Phân biệt rong kinh và cường kinh: Khác nhau thế nào, có nguy hiểm không?

Rong kinh và cường kinh đều liên quan đến bất thường về kinh nguyệt nhưng không hoàn toàn giống nhau. Hiểu đơn giản, rong kinh nhấn mạnh vào thời gian chảy máu kéo dài, trong khi cường kinh nhấn mạnh vào lượng máu kinh nhiều và mức độ ảnh hưởng đến cuộc sống. Hai tình trạng này cũng có thể xuất hiện đồng thời ở cùng một người.

Phân biệt rong kinh và cường kinh

Theo hệ thống thuật ngữ của FIGO về chảy máu tử cung bất thường, thời gian và lượng máu kinh là hai đặc điểm được đánh giá riêng. FIGO xem chảy máu kinh kéo dài (prolonged menstrual bleeding) là tình trạng hành kinh trên 8 ngày. Trong khi đó, chảy máu kinh nhiều (HMB) được xác định dựa trên lượng máu kinh quá nhiều, gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống về thể chất, xã hội, cảm xúc và/hoặc vật chất của phụ nữ.

Có thể phân biệt hai tình trạng như sau:

Số ngày chảy máu giúp xác định kỳ kinh có kéo dài hay không, nhưng không cho biết nguyên nhân gây chảy máu. Với HMB, người bệnh không cần tự đo lượng máu; đánh giá qua chảy máu âm đạo nhiều phải thay băng hoặc tampon sau 1 - 2 giờ, thấm ướt ít nhất một sản phẩm mỗi giờ trong nhiều giờ liên tiếp, phải dùng nhiều lớp bảo vệ, thay băng vào ban đêm,... và ảnh hưởng của tình trạng này đến cuộc sống. FIGO xem HMB là một triệu chứng chứ không phải một bệnh cụ thể và nhấn mạnh ảnh hưởng của lượng máu kinh đến chất lượng cuộc sống.

Rong kinh và cường kinh có thể xảy ra cùng lúc không?

Một phụ nữ có thể đồng thời có thời gian hành kinh kéo dài và lượng máu kinh nhiều. Trong nghiên cứu lâm sàng, nhóm triệu chứng chảy máu kinh nhiều và/hoặc kéo dài cũng được đánh giá trong các trường hợp chảy máu tử cung bất thường.

Do đó, rong kinh và cường kinh không phải là hai tình trạng loại trừ lẫn nhau. Khi kinh nguyệt vừa kéo dài vừa ra nhiều, lượng máu mất có thể tăng đáng kể, vì vậy cần đánh giá đầy đủ để xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.

Rong kinh và cường kinh có nguy hiểm không?

Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào lượng máu mất, thời gian chảy máu, tần suất tái diễn và nguyên nhân gây ra tình trạng này.

Một vấn đề quan trọng là mất máu kéo dài hoặc quá nhiều có thể ảnh hưởng đến dự trữ sắt và dẫn đến thiếu máu. HMB cũng có thể ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt, công việc và chất lượng cuộc sống. FIGO vì vậy đưa chính mức độ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống vào định nghĩa lâm sàng của HMB.

Ngoài hậu quả của mất máu, rong kinh hoặc cường kinh có thể là biểu hiện của một nguyên nhân tiềm ẩn. Vì vậy, tình trạng tái diễn không nên chỉ được xử trí bằng cách cố “cầm máu” mà cần đánh giá nguyên nhân.

Người bệnh đặc biệt nên đi khám khi chảy máu nhiều hoặc kéo dài bất thường, tình trạng thay đổi rõ rệt so với trước đây, ảnh hưởng đến hoạt động thường ngày hoặc xuất hiện các biểu hiện như mệt mỏi, yếu sức hay khó thở.

Rong kinh và cường kinh điều trị như thế nào?

Điều trị chảy máu kinh nguyệt nhiều (HMB) cần dựa trên nguyên nhân, mức độ chảy máu, tình trạng sức khỏe, nhu cầu tránh thai và kế hoạch sinh sản. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc chống tiêu sợi huyết, thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs), hệ thống dụng cụ tử cung giải phóng levonorgestrel hoặc các liệu pháp hormone. Nếu có bất thường cấu trúc hoặc bệnh lý cụ thể, điều trị sẽ hướng đến nguyên nhân.

Ở phụ nữ vừa có nhu cầu tránh thai đường uống vừa bị HMB không do nguyên nhân thực thể, thuốc tránh thai kết hợp chứa estradiol valerate và dienogest có thể được cân nhắc. Trong một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng, lượng máu kinh giảm trung bình 64,2% so với ban đầu ở nhóm estradiol valerate/dienogest, so với 7,8% ở nhóm giả dược; hemoglobin, hematocrit và ferritin cũng cải thiện ở nhóm điều trị.

Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu không có nghĩa thuốc phù hợp với mọi trường hợp HMB. Việc sử dụng cần được bác sĩ đánh giá dựa trên nguyên nhân chảy máu, nhu cầu tránh thai và các yếu tố sức khỏe của từng người.

Câu hỏi thường gặp

Rong kinh có phải là cường kinh không?

Không hoàn toàn. Rong kinh nhấn mạnh vào thời gian chảy máu kéo dài, còn cường kinh/HMB nhấn mạnh vào lượng máu kinh quá nhiều và ảnh hưởng của tình trạng này đến chất lượng cuộc sống.

Theo FIGO, chảy máu kinh kéo dài được xác định khi thời gian chảy máu trên 8 ngày. HMB lại được xác định về mặt lâm sàng dựa trên tình trạng mất máu kinh quá nhiều gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Rong kinh và cường kinh cái nào nguy hiểm hơn?

Không thể kết luận một cách đơn giản rằng tình trạng nào nguy hiểm hơn.

Mức độ đáng lo phụ thuộc vào lượng máu mất, thời gian chảy máu, mức độ tái diễn, ảnh hưởng đến sức khỏe và đặc biệt là nguyên nhân gây ra tình trạng chảy máu. Người vừa chảy máu nhiều vừa kéo dài có thể có tổng lượng máu mất đáng kể và cần được đánh giá.

Rong kinh có phải do kinh nguyệt ra nhiều không?

Không nhất thiết. Rong kinh mô tả chủ yếu thời gian chảy máu kéo dài, vì vậy không đồng nghĩa với việc lượng máu trong từng ngày đều phải rất nhiều.

Tuy nhiên, một người hoàn toàn có thể đồng thời có chảy máu kéo dài và lượng máu kinh nhiều.

Cường kinh có kéo dài nhiều ngày không?

Có thể, nhưng không bắt buộc. Cường kinh/HMB chủ yếu phản ánh lượng máu kinh quá nhiều và mức độ ảnh hưởng đến cuộc sống, trong khi thời gian chảy máu là một đặc điểm riêng.

Nếu kỳ kinh vừa có lượng máu nhiều vừa kéo dài trên giới hạn bình thường, hai bất thường có thể cùng tồn tại.

Vừa rong kinh vừa cường kinh có nguy hiểm không?

Tình trạng vừa chảy máu nhiều vừa kéo dài có thể làm tăng tổng lượng máu mất, từ đó làm tăng nguy cơ thiếu sắt và thiếu máu nếu kéo dài hoặc tái diễn. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào lượng máu mất, tình trạng thiếu máu và nguyên nhân gây chảy máu.

Nếu tình trạng này lặp lại hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh hoạt, nên đi khám để xác định nguyên nhân.

Rong kinh và cường kinh có chữa được không?

Trong nhiều trường hợp có thể kiểm soát hoặc điều trị được, nhưng phương pháp phụ thuộc vào nguyên nhân.

Nếu nguyên nhân là một bệnh lý cụ thể, điều trị thường cần hướng vào bệnh lý đó. Trong trường hợp không xác định được bệnh lý thực thể và người bệnh đồng thời có nhu cầu tránh thai, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp nội tiết phù hợp.

Trong đó, phối hợp estradiol valerate và dienogest đã được nghiên cứu trên phụ nữ có kinh nhiều ra nhiều và/hoặc kéo dài không do bệnh lý thực thể và cho thấy khả năng giảm lượng máu kinh so với giả dược. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự sử dụng thuốc tránh thai để xử trí rong kinh hoặc cường kinh khi chưa được đánh giá nguyên nhân.

Phân biệt rong kinh và cường kinh giúp phụ nữ nhận biết rõ hơn những bất thường về thời gian và lượng máu kinh. Hai tình trạng này có thể xuất hiện riêng lẻ hoặc đồng thời, vì vậy nếu kinh nguyệt kéo dài, ra nhiều hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, nên thăm khám để xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.