Vắc xin có chất bổ trợ MF59: Công dụng, thành phần và những điều cần biết

Hệ miễn dịch có thể đáp ứng kém hơn với vắc xin cúm khi tuổi tăng lên. Để cải thiện đáp ứng này, một số công thức vắc xin được bổ sung chất bổ trợ. MF59 là một trong những chất bổ trợ đã được sử dụng trong vắc xin cúm.

Vắc xin có chất bổ trợ MF59 là gì?

Với người lớn tuổi, hệ miễn dịch có thể đáp ứng kém hơn sau tiêm vắc xin cúm so với người trẻ khỏe mạnh. Đây là một trong những lý do các nhà nghiên cứu phát triển những công thức vắc xin có khả năng tăng cường đáp ứng miễn dịch. MF59 là một chất bổ trợ được sử dụng trong một số vắc xin cúm nhằm hỗ trợ quá trình này.

MF59 là một nhũ tương dầu trong nước, trong đó pha dầu chứa squalene được tinh chế cao. Squalene cũng là một chất tự nhiên hiện diện ở người, động vật và thực vật. Khi được sử dụng làm chất bổ trợ, MF59 không phải là kháng nguyên tạo miễn dịch chính mà có vai trò hỗ trợ cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch với kháng nguyên của vắc xin.

Các nghiên cứu về miễn dịch học cho thấy MF59 có thể thúc đẩy sự huy động của các tế bào miễn dịch tại vị trí tiêm, từ đó hỗ trợ quá trình đưa kháng nguyên đến các cơ quan lympho và kích hoạt đáp ứng miễn dịch. Cơ chế này là nền tảng cho việc sử dụng MF59 trong các công thức vắc xin cúm dành cho những nhóm có nguy cơ đáp ứng miễn dịch thấp hơn.

Do đó, khi tìm hiểu vắc xin có chất bổ trợ MF59, cần phân biệt giữa chất bổ trợ và thành phần kháng nguyên. MF59 không thay thế kháng nguyên của virus cúm mà được thêm vào công thức để hỗ trợ tạo đáp ứng miễn dịch.

Vắc xin nào có chất bổ trợ MF59?

Fluad là một trong những vắc xin cúm chứa chất bổ trợ MF59. Đây là vắc xin cúm bất hoạt, được sản xuất bằng quy trình sử dụng trứng. Fluad chứa lượng kháng nguyên ở mức liều chuẩn; MF59 được bổ sung nhằm hỗ trợ cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch với các kháng nguyên này.

Tại Hoa Kỳ, Fluad được cấp phép cho người từ 65 tuổi trở lên và là một trong những lựa chọn vắc xin cúm được ưu tiên cho nhóm tuổi này. Chỉ định có thể khác giữa các quốc gia, vì vậy người tiêm cần xem thông tin của sản phẩm đang lưu hành tại nơi mình sinh sống.

Ngoài Fluad, tên thương mại và công thức vắc xin chứa MF59 có thể khác nhau theo thị trường và mùa cúm. Ví dụ, Fluad Tetra từng được cấp phép tại Liên minh châu Âu (EU). Giấy phép lưu hành của riêng sản phẩm này tại EU đã được rút ngày 23/2/2026 theo đề nghị của nhà sản xuất vì lý do thương mại; việc rút giấy phép không phải kết luận MF59 không an toàn. Fluad và Fluad Tetra là hai tên sản phẩm cần được phân biệt khi tra cứu.

Không phải vắc xin cúm nào cũng chứa MF59. Trước khi tiêm, nên kiểm tra tên sản phẩm, thành phần và độ tuổi được chỉ định trong tờ hướng dẫn sử dụng hoặc hỏi nhân viên y tế để lựa chọn vắc xin phù hợp.

Vắc xin có chất bổ trợ MF59 mang lại lợi ích gì?

Vắc xin có bổ trợ MF59 có thể mang lại một số lợi ích đáng chú ý, đặc biệt ở người lớn tuổi.

Tăng cường đáp ứng miễn dịch

Lợi ích được quan tâm nhất của MF59 là khả năng tăng cường đáp ứng miễn dịch đối với kháng nguyên vắc xin. Một phân tích gộp 17 thử nghiệm cho thấy vắc xin cúm có bổ trợ MF59 tạo đáp ứng miễn dịch tốt hơn so với vắc xin không bổ trợ ở người trưởng thành khỏe mạnh và người lớn tuổi.

Hiệu quả phòng cúm ở người lớn tuổi

Một tổng quan hệ thống đánh giá 48 nghiên cứu về vắc xin cúm có bổ trợ MF59 cho thấy ở người từ 65 tuổi trở lên, vắc xin MF59 có hiệu quả phòng cúm được xác nhận bằng xét nghiệm tốt hơn so với không tiêm. Tuy nhiên, khi so sánh trực tiếp với vắc xin cúm không bổ trợ, bằng chứng về sự vượt trội về hiệu quả bảo vệ lâm sàng không phải lúc nào cũng nhất quán.

Hiệu quả không giống nhau ở mọi đối tượng

Không nên khẳng định MF59 luôn giúp vắc xin hiệu quả hơn mọi vắc xin không bổ trợ. Lợi ích có thể phụ thuộc vào tuổi, loại vắc xin, chủng virus, mùa cúm và thiết kế nghiên cứu.

Lựa chọn vắc xin cho người từ 65 tuổi

Tại Hoa Kỳ, vắc xin cúm có bổ trợ MF59, vắc xin liều cao hoặc vắc xin tái tổ hợp hiện được ưu tiên cho người từ 65 tuổi trở lên. Khuyến cáo này dựa trên tổng hợp bằng chứng cho thấy các nhóm vắc xin này có khả năng đem lại hiệu quả tốt hơn so với vắc xin cúm bất hoạt liều chuẩn không bổ trợ ở người cao tuổi. Nếu không có các loại được ưu tiên, người từ 65 tuổi trở lên vẫn nên sử dụng một vắc xin cúm phù hợp với độ tuổi thay vì trì hoãn tiêm.

Tiêm vắc xin có MF59 cần lưu ý gì?

Khi tiêm vắc xin có MF59, người tiêm cần lưu ý một số vấn đề về phản ứng sau tiêm và tình trạng sức khỏe cá nhân.

Phản ứng sau tiêm thường gặp

Vắc xin có MF59 nhìn chung có hồ sơ an toàn được nghiên cứu rộng rãi. Các phản ứng sau tiêm thường gặp có thể gồm đau, đỏ tại vị trí tiêm, đau đầu, đau cơ hoặc cảm giác mệt mỏi. Những phản ứng này thường ở mức nhẹ đến trung bình và tạm thời.

Phản ứng có thể gặp ở vắc xin có bổ trợ

Một số nghiên cứu cho thấy các phản ứng tại chỗ và toàn thân có thể xuất hiện thường xuyên hơn với vắc xin có bổ trợ so với vắc xin không bổ trợ. Tuy nhiên, phần lớn các phản ứng được ghi nhận là nhẹ và tự giới hạn.

Người có tiền sử dị ứng cần được đánh giá

Người có tiền sử phản ứng dị ứng nghiêm trọng với vắc xin cúm hoặc thành phần của vắc xin cần được đánh giá trước khi tiêm. Với Fluad tại Hoa Kỳ, không sử dụng ở người có tiền sử phản ứng dị ứng nghiêm trọng với vắc xin cúm hoặc thành phần vắc xin, ngoại trừ vấn đề dị ứng với trứng được xử lý theo hướng dẫn riêng.

Lựa chọn vắc xin cần dựa trên từng người

Việc lựa chọn vắc xin không chỉ dựa vào sự có mặt của MF59. Tuổi, tình trạng sức khỏe, tiền sử tiêm chủng, sản phẩm đang được cấp phép và khuyến cáo tại từng quốc gia đều cần được xem xét. Đặc biệt, người cao tuổi hoặc người có bệnh mạn tính nên trao đổi với nhân viên y tế để lựa chọn loại vắc xin phù hợp.

Vắc xin có chất bổ trợ MF59 là một nhóm vắc xin cúm được phát triển nhằm hỗ trợ tăng cường đáp ứng miễn dịch, đặc biệt có ý nghĩa ở người lớn tuổi. MF59 là nhũ tương dầu trong nước chứa squalene và không phải là thành phần có trong tất cả vắc xin cúm. Bằng chứng hiện có cho thấy MF59 có khả năng cải thiện đáp ứng miễn dịch, trong khi lợi ích về hiệu quả bảo vệ lâm sàng cần được diễn giải theo từng nhóm tuổi và loại vắc xin.