Test nội bì là gì? Khi nào cần thực hiện?

Được bác sĩ chỉ định thực hiện test nội bì, nhiều người không khỏi lo lắng và thắc mắc. Hiểu đúng về kỹ thuật này sẽ giúp bạn chuẩn bị tâm lý tốt hơn và phối hợp hiệu quả với nhân viên y tế để quá trình chẩn đoán diễn ra thuận lợi.

Test nội bì là gì?

Test nội bì là một phương pháp xét nghiệm dị ứng được thực hiện trực tiếp trên da, nhằm xác định phản ứng của cơ thể với các dị nguyên nghi ngờ. Kỹ thuật này thuộc nhóm xét nghiệm phản ứng quá mẫn tuýp I, tức là các phản ứng dị ứng xảy ra nhanh, qua trung gian kháng thể IgE.

Về cơ bản, bác sĩ sẽ tiêm một lượng rất nhỏ dung dịch chứa dị nguyên đã được tinh chế và pha loãng vào lớp bì của da, là lớp nằm ngay dưới biểu bì. Nếu cơ thể bạn mẫn cảm với dị nguyên đó, hệ miễn dịch sẽ phản ứng bằng cách giải phóng các hóa chất trung gian như histamin tại vị trí tiêm.

Phản ứng này sẽ biểu hiện ra bên ngoài bằng một nốt sẩn phù (giống như vết muỗi đốt) và một quầng đỏ xung quanh trong vòng 15 đến 20 phút. Kích thước của sẩn và quầng đỏ sẽ được đo lường để đánh giá mức độ dị ứng.

So với test lẩy da (skin prick test), test nội bì có độ nhạy cao hơn, nghĩa là có khả năng phát hiện dị ứng tốt hơn ngay cả khi nồng độ kháng thể IgE trong cơ thể thấp. Tuy nhiên, cũng chính vì độ nhạy cao mà kỹ thuật này có nguy cơ gây ra phản ứng toàn thân cao hơn, do đó nó phải được thực hiện dưới sự giám sát chặt chẽ của nhân viên y tế.

Test nội bì được chỉ định khi nào?

Không phải tất cả các trường hợp nghi ngờ dị ứng đều cần thực hiện test nội bì. Bác sĩ sẽ cân nhắc và chỉ định phương pháp này dựa trên bệnh sử, triệu chứng lâm sàng và kết quả của các xét nghiệm khác. Thông thường, xét nghiệm này được yêu cầu trong các tình huống sau:

• Khi kết quả test lẩy da âm tính nhưng bác sĩ vẫn có cơ sở lâm sàng vững chắc để nghi ngờ bạn bị dị ứng với một tác nhân cụ thể. Đây là trường hợp phổ biến nhất, đặc biệt trong chẩn đoán dị ứng với nọc côn trùng (ong đốt) hoặc một số loại thuốc (như penicillin).
• Để xác định nguyên nhân gây ra các bệnh lý dị ứng như viêm mũi dị ứng, hen phế quản, viêm kết mạc dị ứng khi các phương pháp khác chưa cho kết quả rõ ràng.
• Chẩn đoán dị ứng thuốc (như kháng sinh, thuốc gây tê) hoặc nọc côn trùng.

Tuy nhiên, test nội bì cũng có những chống chỉ định. Bác sĩ sẽ không thực hiện kỹ thuật này nếu bạn đang có các bệnh da liễu lan rộng như viêm da cơ địa nặng, mề đay mạn tính; có tiền sử bị sốc phản vệ nghiêm trọng với dị nguyên nghi ngờ; hoặc đang sử dụng các loại thuốc có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm như thuốc chẹn beta, thuốc kháng histamin.

Quy trình thực hiện test nội bì

Khi được chỉ định thực hiện test nội bì, bạn sẽ trải qua một quy trình được kiểm soát chặt chẽ tại cơ sở y tế. Việc nắm rõ các bước sẽ giúp bạn cảm thấy thoải mái và hợp tác tốt hơn.

Bước 1: Chuẩn bị

Trước hết, bác sĩ sẽ giải thích cặn kẽ về mục đích, quy trình, các nguy cơ có thể xảy ra và yêu cầu bạn ký giấy cam kết. Bạn sẽ được yêu cầu ngưng sử dụng các loại thuốc kháng histamin và một số loại thuốc khác có thể làm sai lệch kết quả trong khoảng 3 - 7 ngày trước khi làm xét nghiệm. Vùng da được chọn để xét nghiệm, thường là mặt trong cẳng tay hoặc vùng lưng, sẽ được sát khuẩn sạch sẽ.

Bước 2: Tiến hành tiêm

Nhân viên y tế sẽ sử dụng một bơm kim tiêm chuyên dụng với đầu kim rất nhỏ để tiêm một lượng dung dịch dị nguyên (khoảng 0.02 ml) vào trong lớp bì của da bạn, tạo thành một nốt phồng nhỏ. Bên cạnh các dị nguyên nghi ngờ, hai mẫu đối chứng cũng sẽ được tiêm: Một đối chứng dương (thường là histamin) để kiểm tra da bạn có đáp ứng bình thường hay không, và một đối chứng âm (nước muối sinh lý) để loại trừ các phản ứng không đặc hiệu.

Bước 3: Chờ và đọc kết quả

Sau khi tiêm, bạn sẽ cần ngồi chờ tại phòng khám khoảng 15 - 20 phút để các phản ứng trên da xuất hiện đầy đủ. Trong thời gian này, bạn cần báo ngay cho nhân viên y tế nếu có bất kỳ cảm giác khó chịu nào. Cuối cùng, bác sĩ sẽ quan sát, dùng thước đo đường kính của nốt sẩn phù và quầng đỏ tại mỗi vị trí tiêm để đưa ra kết luận. Một kết quả được xem là dương tính khi sần phù ở vị trí tiêm dị nguyên có đường kính lớn hơn một ngưỡng nhất định so với đối chứng âm.

Một số lưu ý khi test nội bì

Để đảm bảo an toàn và tính chính xác của kết quả, bạn cần tuân thủ một số lưu ý quan trọng trước, trong và sau khi thực hiện test nội bì. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng không chỉ giúp bạn an tâm mà còn hỗ trợ bác sĩ trong quá trình chẩn đoán.

Trước khi thực hiện xét nghiệm

Trước khi thực hiện xét nghiệm, bạn cần chuẩn bị một số thông tin và lưu ý quan trọng để quá trình kiểm tra diễn ra thuận lợi, bao gồm:

• Hãy liệt kê và thông báo cho bác sĩ về tất cả các loại thuốc bạn đang sử dụng, bao gồm cả thuốc kê đơn, không kê đơn, vitamin và thảo dược.
• Tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định ngưng thuốc của bác sĩ, đặc biệt là các loại thuốc kháng histamin, thuốc chống trầm cảm ba vòng và một số loại thuốc điều trị ợ chua.
• Mặc quần áo rộng rãi, thoải mái để dễ dàng bộc lộ vùng da cần xét nghiệm.

Trong quá trình xét nghiệm

Trong quá trình xét nghiệm, bạn nên giữ tâm lý thoải mái và chú ý đến các phản ứng của cơ thể.

• Cố gắng giữ bình tĩnh và ngồi yên. Cảm giác khi tiêm chỉ như một vết châm chích nhẹ.
• Thông báo ngay lập tức cho nhân viên y tế nếu bạn cảm thấy bất kỳ triệu chứng toàn thân nào như chóng mặt, buồn nôn, khó thở, hồi hộp hoặc phát ban lan rộng.

Sau khi xét nghiệm kết thúc

Sau khi hoàn tất xét nghiệm, bạn cần chú ý kiểm tra và theo dõi các dấu hiệu bất thường theo hướng dẫn sau:

• Vùng da xét nghiệm có thể bị ngứa và hơi sưng nhẹ trong vài giờ. Tuyệt đối không gãi, chà xát hay bôi bất cứ thứ gì lên vùng da này nếu không có chỉ định của bác sĩ.
• Các phản ứng tại chỗ thường sẽ tự biến mất. Nếu tình trạng ngứa và sưng kéo dài hoặc trở nên nghiêm trọng, hãy liên hệ lại với cơ sở y tế.
• Điều quan trọng nhất là test nội bì phải được thực hiện tại các bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa có đầy đủ phương tiện cấp cứu để xử lý kịp thời các trường hợp phản ứng dị ứng nặng, dù rất hiếm khi xảy ra.

Tóm lại, test nội bì là một công cụ chẩn đoán giá trị trong lĩnh vực dị ứng - miễn dịch lâm sàng. Dù quy trình khá đơn giản, việc hiểu rõ mục đích và những điều cần chuẩn bị sẽ giúp bạn an tâm hơn và góp phần vào sự thành công của việc chẩn đoán, từ đó có hướng điều trị và phòng ngừa dị ứng hiệu quả cho bản thân.