Khuyến cáo người cao tuổi kiểm soát nguy cơ, phòng đột quỵ não dịp Tết

Xáo trộn ăn uống, rượu bia có thể khiến huyết áp mất kiểm soát

Theo bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng - Phó giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai - Tết Nguyên đán là thời điểm có nhiều biến động về nhịp sinh học, chế độ dinh dưỡng và yếu tố môi trường, tiềm ẩn nguy cơ tái phát biến cố mạch máu não ở người có bệnh nền.

Tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ độc lập và quan trọng nhất dẫn đến đột quỵ, cả tái phát lẫn mắc mới. Trong dịp Tết, hai tác nhân chính gây mất ổn định huyết áp gồm:

• Dư thừa natri từ các thực phẩm như thịt muối, dưa muối, giò chả, bánh chưng làm giữ nước và tăng áp lực thành mạch.
• Rượu bia và chất kích thích gây kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, làm tăng nhịp tim, co mạch ngoại biên và có thể dẫn đến các cơn tăng huyết áp kịch phát.

Một sai lầm thường gặp là người bệnh tự ý ngừng thuốc do kiêng kỵ đầu năm hoặc quên liều vì lịch trình du xuân. Theo bác sĩ Dũng, người bệnh phải duy trì thuốc đều đặn hằng ngày để bảo đảm huyết áp mục tiêu dưới 130/80 mmHg.

Đặc biệt, bệnh nhân đang sử dụng thuốc kháng kết tập tiểu cầu như Aspirin, Clopidogrel hoặc thuốc kháng đông như Warfarin, NOACs cần thận trọng khi dùng rượu bia vì có thể làm thay đổi chuyển hóa thuốc tại gan, tăng nguy cơ chảy máu tiêu hóa hay nghiêm trọng hơn là chảy máu não. Ngược lại, việc quên liều có thể tạo điều kiện hình thành huyết khối, gây tắc mạch não cấp.

Thời tiết lạnh và thức khuya làm tăng nguy cơ biến cố

Dịp Tết thường trùng với các đợt không khí lạnh tăng cường. Nhiệt độ thấp gây co mạch toàn thân, làm tăng sức cản ngoại biên và huyết áp. Ở người cao tuổi, khả năng thích nghi kém khiến nguy cơ tai biến cao hơn.

Chuyên gia khuyến cáo người bệnh tránh thay đổi nhiệt độ môi trường quá nhanh. Khi thức dậy buổi sáng nên ngồi lại vài phút trước khi đứng lên để cơ thể thích nghi. Đồng thời, cần bảo đảm giấc ngủ đầy đủ vì thức khuya, ngủ ít làm gia tăng stress oxy hóa, dễ gây mất ổn định mảng xơ vữa và hình thành cục máu đông.

Tuyệt đối không áp dụng mẹo dân gian khi nghi ngờ đột quỵ

Khi xuất hiện dấu hiệu méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, cần đặt bệnh nhân nằm nghiêng an toàn, đầu cao khoảng 30 độ, nới lỏng quần áo và gọi cấp cứu ngay.

Bác sĩ Dũng nhấn mạnh không tự ý cho uống thuốc, kể cả thuốc hạ áp hay các sản phẩm truyền miệng và không chích máu đầu ngón tay hoặc áp dụng mẹo dân gian. Những biện pháp này không có cơ sở khoa học, có thể làm tăng nguy cơ sặc và làm mất cơ hội điều trị đặc hiệu.

Trong cấp cứu đột quỵ, nguyên tắc quan trọng là đưa người bệnh đến cơ sở y tế sớm nhất có thể. Mỗi phút trôi qua, gần 2 triệu tế bào thần kinh có thể bị mất đi. Nếu bệnh nhân được đưa đến cơ sở y tế trong “giờ vàng” - trước 4,5 giờ đối với thuốc tiêu sợi huyết - khả năng hồi phục và hạn chế di chứng sẽ cao hơn đáng kể.

Dịp Tết là thời điểm sum họp nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe với người cao tuổi có bệnh nền. Việc tuân thủ điều trị, kiểm soát huyết áp và nhận diện sớm dấu hiệu cảnh báo là yếu tố then chốt giúp giảm nguy cơ đột quỵ và hạn chế di chứng nặng nề.