâu?

Kháng thể đơn dòng RSV nên được tiêm tại cơ sở y tế hoặc trung tâm tiêm chủng uy tín, có đầy đủ điều kiện về bảo quản sản phẩm, khám sàng lọc, thực hiện tiêm và theo dõi phản ứng sau tiêm.

Phụ huynh có thể đưa trẻ đến Trung tâm Tiêm chủng Long Châu để được bác sĩ khám sàng lọc và tư vấn về kháng thể đơn dòng phòng RSV như Beyfortus (Nirsevimab) hoặc Synagis (Palivizumab) tùy theo chỉ định. Sau khi tiêm, trẻ cũng được hướng dẫn theo dõi nhằm phát hiện và xử trí kịp thời nếu xuất hiện phản ứng bất thường.

Để chủ động trong việc dự phòng RSV cho trẻ, phụ huynh có thể liên hệ hoặc đặt lịch tại Trung tâm Tiêm chủng Long Châu để kiểm tra tình trạng sản phẩm, giá tại thời điểm tiêm và được tư vấn lịch sử dụng phù hợp.

Câu hỏi thường gặp về kháng thể đơn dòng RSV

Kháng thể đơn dòng RSV có an toàn không?

Kháng thể đơn dòng RSV nhìn chung có độ an toàn tốt khi được sử dụng đúng chỉ định. Với Nirsevimab, các phản ứng thường gặp chủ yếu nhẹ như đau, đỏ, cứng hoặc sưng tại vị trí tiêm. Phản ứng quá mẫn nghiêm trọng hiếm gặp nhưng vẫn có thể xảy ra, vì vậy trẻ cần được theo dõi sau tiêm theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Kháng thể đơn dòng RSV phòng bệnh được bao lâu?

Thời gian bảo vệ tùy thuộc vào loại kháng thể. Nirsevimab (Beyfortus) có tác dụng kéo dài ít nhất khoảng 5 tháng, tương ứng với một mùa RSV. Trong khi đó, Palivizumab (Synagis) có thời gian tác dụng ngắn hơn và thường được sử dụng mỗi tháng trong mùa RSV ở trẻ thuộc nhóm có chỉ định.

Kháng thể đơn dòng RSV tiêm mấy mũi?

Số mũi phụ thuộc vào loại kháng thể và đối tượng sử dụng. Với Beyfortus, trẻ trong mùa RSV đầu tiên thường chỉ cần một liều tiêm bắp; liều được xác định theo cân nặng. Với Synagis, trẻ thuộc nhóm nguy cơ cao thường được tiêm mỗi tháng trong mùa RSV, thường tối đa khoảng 5 liều.

Kháng thể đơn dòng RSV khi nào tiêm 2 mũi?

Với Beyfortus (nirsevimab), trẻ có nguy cơ cao mắc RSV nặng khi bước vào mùa RSV thứ hai có thể được chỉ định liều 200 mg. Liều này được chia thành 2 mũi tiêm bắp, mỗi mũi 100 mg tại hai vị trí khác nhau và được tiêm trong cùng một lần sử dụng.

Như vậy, “tiêm 2 mũi” trong trường hợp này không có nghĩa là hai liều cách nhau theo thời gian. Việc trẻ có cần dự phòng RSV trong mùa thứ hai hay không cần được bác sĩ đánh giá dựa trên độ tuổi, tình trạng sức khỏe và các yếu tố nguy cơ.

Kháng thể đơn dòng RSV là giải pháp phòng ngừa miễn dịch thụ động, dành cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, đặc biệt trong mùa RSV. Biện pháp này giúp trẻ có kháng thể sẵn sàng để chống lại virus mà không cần chờ cơ thể tự sinh miễn dịch như khi tiêm vắc xin.

Tuy nhiên, với nhóm trẻ chưa được tiêm kháng thể hoặc chưa đủ điều kiện sử dụng, một biện pháp phòng ngừa chủ động đã được khuyến nghị là tiêm vắc xin RSV cho phụ nữ mang thai. Hiện nay, vắc xin Abrysvo đã được phê duyệt sử dụng cho phụ nữ mang thai từ tuần 24 đến 36 của thai kỳ, giúp truyền kháng thể tự nhiên qua nhau thai. Nhờ đó, trẻ được bảo vệ ngay từ khi chào đời, đặc biệt trong giai đoạn sơ sinh, khi hệ miễn dịch còn non yếu và chưa đủ tuổi sử dụng nhiều loại vắc xin.

Abrysvo là vắc xin phòng bệnh do virus hợp bào hô hấp (RSV) gây ra, được sử dụng cho phụ nữ mang thai từ 24 đến 36 tuần để bảo vệ trẻ sơ sinh khỏi RSV ngay từ những tháng đầu đời, đồng thời dùng cho người trên 60 tuổi nhằm giảm nguy cơ viêm phổi và biến chứng nặng do RSV. Vắc xin giúp giảm rõ rệt nguy cơ nhập viện và được xem là một trong những bước tiến quan trọng trong phòng ngừa bệnh đường hô hấp ở nhóm nguy cơ cao.

Việc kết hợp vắc xin cho mẹ bầu và kháng thể cho trẻ nhỏ tạo nên một chiến lược phòng ngừa RSV toàn diện, giúp giảm rõ rệt nguy cơ viêm phổi, viêm tiểu phế quản và nhập viện do RSV ở trẻ sơ sinh – đối tượng có nguy cơ cao nhất trong mùa dịch. Cha mẹ nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn giải pháp phù hợp theo độ tuổi, nguy cơ và tình hình dịch tễ tại địa phương.