Sặc nước vào phổi: Dấu hiệu và nguy hại đối với sức khỏe

Sặc nước vào phổi là một tình trạng y tế tiềm ẩn nhiều nguy hiểm, bởi sự hiện diện của chất lỏng trong phổi có thể làm tắc nghẽn quá trình trao đổi oxy, gây tổn thương mô phổi và tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu và biết cách xử trí đúng cách là yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe.

Sặc nước vào phổi có nguy hiểm không?

Sặc nước vào phổi không chỉ đơn thuần là cảm giác ho sặc sụa khó chịu khi bạn uống nước sai cách. Khi nước đi lạc vào đường hô hấp thay vì xuống dạ dày, nó thực sự trở thành một mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe, đặc biệt là chức năng của phổi.

Tác động đến chức năng trao đổi khí

Khi bạn hít phải nước, dù chỉ là một lượng nhỏ, các túi khí li ti trong phổi sẽ ngay lập tức bị kích ứng và viêm nhiễm. Sự xâm nhập này làm tổn thương nghiêm trọng lớp màng trao đổi khí, nơi diễn ra quá trình nạp oxy vào máu và thải khí carbonic ra ngoài.

Khi hàng rào bảo vệ này bị phá vỡ, dịch lỏng sẽ rò rỉ và tràn vào các túi khí, dẫn đến tình trạng phù phổi cấp và khiến nồng độ oxy trong máu tụt giảm nhanh chóng.

Nguy hiểm khi phản xạ bảo vệ bị suy yếu

Bình thường, khi nước chạm vào thanh quản hoặc phế quản, cơ thể sẽ kích hoạt phản xạ ho mạnh mẽ để tống khứ dị vật ra ngoài. Tuy nhiên, nguy cơ sẽ tăng cao ở người già hoặc người mắc các bệnh lý thần kinh do phản xạ ho của họ bị suy yếu. Lúc này, nước không bị đẩy ra mà âm thầm chảy sâu hơn vào tận cùng các nhánh phổi, gây ra những tổn thương nặng nề khó hồi phục.

Các tổn thương phổi đôi khi không bùng phát ngay mà diễn tiến từ từ theo thời gian. Người bệnh có thể cảm thấy ổn ngay sau khi sặc, nhưng các triệu chứng khó thở, mệt mỏi và suy hô hấp có thể xuất hiện muộn sau vài giờ, thậm chí sau cả một ngày. Chính sự chậm trễ này thường khiến người bệnh chủ quan và bỏ lỡ thời gian vàng để cấp cứu.

Tác động của từng loại nước

Cơ chế gây hại của nước ngọt và nước mặn lên phổi hoàn toàn khác nhau nhưng đều nguy hiểm:

• Nước ngọt: Có xu hướng rửa trôi lớp chất hoạt động bề mặt, là chất giúp phế nang co giãn, khiến các túi khí bị xẹp xuống và mất khả năng trao đổi khí.
• Nước mặn: Do nồng độ muối cao, nó sẽ hút ngược dịch lỏng từ trong máu tràn vào phổi, gây ra tình trạng phù phổi nặng nề và suy hô hấp nhanh chóng.

Dấu hiệu gợi ý tình trạng nước vào phổi là gì?

Sặc nước vào phổi thường gặp trong trường hợp đuối nước. Ngay cả khi đã được đưa lên bờ an toàn và có vẻ tỉnh táo, nguy cơ nước xâm nhập vào phổi vẫn có thể diễn tiến âm thầm và gây nguy hiểm trong vòng 8 tiếng sau tai nạn. Để ngăn ngừa các biến chứng hô hấp nghiêm trọng, việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo dưới đây là vô cùng cấp thiết:

• Xuất hiện các cơn ho dữ dội, ho liên tục không dứt hoặc tình trạng ho ngày càng trở nặng theo thời gian.
• Nhịp thở thay đổi bất thường, nạn nhân thở gấp, hơi thở nông, thở nhanh hoặc cảm thấy rất khó khăn để hít thở sâu.
• Nôn mửa, đau tức ngực hoặc cảm thấy buồn nôn liên tục.
• Lú lẫn, mất phương hướng hoặc bỗng nhiên buồn ngủ, mệt mỏi lờ đờ.

Nếu nhận thấy bất kỳ triệu chứng nào kể trên, gia đình cần đưa nạn nhân đến cơ sở y tế cấp cứu ngay lập tức. Khi thăm khám, bác sĩ sẽ tìm hiểu kỹ lại tai nạn đã xảy ra và dùng ống nghe chuyên dụng để kiểm tra phổi, nhằm phát hiện các âm thanh lạ như tiếng rít, tiếng khò khè hay tiếng lách tách do dịch lỏng tích tụ.

Để có chẩn đoán chính xác nhất về mức độ tổn thương phổi, người bệnh thường sẽ được chỉ định thực hiện các kỹ thuật y khoa như đo nồng độ oxy trong máu, xét nghiệm công thức máu toàn phần và chụp X-quang ngực.

Cần làm gì để ngăn ngừa nước vào bên trong phổi?

Sự chủ động và cẩn trọng của bạn chính là lá chắn an toàn nhất để bảo vệ bản thân và những người thân yêu khỏi những rủi ro đáng tiếc. Dưới đây là các nguyên tắc để ngăn chặn tình trạng này ngay từ đầu:

• Ngồi thẳng, đầu cao hơn dạ dày hoặc hơi cúi cằm khi ăn và uống để giảm nguy cơ sặc. Uống từng ngụm nhỏ, tránh ăn uống quá nhanh hoặc ăn nhiều thức ăn cùng lúc.
• Giám sát liên tục đối với trẻ nhỏ khi ở gần bất kỳ nguồn nước nào, từ bãi biển, hồ bơi cho đến bồn tắm trong nhà. Tuyệt đối không bao giờ để trẻ chơi một mình gần nước dù chỉ vài giây.
• Chỉ tham gia bơi lội tại những khu vực an toàn, được quy hoạch rõ ràng và có sự túc trực thường xuyên của nhân viên cứu hộ chuyên nghiệp.
• Tuân thủ quy tắc không bơi một mình, luôn có người đi cùng để hỗ trợ nhau trong những tình huống khẩn cấp.
• Trang bị kỹ năng sinh tồn bằng cách đăng ký tham gia các lớp học bơi và an toàn dưới nước.
• Luôn mặc áo phao đạt chuẩn khi tham gia các hoạt động trên sông nước hoặc khi bơi ở vùng nước sâu, không đảm bảo an toàn.
• Chủ động học kỹ năng hồi sức tim phổi (CPR), kỹ năng giúp duy trì sự sống cho nạn nhân trong lúc chờ đợi đội ngũ y tế.
• Thường xuyên giáo dục và trò chuyện với trẻ về các mối nguy hiểm tiềm ẩn của nước để trẻ hình thành ý thức tự giác phòng tránh.
• Nếu chẳng may xảy ra sự cố sặc nước hoặc đuối nước hụt, hãy đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay lập tức. Ngay cả khi nạn nhân cảm thấy bình thường, việc được bác sĩ theo dõi sát sao là bắt buộc để phát hiện sớm các tổn thương phổi âm thầm.

Sặc nước vào phổi là một tai nạn sinh hoạt phổ biến nhưng không thể xem thường, đòi hỏi sự cảnh giác và xử lý nhanh chóng. Từ việc nhận diện các dấu hiệu gợi ý, hiểu rõ nguyên nhân, đến việc thực hiện các biện pháp can thiệp kịp thời, tất cả đều đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu nguy cơ và bảo vệ chức năng hô hấp. Vì vậy, việc nâng cao nhận thức về cách phòng tránh khi sặc nước vào phổi là điều cần thiết để đảm bảo an toàn sức khỏe cho bản thân và những người xung quanh.