Siêu âm có phát hiện tắc vòi trứng không? Các phương pháp chẩn đoán

Vòi trứng là nơi thường diễn ra sự thụ tinh và giúp phôi sớm di chuyển về buồng tử cung. Tổn thương hoặc tắc vòi trứng có thể làm giảm khả năng mang thai tự nhiên và tăng nguy cơ thai ngoài tử cung. Trong quá trình khảo sát nguyên nhân vô sinh, siêu âm giúp bác sĩ đánh giá tử cung, buồng trứng và tìm dấu hiệu bất thường ở vòi trứng. Tùy kết quả thăm khám, bác sĩ có thể chỉ định thêm phương pháp chuyên biệt để kiểm tra độ thông vòi trứng.

Siêu âm có phát hiện tắc vòi trứng không?

Siêu âm bụng hoặc siêu âm đầu dò âm đạo thông thường không thể xác định chắc chắn vòi trứng có thông hay bị tắc. Các kỹ thuật này chủ yếu giúp quan sát tử cung, buồng trứng và phát hiện những bất thường vùng chậu có thể liên quan đến khả năng sinh sản.

Vòi trứng bình thường rất nhỏ và thường không quan sát được toàn bộ trên siêu âm. Khi vòi bị giãn hoặc chứa dịch, chẳng hạn trong tình trạng ứ dịch vòi trứng, cấu trúc này có thể trở nên dễ nhận thấy hơn. Do đó, siêu âm đầu dò có thể gợi ý bệnh lý vòi trứng, nhưng không đủ để kết luận về độ thông của vòi.

Cần phân biệt siêu âm đầu dò thông thường với các kỹ thuật chuyên biệt như HyCoSy hoặc HyFoSy. Những phương pháp này sử dụng chất tương phản hoặc chất tạo bọt được đưa qua cổ tử cung, sau đó bác sĩ quan sát sự di chuyển của chất qua vòi trứng bằng siêu âm.

Vì sao cần chẩn đoán tắc vòi trứng sớm?

Bệnh lý vòi trứng là một trong những nguyên nhân có thể gây vô sinh nữ. Khi lòng vòi bị tắc hoặc cấu trúc vòi bị tổn thương, quá trình tinh trùng tiếp cận trứng và sự di chuyển của phôi về buồng tử cung có thể bị ảnh hưởng.

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ bệnh lý vòi trứng gồm:

• Tiền sử viêm vùng chậu;
• Từng nhiễm Chlamydia hoặc lậu;
• Lạc nội mạc tử cung;
• Tiền sử thai ngoài tử cung;
• Phẫu thuật vùng bụng hoặc vùng chậu;
• Ứ dịch hoặc tổn thương vòi trứng.

Tắc một bên không đồng nghĩa người phụ nữ chắc chắn không thể mang thai tự nhiên nếu vòi còn lại hoạt động tốt và các yếu tố sinh sản khác thuận lợi. Ngược lại, tắc hoàn toàn cả hai bên có thể cản trở trứng và tinh trùng gặp nhau theo đường tự nhiên.

Tổn thương vòi trứng còn có thể làm tăng nguy cơ thai ngoài tử cung. Vì vậy, việc xác định vị trí, mức độ và nguyên nhân tổn thương giúp bác sĩ lựa chọn hướng xử trí phù hợp.

Không phải mọi phụ nữ đều cần kiểm tra độ thông vòi trứng trong khám phụ khoa thông thường. Việc đánh giá thường được cân nhắc khi có khó khăn trong việc mang thai hoặc có yếu tố nguy cơ rõ ràng.

Thông thường, đánh giá vô sinh được khuyến nghị khi:

• Phụ nữ dưới 35 tuổi chưa mang thai sau 12 tháng quan hệ đều đặn không tránh thai.
• Phụ nữ từ 35 tuổi trở lên chưa mang thai sau 6 tháng.
• Phụ nữ trên 40 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ vô sinh có thể cần được đánh giá sớm hơn.

Những phương pháp đánh giá độ thông vòi trứng

Lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào tiền sử bệnh, nguy cơ tổn thương vòi trứng, kết quả khám và kế hoạch sinh sản. Các kỹ thuật thường được sử dụng gồm HSG, HyCoSy, HyFoSy và nội soi ổ bụng trong những trường hợp chọn lọc.

Chụp X-quang tử cung - vòi trứng (HSG)

HSG là phương pháp sử dụng chất cản quang được bơm qua cổ tử cung vào buồng tử cung, kết hợp chụp X-quang để quan sát đường đi của chất cản quang.

Nếu vòi trứng thông, chất cản quang có thể đi qua vòi và tràn vào ổ bụng. Nếu dòng chất bị dừng lại, bác sĩ có thể nghi ngờ vị trí tắc.

HSG có thể cung cấp thông tin về:

• Độ thông của vòi trứng;
• Vị trí nghi tắc;
• Hình dạng buồng tử cung;
• Một số bất thường cấu trúc liên quan đến vòi trứng.

Nếu HSG cho thấy tắc hai bên ở đoạn gần tử cung, bác sĩ có thể cần đánh giá thêm vì co thắt vòi, co thắt tử cung hoặc yếu tố kỹ thuật trong quá trình đặt catheter đôi khi tạo hình ảnh giống tắc thật.

HyCoSy và HyFoSy

HyCoSy là siêu âm tử cung - vòi trứng sử dụng chất tương phản, trong khi HyFoSy sử dụng chất tạo bọt. Một lượng chất được đưa vào buồng tử cung qua catheter nhỏ. Bác sĩ theo dõi bằng siêu âm để xem chất có đi qua vòi trứng và tràn vào vùng quanh buồng trứng hay không.

Các kỹ thuật này không sử dụng tia X và có thể đồng thời cung cấp thêm thông tin về tử cung, buồng trứng. Độ chính xác phụ thuộc vào kỹ thuật, loại chất sử dụng và kinh nghiệm của người thực hiện. HyCoSy hoặc HyFoSy có thể được lựa chọn thay thế HSG trong những trường hợp phù hợp.

Nội soi ổ bụng kết hợp bơm thuốc nhuộm

Nội soi ổ bụng cho phép bác sĩ quan sát trực tiếp các cơ quan trong vùng chậu. Khi cần, thuốc nhuộm được bơm qua cổ tử cung để kiểm tra xem chất có đi qua đầu loa vòi trứng hay không. Phương pháp này có thể đồng thời phát hiện các bất thường như lạc nội mạc tử cung hoặc dính vùng chậu.

Tuy nhiên, do đây là thủ thuật xâm lấn cần gây mê, nội soi ổ bụng không phải xét nghiệm thường quy đầu tiên chỉ để kiểm tra độ thông vòi trứng. Phương pháp thường được cân nhắc khi người bệnh đã có chỉ định nội soi vì nguyên nhân khác hoặc cần đánh giá, can thiệp trực tiếp bệnh lý vùng chậu.

Với thắc mắc “Siêu âm có phát hiện tắc vòi trứng không?”, siêu âm bụng hoặc đầu dò có thể phát hiện dấu hiệu gợi ý như ứ dịch, nhưng chưa đủ để kết luận vòi trứng thông hay tắc. Nếu gặp khó khăn khi thụ thai, bạn nên khám chuyên khoa để được tư vấn phương pháp kiểm tra phù hợp.