Tiêm vắc xin phế cầu cho người lớn mấy mũi là đủ?

Tiêm vắc xin phế cầu cho người lớn đang ngày càng được quan tâm khi các bệnh lý hô hấp và nhiễm trùng xâm lấn do phế cầu khuẩn có xu hướng gia tăng, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh nền. Tuy nhiên, không ít người vẫn băn khoăn tiêm vắc xin phế cầu cho người lớn mấy mũi là đủ, có cần tiêm nhắc lại hay kết hợp nhiều loại vắc xin khác nhau hay không.

Tiêm vắc xin phế cầu cho người lớn mấy mũi?

Tuỳ thuộc vào loại vắc xin phế cầu, độ tuổi và tình trạng sức khoẻ ở mỗi cá nhân mà số lượng mũi tiêm sẽ khác nhau.

Vắc xin phế cầu hiện nay được sản xuất chủ yếu dựa vào 2 công nghệ chính là vắc xin phế cầu cộng hợp (PCV - Pneumococcal Conjugate Vaccine) và vắc xin Polysaccharide (PPSV). Đối với người trưởng thành, thông thường bác sĩ sẽ chỉ định tiêm loại vắc xin phế cầu cộng hợp trước để tạo miễn dịch nền tảng, sau đó có thể tiêm bổ sung vắc xin PPSV để mở rộng số chủng vi khuẩn. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể khuyến nghị tiêm thêm vắc xin phế cầu có phổ bảo vệ rộng hơn nếu trước đó bạn đã tiêm loại ít chủng hơn. Tùy vào bệnh lý nền và nguy cơ mắc bệnh phế cầu của mỗi cá nhân, bác sĩ sẽ tư vấn liệu trình bổ sung tối ưu nhất để tăng cường hàng rào miễn dịch.

Lịch tiêm vắc xin phế cầu cho người lớn khỏe mạnh

Đối với người lớn khỏe mạnh, lịch tiêm phế cầu khá đơn giản. Thông thường, bác sĩ sẽ khuyến cáo tiêm 1 mũi vắc xin phế cầu liên hợp như PCV13, PCV15 hoặc PCV20. Các loại vắc xin này có khả năng kích thích đáp ứng miễn dịch mạnh và bền vững, giúp cơ thể nhận diện và chống lại phế cầu khuẩn hiệu quả. Trong đa số trường hợp, chỉ cần 1 mũi là đủ để giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh nặng.

Lịch tiêm phế cầu cho người cao tuổi

Đối với người cao tuổi, đặc biệt từ 50 tuổi trở lên, lịch tiêm phế cầu thường được xây dựng cẩn trọng hơn do hệ miễn dịch suy giảm theo tuổi. Tuỳ bệnh lý nền và loại vắc xin đầu tiên chọn tiêm, có nhiều lịch tiêm khác nhau:

• Nếu ban đầu tiêm 1 mũi PCV13: Khuyến cáo tiêm bổ sung 1 mũi PCV20.
• Nếu ban đầu tiêm 1 mũi PCV15: Khuyến cáo tiêm bổ sung 1 mũi PPSV23.
• Nếu tiêm PCV20: Hiện chưa có khuyến cáo tiêm nhắc.

Người lớn đã tiêm vắc xin phế cầu 13 có cần tiêm bổ sung thêm các loại vắc xin phế cầu khác không?

Phế cầu khuẩn là tác nhân gây bệnh nguy hiểm với hơn 100 tuýp huyết thanh khác nhau, có thể dẫn đến nhiều biến chứng nặng như viêm phổi, viêm màng não hay nhiễm trùng huyết, đặc biệt ở người lớn tuổi và người có bệnh nền. Nếu đã tiêm vắc xin phế cầu PCV13, người lớn vẫn được khuyến cáo tiêm bổ sung 1 loại vắc xin phế cầu nhiều chủng hơn, có thể là PCV20 hoặc PPSV23.

Nguyên nhân là do mỗi loại vắc xin có phạm vi bảo vệ khác nhau. Vắc xin phế cầu 13 giúp tạo miễn dịch mạnh, lâu dài đối với 13 tuýp phế cầu phổ biến và nguy hiểm, trong khi vắc xin PCV20, PPSV23 có khả năng mở rộng vùng bảo vệ, bao phủ thêm nhiều tuýp phế cầu khác mà phế cầu 13 chưa phòng ngừa được. Việc tiêm bổ sung vắc xin phế cầu nhiều chủng hơn không chỉ giúp “nhắc lại” hệ miễn dịch đối với các tuýp đã được bảo vệ trước đó, mà còn tăng khả năng chống lại các chủng phế cầu có nguy cơ gây bệnh nặng, đặc biệt ở người cao tuổi và người mắc các bệnh mạn tính như tim mạch, phổi, thận, gan hoặc những người có chức năng hô hấp suy giảm sau Covid-19.

Các nhóm đối tượng ưu tiên tiêm phòng phế cầu khuẩn ở người lớn

Một số trường hợp người lớn được chỉ định tiêm mũi phế cầu:

Người từ 50 tuổi trở lên

Theo Trung tâm Dự phòng và Kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ, người từ 50 tuổi trở lên được khuyến cáo tiêm vắc xin phế cầu do nguy cơ mắc các bệnh phế cầu xâm lấn và viêm phổi do phế cầu tăng lên đáng kể ngay từ độ tuổi 50. Bên cạnh đó, hệ miễn dịch bắt đầu suy yếu, lão hóa, khiến cơ thể khó chống lại các tác nhân gây bệnh, bao gồm phế cầu khuẩn. Những người ở độ tuổi này cũng thường bắt đầu xuất hiện các bệnh lý nền mạn tính, tăng khả năng bị biến chứng nặng nếu nhiễm phế cầu.

Người trưởng thành từ 18 đến dưới 50 tuổi có bệnh lý nền mạn tính

Những người đang mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, hen phế quản, COPD, bệnh tim mạch, bệnh thận hoặc gan mạn tính có nguy cơ cao bị biến chứng nặng khi nhiễm phế cầu khuẩn. Các bệnh lý nền làm suy giảm khả năng miễn dịch tự nhiên của cơ thể, khiến vi khuẩn dễ xâm nhập và gây bệnh nghiêm trọng hơn. Vì vậy, nhóm đối tượng này thường được chỉ định tiêm vắc xin phế cầu sớm, ngay cả khi chưa bước vào độ tuổi 50.

Người suy giảm miễn dịch

Nhóm suy giảm miễn dịch bao gồm người nhiễm HIV, bệnh nhân ung thư đang hóa trị, người ghép tạng hoặc phải sử dụng thuốc ức chế miễn dịch kéo dài. Với những đối tượng này, nguy cơ mắc bệnh xâm lấn do phế cầu khuẩn và tử vong cao hơn nhiều so với người khỏe mạnh. Tiêm vắc xin phế cầu đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ nhiễm khuẩn nặng và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Người hút thuốc lá hoặc lạm dụng rượu bia

Hút thuốc lá và sử dụng rượu bia thường xuyên làm tổn thương đường hô hấp, giảm khả năng tự bảo vệ của niêm mạc phổi, từ đó tạo điều kiện cho phế cầu khuẩn phát triển. Do đó, những người có thói quen này được khuyến cáo tiêm vắc xin phế cầu để hạn chế nguy cơ viêm phổi và các biến chứng liên quan.

Người có tiền sử bệnh lý đặc biệt liên quan đến lách

Những người đã cắt lách hoặc mắc các bệnh làm suy giảm chức năng lách, điển hình như bệnh hồng cầu hình liềm, có nguy cơ rất cao bị nhiễm trùng nặng do phế cầu khuẩn. Trong các trường hợp này, tiêm vắc xin phế cầu là biện pháp phòng ngừa cần thiết và mang tính bắt buộc. Tùy từng đối tượng, bác sĩ sẽ chỉ định loại vắc xin phù hợp và lịch tiêm cụ thể, có thể bao gồm cả vắc xin PCV và PPSV, nhằm đảm bảo hiệu quả bảo vệ toàn diện nhất.

Các trường hợp phải trì hoãn hoặc chống chỉ định khi tiêm phòng vắc xin phế cầu

Một số trường hợp không được chỉ định tiêm mũi phế cầu:

Dị ứng nghiêm trọng với vắc xin hoặc thành phần của vắc xin

Những người đã từng gặp phản ứng dị ứng nặng, đặc biệt là sốc phản vệ sau khi tiêm vắc xin phế cầu hoặc các vắc xin có thành phần tương tự, được xem là chống chỉ định tiêm tiếp. Trong trường hợp này, việc tiêm lại có thể làm tăng nguy cơ phản ứng nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng. Do đó, tiền sử dị ứng cần được khai báo đầy đủ và chính xác trước khi tiêm chủng để bác sĩ đưa ra quyết định phù hợp.

Đang sốt cao hoặc mắc bệnh cấp tính

Người đang bị sốt cao hoặc mắc các bệnh cấp tính như nhiễm trùng, viêm đường hô hấp nặng, rối loạn tiêu hóa cấp… nên tạm hoãn tiêm vắc xin phế cầu. Khi cơ thể chưa ổn định, hệ miễn dịch khó đáp ứng tốt với vắc xin, đồng thời các triệu chứng bệnh có thể bị nhầm lẫn với phản ứng sau tiêm, gây khó khăn cho việc theo dõi và xử trí.

Đang điều trị bệnh nặng hoặc suy giảm miễn dịch nghiêm trọng

Người đang điều trị ung thư, ghép tạng, sử dụng thuốc ức chế miễn dịch liều cao hoặc mắc các bệnh suy giảm miễn dịch nặng có thể cần trì hoãn tiêm vắc xin phế cầu. Trong những trường hợp này, bác sĩ sẽ cân nhắc thời điểm tiêm phù hợp hoặc điều chỉnh phác đồ để vừa đảm bảo an toàn, vừa đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu.

Phụ nữ mang thai trong một số tình huống đặc biệt

Hiện tại, vắc xin phế cầu chưa được khuyến cáo tiêm chủng thường quy cho phụ nữ mang thai do dữ liệu lâm sàng về độ an toàn và hiệu quả trên nhóm đối tượng này còn hạn chế, đặc biệt là trong giai đoạn ba tháng đầu thai kỳ.

Tiêm vắc xin phế cầu ở đâu uy tín, đúng lịch?

Để đảm bảo hiệu quả phòng bệnh và an toàn khi tiêm chủng, việc lựa chọn cơ sở tiêm vắc xin phế cầu uy tín là yếu tố rất quan trọng. Trong đó, Trung tâm Tiêm chủng Long Châu hiện được nhiều phụ huynh tin tưởng nhờ đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về chất lượng, chuyên môn và dịch vụ.

Trước hết, Trung tâm Tiêm chủng Long Châu cam kết sử dụng vắc xin phế cầu chính hãng như PCV10, PCV13, PCV15, PCV20 và PPSV23. Tất cả vắc xin đều có nguồn gốc rõ ràng, được nhập khẩu hợp pháp và bảo quản nghiêm ngặt trong hệ thống kho lạnh đạt chuẩn GSP, giúp duy trì chất lượng và hiệu quả miễn dịch tối ưu.

Bên cạnh đó, đội ngũ bác sĩ và điều dưỡng tại Trung tâm Tiêm chủng Long Châu có chuyên môn vững vàng, giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực tiêm chủng. Trẻ và người lớn đều được khám sàng lọc kỹ lưỡng trước tiêm, tư vấn đầy đủ về loại vắc xin, lịch tiêm phù hợp cũng như các phản ứng có thể gặp sau tiêm, từ đó giảm thiểu tối đa rủi ro không mong muốn.

Không gian tiêm chủng tại Trung tâm Tiêm chủng Long Châu được đầu tư hiện đại, sạch sẽ, thân thiện với trẻ nhỏ. Quy trình tiêm khoa học, nhanh gọn và có khu vực theo dõi sau tiêm riêng biệt, đầy đủ trang thiết bị y tế để xử trí kịp thời nếu xảy ra phản ứng bất thường.

Ngoài ra, phụ huynh có thể đặt lịch tiêm phế cầu dễ dàng qua website hoặc ứng dụng của Trung tâm Tiêm chủng Long Châu, giúp chủ động thời gian và đảm bảo tiêm đúng lịch khuyến cáo. Chi phí tiêm chủng được niêm yết minh bạch, hợp lý và thường xuyên có ưu đãi hấp dẫn.

Những câu hỏi thường gặp

Tiêm phế cầu có an toàn cho người già và người có bệnh nền không?

Tiêm vắc xin phế cầu được đánh giá là an toàn và rất cần thiết đối với người cao tuổi cũng như những người đang mắc các bệnh nền mạn tính. Ở nhóm đối tượng này, hệ miễn dịch thường suy giảm theo tuổi tác hoặc do bệnh lý, khiến nguy cơ mắc các bệnh nghiêm trọng do phế cầu khuẩn như viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng huyết tăng cao hơn so với người khỏe mạnh.

Vắc xin phế cầu đã được nghiên cứu và sử dụng rộng rãi trên toàn thế giới, với hồ sơ an toàn rõ ràng. Các phản ứng sau tiêm thường nhẹ và thoáng qua như đau, sưng tại chỗ tiêm, sốt nhẹ hoặc mệt mỏi, hiếm khi xảy ra biến chứng nghiêm trọng. Đối với người có bệnh nền như tim mạch, đái tháo đường, COPD, bệnh thận mạn hay suy giảm miễn dịch, bác sĩ sẽ khám sàng lọc kỹ lưỡng và chỉ định loại vắc xin phù hợp (PCV hoặc PPSV23), cũng như lịch tiêm an toàn nhất. Vì vậy, tiêm phế cầu không chỉ an toàn mà còn là biện pháp chủ động giúp giảm nguy cơ nhập viện và biến chứng nặng ở nhóm đối tượng dễ tổn thương này.

Có cần tiêm vắc xin phế cầu mỗi năm không?

Vắc xin phế cầu không cần tiêm hằng năm như vắc xin cúm. Với đa số người trưởng thành khỏe mạnh, chỉ cần tiêm một mũi vắc xin phế cầu liên hợp (như PCV13, PCV15 hoặc PCV20) là đã đủ tạo miễn dịch bảo vệ lâu dài.

Trong một số trường hợp, đặc biệt là người cao tuổi hoặc người có nguy cơ cao, bác sĩ có thể chỉ định tiêm thêm vắc xin phế cầu nhiều chủng hơn để mở rộng phạm vi bảo vệ, hoặc tiêm nhắc lại sau khoảng 5 năm. Việc có cần tiêm bổ sung hay không sẽ dựa trên độ tuổi, bệnh nền và tiền sử tiêm chủng, vì vậy người dân nên tham khảo ý kiến bác sĩ để xây dựng lịch tiêm phù hợp, tránh tiêm không cần thiết nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả phòng bệnh tối ưu.

Tóm lại, tiêm vắc xin phế cầu cho người lớn mấy mũi là đủ còn phụ thuộc vào loại vắc xin được sử dụng, độ tuổi và nguy cơ sức khỏe của từng người. Phần lớn người trưởng thành khỏe mạnh chỉ cần 1 mũi, trong khi người cao tuổi hoặc người có bệnh nền có thể cần kết hợp thêm mũi bổ sung theo chỉ định y tế. Để đạt hiệu quả phòng bệnh tốt nhất và đảm bảo an toàn, người lớn nên chủ động thăm khám, tư vấn với bác sĩ và tuân thủ đúng lịch tiêm phế cầu được khuyến cáo.