Rắn biển có độc không? Hướng dẫn xử trí khi bị rắn biển cắn

Rắn biển được mệnh danh là một trong những loài có nọc độc mạnh nhất, thậm chí còn vượt trội hơn nhiều so với các loài rắn đất. Hãy cùng Nhà thuốc Long Châu tìm hiểu về mức độ độc của rắn biển, đồng thời nắm rõ quy trình sơ cứu khi bị rắn cắn, giúp trang bị kiến thức bảo vệ bản thân trước loài bò sát nguy hiểm này.

Rắn biển có độc không?

Câu trả lời là có, hầu hết các loài rắn biển đều có độc. Mặc dù nọc độc này cực kỳ nguy hiểm đối với con mồi, nhưng xét về bản tính, rắn biển nhìn chung rất hiền lành và hiếm khi cắn người, trừ những trường hợp chúng bị khiêu khích.

Dưới đây là một số thông tin cần biết về rắn biển:

Mức độ nguy hiểm của nọc độc

Nọc độc của rắn biển có độc tính cao, thường chứa các độc tố thần kinh gây rối loạn dẫn truyền thần kinh - cơ và các độc tố gây hủy cơ. Khi bị nhiễm độc, nạn nhân có thể bị yếu cơ, liệt cơ hô hấp, tiêu cơ vân, rối loạn điện giải, suy thận cấp và đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời.

Nọc độc của một số loài rắn biển có thể rất mạnh, nhưng mức độ nguy hiểm thực tế còn phụ thuộc vào loài rắn, lượng nọc tiêm vào và thời gian được điều trị.

Cách thức tấn công

Rắn biển nhìn chung không hung dữ và hiếm khi chủ động tấn công con người, trừ khi bị bắt giữ, dẫm phải hoặc kích thích. Một số trường hợp rắn biển cắn có thể là vết cắn khô, tức không tiêm nọc hoặc tiêm rất ít nọc, nhưng không nên chủ quan vì mọi trường hợp nghi ngờ rắn biển cắn đều cần được xử trí như cấp cứu y tế.

Do răng nanh của nhiều loài rắn biển tương đối ngắn, chúng có thể khó xuyên qua các lớp vật liệu dày như đồ lặn, tuy nhiên điều này không loại trừ nguy cơ bị nhiễm độc nếu vết cắn xuyên qua da.

Một số loài rắn biển có độc tính rất thấp

Hầu hết rắn biển là loài có nọc độc. Tuy nhiên, một số loài như rắn biển đầu rùa có hệ thống tuyến nọc và răng nanh thoái hóa, độc tính rất thấp do thích nghi với chế độ ăn chủ yếu là trứng cá. Vì vậy, chúng có độc tính thấp hoặc hệ thống nọc đã thoái hóa.

Bị rắn biển cắn có thể gây ra những hệ quả nghiêm trọng nào?

Vết cắn từ rắn biển là một tình trạng cấp cứu y tế nguy hiểm, có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng của nạn nhân. Dưới đây là những hệ quả nghiêm trọng nhất đối với cơ thể khi bị rắn biển tấn công:

• Làm tê liệt hệ thần kinh: Nọc rắn biển chứa các chất độc thần kinh mạnh làm gián đoạn con đường dẫn truyền tín hiệu giữa dây thần kinh và cơ. Nạn nhân thường xuất hiện các triệu chứng như sụp mí mắt, nhìn mờ, nhìn đôi và tình trạng lưỡi bị dày lên gây khó nuốt, khó nói. Hậu quả nguy hiểm nhất là liệt mềm lan dần xuống dưới cơ thể, làm ảnh hưởng đến cơ hoành và cơ ngực, cuối cùng dẫn đến suy hô hấp, ngừng tim và tử vong nếu không được can thiệp điều trị kịp thời.
• Gây tổn thương và phá hủy mô cơ: Nọc độc của rắn biển kích hoạt quá trình phân hủy nhanh chóng và lan rộng tại cơ xương, gây tình trạng tiêu cơ vân. Trong vòng vài giờ sau khi bị cắn, người bệnh sẽ trải qua những cơn đau nhức cơ bắp, cứng khớp và tăng cảm đau, đặc biệt là ở các vùng hàm, cổ và thân. Sự phân hủy mô cơ hàng loạt này sẽ giải phóng protein cơ vào máu gây suy thận, đồng thời đưa một lượng lớn kali vào máu làm tăng nguy cơ ngừng tim đột ngột.
• Gây suy thận cấp: Khi cơ bị phân hủy, thận sẽ phải gánh nhiệm vụ lọc bỏ các sản phẩm phụ dư thừa này, gây tình trạng hoại tử ống thận cấp và suy thận cấp. Đây là di chứng thường gặp ở các ca bệnh nặng và là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở những nạn nhân đã may mắn sống sót qua giai đoạn tê liệt thần kinh ban đầu.

Hướng dẫn xử trí khi bị rắn biển cắn

Bị rắn biển cắn là một tình trạng cấp cứu y tế vô cùng nguy hiểm. Dưới đây là các bước xử trí và quá trình điều trị y tế khi không may bị rắn biển tấn công:

Các bước sơ cứu khẩn cấp ban đầu

Trước tiên, người thực hiện cần:

• Nhanh chóng di chuyển đến nơi an toàn: Việc đầu tiên là phải đưa nạn nhân ra khỏi môi trường nước ngay lập tức để phòng tránh nguy cơ đuối nước trong trường hợp cơ thể bắt đầu rơi vào trạng thái tê liệt. Đồng thời, hãy tháo bỏ toàn bộ trang sức hoặc đồng hồ trên người nạn nhân để tránh gây vướng víu hay khó chịu và gọi cấp cứu.
• Thực hiện băng ép cố định: Hãy dùng một cuộn băng thun bản rộng để quấn thật chặt phần chi đang có vết cắn. Bạn cần bắt đầu quấn từ vị trí các ngón tay hoặc ngón chân, sau đó kéo dài lên che phủ toàn bộ phần chi đó.
• Giữ cơ thể bất động: Yêu cầu bệnh nhân nằm yên, giữ cơ thể bất động. Người sơ cứu có thể sử dụng thêm nẹp hoặc các loại dây treo để cố định chắc chắn, giúp ngăn phần chi bị cắn cử động.
• Những hành động cần tránh: Trong quá trình sơ cứu, không được dùng vật sắc nhọn rạch mở vết thương, không tìm cách hút nọc độc ra ngoài, không buộc garo động mạch hay chườm đá lạnh lên vết cắn. Những cách làm sai lầm này có thể khiến các mô bị tổn thương một cách trầm trọng hơn.

Quá trình điều trị chuyên sâu tại bệnh viện

Khi người bị rắn cắn được đưa đến bệnh viện, các y bác sĩ sẽ:

• Sử dụng thuốc giải độc nọc rắn: Ngay khi bệnh nhân được đưa đến cơ sở y tế, các bác sĩ sẽ tiến hành tiêm tĩnh mạch loại thuốc giải độc nọc rắn biển đa chủng hoặc sử dụng thuốc giải độc đơn chủng đặc hiệu tùy thuộc vào từng khu vực, nhằm nhanh chóng trung hòa lượng nọc độc bên trong cơ thể.
• Chăm sóc và hỗ trợ phục hồi: Do nọc rắn biển mang độc tính thần kinh cơ cao, người bệnh sẽ được đội ngũ y tế theo dõi các chỉ số quan trọng như nhịp thở, nhịp tim và chức năng thận. Trong trường hợp các cơ hô hấp bị tê liệt, bác sĩ có thể sẽ chỉ định đặt nội khí quản và cho thở máy hỗ trợ cho đến khi nọc độc được trung hòa hoàn toàn.
• Kiểm soát dịch truyền và chất điện giải: Bệnh nhân sẽ được tích cực truyền dịch qua đường tĩnh mạch. Biện pháp này đóng vai trò thiết yếu trong việc ngăn ngừa nguy cơ suy thận do hệ lụy của quá trình tiêu cơ vân.

Trên đây là lời giải đáp cho câu hỏi: “Rắn biển có độc không?”. Hầu hết các loài rắn biển đều sở hữu nọc độc thần kinh cực mạnh và là mối đe dọa nguy hiểm. Mặc dù chúng hiếm khi chủ động tấn công, nhưng bất cứ sự tiếp xúc vô tình nào cũng có thể dẫn đến tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. Hy vọng bài viết đã đem đến cho bạn đọc nhiều thông tin hữu ích.