Núm vú bị nứt có sao không? Nguyên nhân và cách điều trị

Núm vú bị nứt có thể gây đau rát, chảy máu nhẹ và khiến nhiều người lo lắng không biết liệu tình trạng này có nguy hiểm hay không. Nếu không chăm sóc đúng cách, các vết nứt có thể làm tăng nguy cơ viêm nhiễm và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Vậy núm vú bị nứt có sao không và điều trị thế nào để nhanh hồi phục? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân và hướng xử lý phù hợp.

Nguyên nhân núm vú bị nứt

Nứt núm vú là tổn thương dạng rạn nứt ở biểu mô vùng đầu ti, thường gặp ở phụ nữ đang cho con bú nhưng cũng có thể xuất hiện ở các đối tượng khác. Tình trạng này không chỉ gây đau rát, chảy máu nhẹ mà còn làm tăng nguy cơ viêm nhiễm. Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp:

Sai tư thế và kỹ thuật ngậm bắt vú của trẻ

Khi trẻ không ngậm sâu toàn bộ quầng vú mà chỉ ngậm phần đầu ti, núm vú sẽ bị ép giữa lưỡi và vòm miệng. Lực ma sát lặp đi lặp lại gây tổn thương cơ học, dẫn đến nứt, trợt biểu mô và đau kéo dài.

Sử dụng máy hút sữa không phù hợp

Điều chỉnh áp lực hút quá mạnh hoặc phễu hút không đúng kích cỡ có thể tạo áp lực âm quá mức lên mô tuyến vú và đầu ti, gây phù nề, sung huyết và nứt da.

Căng sữa, tắc tia sữa

Tình trạng tắc tia sữa làm tăng áp lực nội ống dẫn sữa, khiến da vùng quầng, núm vú căng giãn quá mức, dễ nứt rạn. Nếu không xử lý kịp thời có thể tiến triển thành viêm tuyến vú.

Nhiễm trùng vú và núm vú

Vi khuẩn (thường là Staphylococcus aureus) hoặc nấm Candida có thể xâm nhập qua các vết trầy xước nhỏ, gây viêm, đau, đỏ và làm tổn thương sâu hơn cấu trúc da đầu ti.

Trẻ bị tưa miệng

Nhiễm nấm miệng ở trẻ có thể lây sang mẹ trong quá trình bú, gây viêm nấm núm vú với biểu hiện đau rát, nứt kéo dài và khó lành.

Co thắt mạch máu

Rối loạn vận mạch tại đầu ti làm giảm tưới máu cục bộ, gây thiếu oxy mô, đau nhói và tăng nguy cơ nứt da.

Bệnh lý da liễu

Các bệnh như viêm da tiếp xúc, viêm da cơ địa, vảy nến hoặc chàm bội nhiễm có thể làm suy giảm chức năng hàng rào bảo vệ da, khiến núm vú khô, bong vảy và dễ nứt.

Tật líu lưỡi ở trẻ

Hạn chế vận động lưỡi làm thay đổi cơ chế bú sinh lý, tăng ma sát bất thường lên núm vú, gây tổn thương.

Nhũ hoa bị nứt có sao không?

Nhũ hoa bị nứt không chỉ là vấn đề thẩm mỹ hay cảm giác đau rát đơn thuần mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ về mặt y khoa nếu không được xử trí kịp thời. Khi lớp biểu mô bảo vệ vùng núm vú bị tổn thương, hàng rào miễn dịch tại chỗ suy giảm, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn và nấm xâm nhập. Tình trạng này có thể tiến triển thành viêm núm vú hoặc viêm tuyến vú với các biểu hiện như sưng nóng, đỏ, đau và sốt.

Trong trường hợp nhiễm trùng nặng, ổ viêm có thể hóa mủ, hình thành áp xe vú. Áp xe không chỉ gây đau nhiều, hạn chế vận động vùng ngực mà còn có thể cần can thiệp ngoại khoa dẫn lưu, kéo dài thời gian điều trị và ảnh hưởng đến quá trình nuôi con bằng sữa mẹ.

Ngoài ra, sự hiện diện của các vết nứt làm tăng nguy cơ nhiễm nấm Candida albicans, đặc biệt khi trẻ sơ sinh bị tưa miệng. Nấm có thể lây truyền hai chiều giữa mẹ và bé trong quá trình bú, gây đau rát kéo dài và khó lành.

Cách điều trị

Mục tiêu không chỉ là làm lành tổn thương biểu mô mà còn đảm bảo duy trì nguồn sữa mẹ, hạn chế gián đoạn quá trình nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn. Dưới đây là các biện pháp can thiệp thường được khuyến nghị trong thực hành lâm sàng:

• Tư thế ngậm vú: Trẻ cần ngậm sâu quầng vú, môi dưới hướng ra ngoài, cằm chạm vào bầu vú mẹ, giúp giảm ma sát và chấn thương lặp đi lặp lại lên đầu ti.
• Duy trì độ ẩm sinh lý và phục hồi hàng rào da: Sau mỗi cữ bú, có thể thoa một lớp mỏng sữa mẹ lên núm vú và để khô tự nhiên. Ngoài ra, có thể sử dụng dầu dừa nguyên chất nhằm làm mềm da, giảm nứt và hạn chế mất nước qua da.
• Sử dụng corticosteroid tại chỗ trong trường hợp viêm da: Với các trường hợp kèm viêm da cơ địa hoặc viêm da tiếp xúc, bác sĩ có thể chỉ định corticosteroid bôi ngoài da trong thời gian ngắn (thường không quá 1-2 tuần).
• Kiểm soát nhiễm trùng: Nếu nghi ngờ nhiễm nấm Candida albicans (đau rát kéo dài, đỏ bóng, khó lành), có thể cần thuốc kháng nấm tại chỗ cho cả mẹ và bé. Trường hợp có dấu hiệu viêm tuyến vú (sốt, sưng, đỏ, đau nhiều), cần thăm khám để được chỉ định kháng sinh phù hợp.
• Giảm áp lực cơ học và ma sát: Tránh mặc áo ngực quá chật, lựa chọn chất liệu cotton thoáng khí. Hạn chế sử dụng xà phòng, dung dịch sát khuẩn mạnh hoặc sản phẩm chứa hương liệu dễ gây khô và kích ứng da.
• Điều chỉnh cách hút sữa: Nếu tạm ngưng cho bú trực tiếp để vết nứt lành, cần điều chỉnh lực hút máy ở mức vừa phải và chọn phễu hút đúng kích cỡ nhằm tránh tổn thương thêm.
• Vệ sinh đúng cách: Làm sạch nhẹ nhàng bằng nước ấm hoặc dung dịch natri clorid 0,9%, tránh chà xát mạnh. Có thể chườm lạnh ngắn sau bú để giảm đau và giảm phù nề.
• Theo dõi dấu hiệu cảnh báo: Nếu xuất hiện chảy máu kéo dài, đau dữ dội, sốt, tiết dịch mủ hoặc nghi ngờ áp xe vú, cần đi khám chuyên khoa để được can thiệp kịp thời.

Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn giải đáp thắc mắc “Núm vú bị nứt có sao không?” và có thêm kiến thức cần thiết để bảo vệ sức khỏe của mẹ và bé một cách an toàn, khoa học. Nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường như đau rát kéo dài, nứt đầu ti kèm chảy máu, tiết dịch mủ, sốt, sưng nóng đỏ vùng vú hoặc nghi ngờ nhiễm nấm, mẹ nên chủ động thăm khám tại cơ sở y tế chuyên khoa càng sớm càng tốt.