Có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Tiêm chủng. Bác sĩ luôn chủ động cập nhật kiến thức và nâng cao chuyên môn nhằm mang đến những thông tin hữu ích cho cộng đồng.
18/11/2026
Mặc định
Lớn hơn
Nhiều thai phụ coi mệt mỏi, đổ mồ hôi khi trời oi bức là chuyện hiển nhiên, nhưng thực tế nắng nóng ảnh hưởng đến thai phụ và thai nhi theo những cách nguy hiểm hơn nhiều so với sự khó chịu tạm thời. Những dấu hiệu cảnh báo sớm nào thường bị bỏ qua khiến sức khỏe mẹ và bé gặp rủi ro?
Ngày 05/10/2026, tại một sự kiện chuẩn bị cho Hội nghị COP31, đại diện Liên hợp quốc đã cảnh báo về nguy cơ gia tăng các biến chứng thai kỳ và sức khỏe trẻ sơ sinh do nắng nóng cực đoan. Đáng chú ý, khảo sát với 1.000 chuyên gia y tế tại 5 quốc gia cho thấy 73% ghi nhận sự gia tăng các trường hợp hoặc biến chứng liên quan đến nắng nóng trong 5 năm qua.
Nắng nóng không chỉ gây khó chịu, mệt mỏi mà còn có thể làm tăng nguy cơ sinh non, thai chết lưu, trẻ nhẹ cân và các vấn đề sức khỏe ở người mẹ. Những tác động này đặc biệt đáng lưu ý khi các đợt nắng nóng cực đoan ngày càng trở nên phổ biến.
Theo bác sĩ Phạm Uyển Trinh, thuộc Đội ngũ chuyên môn Long Châu, việc chủ động phòng ngừa và nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ sức khỏe thai kỳ.
Vậy nắng nóng ảnh hưởng đến thai phụ và thai nhi như thế nào?
Nắng nóng cực đoan không chỉ gây ra sự khó chịu về mặt cảm giác mà thực sự tác động tiêu cực đến sức khỏe thai kỳ. Nắng nóng cực đoan có thể ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe thai phụ và thai nhi. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa phơi nhiễm nhiệt độ cao với nguy cơ tăng một số biến chứng thai kỳ, trong đó có sinh non, thai chết lưu và trẻ sinh ra nhẹ cân. Mức độ nguy cơ phụ thuộc vào cường độ, thời gian phơi nhiễm và các yếu tố sức khỏe, điều kiện sống của thai phụ.
Phơi nhiễm với nhiệt độ môi trường cao trong thai kỳ có liên quan đến nguy cơ tăng một số kết cục bất lợi ở trẻ sơ sinh. Các nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa nắng nóng cực đoan với sinh non, thai chết lưu và trẻ nhẹ cân khi sinh. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận mối liên quan với tình trạng thai nhỏ so với tuổi thai hoặc thai chậm tăng trưởng, nhưng mức độ bằng chứng còn khác nhau tùy kết cục.

Ngoài ra, phơi nhiễm nhiệt độ cao trong giai đoạn đầu thai kỳ có thể liên quan đến nguy cơ dị tật bẩm sinh. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chưa đủ để kết luận nắng nóng là nguyên nhân trực tiếp gây dị tật ở từng trường hợp. Nguy cơ còn phụ thuộc vào mức nhiệt, thời gian phơi nhiễm, tình trạng sức khỏe của người mẹ và các yếu tố môi trường khác.
Đối với thai phụ, nhiệt độ môi trường quá cao có thể làm tăng nguy cơ mất nước, kiệt sức vì nóng và sốc nhiệt. Bên cạnh các ảnh hưởng cấp tính này, một số nghiên cứu còn ghi nhận mối liên quan giữa phơi nhiễm nhiệt độ cao với rối loạn tăng huyết áp và đái tháo đường thai kỳ. Tuy nhiên, không thể xem nắng nóng là nguyên nhân duy nhất gây ra các bệnh lý này. Những biến chứng này không chỉ gây nguy hiểm tức thời mà còn tạo áp lực lớn lên hệ tim mạch của người mẹ vốn đã phải làm việc cường độ cao hơn trong suốt thai kỳ.

Không phải mọi thai phụ đều phản ứng giống nhau trước cùng một mức nhiệt độ. Có những nhóm đối tượng sẽ chịu tác động nặng nề hơn và cần được đặc biệt lưu tâm:
Bên cạnh đó, các yếu tố về điều kiện sống, hành vi sinh hoạt và khả năng tiếp cận nguồn nước sạch cũng đóng vai trò then chốt. Tại các khu vực có khí hậu khắc nghiệt hoặc điều kiện kinh tế khó khăn, tình trạng mất nước do nhiệt thường diễn ra nghiêm trọng hơn, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe mẹ và sự phát triển của bé.
Theo bác sĩ Trinh, việc nhận diện mình thuộc nhóm nguy cơ cao không phải để gây lo lắng, mà để thai phụ chủ động hơn trong việc phòng ngừa. Thai phụ có bệnh lý nền hoặc điều kiện sống, làm việc khiến nguy cơ phơi nhiễm nhiệt cao nên trao đổi với bác sĩ sản khoa về kế hoạch phòng ngừa phù hợp. Những người có tăng huyết áp hoặc nguy cơ tiền sản giật cần tuân thủ lịch theo dõi huyết áp đã được hướng dẫn, không tự ý thay đổi tần suất đo hay điều chỉnh thuốc.

Khi không thể thay đổi thời tiết, một trong những cách hiệu quả nhất là thay đổi cách chúng ta ứng phó để giảm thiểu rủi ro.
Để bảo vệ sức khỏe trong mùa nắng nóng, thai phụ nên ưu tiên các biện pháp điều chỉnh sinh hoạt đơn giản nhưng hiệu quả:

Việc phân biệt giữa mệt mỏi do nắng thông thường và sốc nhiệt là cực kỳ quan trọng.
Khi nghi ngờ thai phụ bị sốc nhiệt, cần gọi cấp cứu 115 ngay lập tức. Trong lúc chờ hỗ trợ y tế, đưa thai phụ đến nơi râm mát hoặc có điều hòa, nới lỏng hoặc cởi bỏ quần áo không cần thiết, làm mát cơ thể bằng nước mát, khăn ướt hoặc quạt. Có thể đặt khăn mát hoặc túi lạnh được bọc vải ở vùng cổ, nách và bẹn.
Nếu thai phụ lú lẫn, co giật hoặc mất ý thức, không cho uống nước hay bất kỳ thứ gì qua đường miệng vì có nguy cơ sặc. Tiếp tục làm mát trong khi chờ nhân viên y tế. Không trì hoãn gọi cấp cứu để tự xử trí tại nhà.
Về thời điểm quyết định cần can thiệp y tế, bác sĩ Trinh nhấn mạnh: “Đừng chờ đến khi xuất hiện những triệu chứng nặng như ngất xỉu hay khó thở mới đi khám. Thai phụ nên liên hệ với cơ sở y tế nếu mệt mỏi bất thường, khát nhiều, chóng mặt, tiểu ít hoặc có biểu hiện nghi ngờ mất nước, đặc biệt khi triệu chứng không cải thiện sau khi nghỉ ngơi và làm mát cơ thể. Nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường về thai máy, đau bụng, ra máu âm đạo, rỉ ối hoặc các dấu hiệu nghi ngờ tiền sản giật, cần được đánh giá sản khoa ngay.”

Ra ngoài trời nắng nóng ảnh hưởng đến thai phụ và thai nhi như thế nào? Tiếp xúc với nhiệt độ cao có thể khiến thai phụ dễ mất nước, kiệt sức vì nóng hoặc sốc nhiệt. Nhiều nghiên cứu cũng ghi nhận mối liên quan giữa nắng nóng cực đoan trong thai kỳ với nguy cơ sinh non, thai chết lưu và trẻ nhẹ cân khi sinh. Để giảm nguy cơ, thai phụ nên hạn chế ra ngoài vào giờ nắng gắt, uống nước đều đặn và tìm nơi mát để nghỉ khi thấy mệt. Nếu các triệu chứng bất thường kéo dài hoặc nặng lên, hãy liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá kịp thời.
Trao đổi với bác sĩ sản khoa về kế hoạch chăm sóc sức khỏe và theo dõi huyết áp trong những giai đoạn thời tiết nắng nóng cực đoan.
Bác sĩPhạm Uyển Trinh
Có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Tiêm chủng. Bác sĩ luôn chủ động cập nhật kiến thức và nâng cao chuyên môn nhằm mang đến những thông tin hữu ích cho cộng đồng.