Trẻ sinh non có nên tiêm kháng thể đơn dòng phòng ngừa RSV không?

RSV là một trong những nguyên nhân thường gặp gây nhiễm trùng đường hô hấp ở trẻ nhỏ, có thể dẫn đến viêm tiểu phế quản, viêm phổi và trong một số trường hợp phải nhập viện. Trẻ sinh non, đặc biệt những trẻ có yếu tố nguy cơ, có khả năng diễn tiến bệnh nặng hơn do hệ hô hấp và miễn dịch chưa phát triển hoàn thiện. Vì vậy, các biện pháp dự phòng phù hợp có vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ bệnh RSV nặng cho trẻ, đặc biệt trong thời gian virus lưu hành.

Trẻ sinh non có nên tiêm kháng thể đơn dòng phòng ngừa RSV?

Trẻ sinh non có thể sử dụng kháng thể đơn dòng dự phòng RSV. Trẻ sinh non có nguy cơ diễn tiến nặng khi nhiễm virus RSV cao hơn so với trẻ sinh đủ tháng, đặc biệt khi còn nhỏ hoặc có bệnh lý nền. Vì vậy, kháng thể đơn dòng tác dụng kéo dài là một trong những biện pháp được cân nhắc để dự phòng RSV cho trẻ đủ điều kiện, nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh đường hô hấp dưới do RSV và nhập viện.Trong một thử nghiệm ở trẻ sinh non 29 - 34 tuần tuổi thai, nirsevimab giúp giảm 70,1% nguy cơ nhiễm RSV đường hô hấp dưới cần chăm sóc y tế và 78,4% nguy cơ nhập viện do RSV đường hô hấp dưới trong 150 ngày sau khi sử dụng.

Khác với vắc xin, kháng thể đơn dòng cung cấp miễn dịch thụ động, giúp bảo vệ trẻ ngay sau khi sử dụng và duy trì trong một khoảng thời gian nhất định. Một số kháng thể tác dụng kéo dài như nirsevimab đã được nghiên cứu ở trẻ sinh non và cho thấy khả năng làm giảm nguy cơ bệnh RSV đường hô hấp dưới cần chăm sóc y tế và nhập viện.

Tuy nhiên, không phải tất cả trẻ sinh non đều mặc nhiên cần sử dụng kháng thể đơn dòng. Việc dự phòng cần được bác sĩ đánh giá dựa trên nhiều yếu tố, bao gồm:

• Tuổi thai khi trẻ chào đời.
• Tuổi hiện tại của trẻ.
• Tình trạng tiêm vắc xin RSV của mẹ trong thai kỳ.
• Bệnh lý nền hoặc các yếu tố làm tăng nguy cơ RSV nặng.
• Tình trạng sức khỏe của trẻ tại thời điểm dự phòng.

Vì vậy, nếu trẻ sinh non chưa được dự phòng RSV hoặc cha mẹ chưa rõ trẻ có thuộc nhóm cần dự phòng hay không, nên đưa trẻ đến bác sĩ để được đánh giá và lựa chọn phương án phù hợp.

Bên cạnh dự phòng bằng kháng thể đơn dòng khi có chỉ định, gia đình vẫn cần chủ động hạn chế nguy cơ phơi nhiễm RSV cho trẻ. Các biện pháp đơn giản như rửa tay trước khi chăm sóc trẻ, hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh hô hấp, tránh khói thuốc lá và hạn chế đưa trẻ đến nơi đông người trong thời điểm RSV lưu hành mạnh có thể giúp giảm nguy cơ lây nhiễm.

Vai trò của kháng thể đơn dòng RSV trong dự phòng bệnh hô hấp

Kháng thể đơn dòng RSV là biện pháp miễn dịch thụ động, cung cấp trực tiếp kháng thể giúp bảo vệ trẻ trước nguy cơ mắc RSV. Đây là một lựa chọn dự phòng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ đủ điều kiện, đặc biệt khi nguy cơ mắc bệnh nặng cao.

Chủ động dự phòng RSV cho trẻ nhỏ

RSV là một trong những nguyên nhân thường gặp gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới ở trẻ nhỏ. Trẻ càng nhỏ tuổi, đặc biệt trong những tháng đầu đời, càng cần được lưu ý khi bước vào giai đoạn có nguy cơ phơi nhiễm RSV. Ở những trẻ đủ điều kiện, sử dụng kháng thể đơn dòng đúng thời điểm có thể giảm nguy cơ mắc bệnh đường hô hấp dưới do RSV và giảm nguy cơ phải nhập viện.

Tăng cường bảo vệ cho trẻ sinh non

Trẻ sinh non, đặc biệt những trẻ có thêm các yếu tố nguy cơ, có thể dễ diễn tiến nặng khi nhiễm RSV do hệ hô hấp chưa phát triển hoàn thiện và có thể kèm các bệnh lý nền liên quan đến sinh non. Vì vậy, trẻ sinh non thuộc nhóm phù hợp cần được bác sĩ đánh giá để xác định có chỉ định dự phòng bằng kháng thể đơn dòng hay không. Mục tiêu là giảm nguy cơ bệnh RSV nặng và nhu cầu chăm sóc y tế, chứ không đảm bảo trẻ hoàn toàn không nhiễm virus.

Dự phòng cho trẻ có yếu tố nguy cơ

Ngoài trẻ sinh non, một số trẻ mắc bệnh phổi mạn tính do sinh non hoặc bệnh tim bẩm sinh có thể có nguy cơ cao hơn khi nhiễm RSV. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc biện pháp dự phòng phù hợp dựa trên tuổi của trẻ, tình trạng bệnh, thời điểm lưu hành RSV và hướng dẫn chuyên môn hiện hành.

Giảm nguy cơ nhập viện do RSV

Một trong những mục tiêu quan trọng của dự phòng RSV là giảm nguy cơ bệnh tiến triển nặng đến mức cần nhập viện hoặc chăm sóc y tế tích cực. Các nghiên cứu về kháng thể đơn dòng tác dụng kéo dài như nirsevimab cho thấy hiệu quả trong việc giảm bệnh đường hô hấp dưới liên quan RSV và nhập viện ở trẻ nhỏ, bao gồm cả trẻ sinh non.

Tuy nhiên, kháng thể đơn dòng không có hiệu quả bảo vệ tuyệt đối. Trẻ vẫn có thể nhiễm RSV sau khi được dự phòng, do đó gia đình cần tiếp tục thực hiện các biện pháp hạn chế phơi nhiễm.

Kết hợp dự phòng với phòng lây nhiễm RSV

Kháng thể đơn dòng là một biện pháp dự phòng, không thay thế hoàn toàn các biện pháp phòng lây nhiễm trong sinh hoạt hằng ngày. Cha mẹ nên rửa tay trước khi chăm sóc trẻ, hạn chế cho trẻ tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh hô hấp, tránh khói thuốc lá và giữ môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng.

Nhìn chung, kháng thể đơn dòng RSV có vai trò quan trọng trong dự phòng bệnh RSV nặng ở trẻ thuộc nhóm đủ điều kiện. Việc sử dụng cần được bác sĩ đánh giá dựa trên tuổi, tình trạng sức khỏe, yếu tố nguy cơ và thời điểm lưu hành RSV để lựa chọn phương án phù hợp.

Các loại kháng thể đơn dòng RSV hiện nay

Hiện nay, nirsevimab là kháng thể đơn dòng tác dụng kéo dài được sử dụng trong dự phòng RSV ở trẻ đủ điều kiện. Trong khi palivizumab là kháng thể thế hệ trước, có thời gian bảo vệ ngắn hơn.

Nirsevimab

Beyfortus (tên hoạt chất là Nirsevimab) là kháng thể đơn dòng tác dụng kéo dài, được sử dụng để dự phòng bệnh do RSV ở trẻ sơ sinh và một số trẻ nhỏ thuộc nhóm đủ điều kiện. Ưu điểm của nirsevimab là một liều có thể tạo sự bảo vệ trong một mùa RSV, giúp giảm số lần sử dụng và thuận tiện hơn cho gia đình. Các nghiên cứu cho thấy nirsevimab có thể giảm nguy cơ mắc bệnh đường hô hấp dưới do RSV và nguy cơ nhập viện do RSV.

Tuy nhiên, không phải tất cả trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ đều có chỉ định sử dụng nirsevimab. Bác sĩ sẽ cân nhắc dựa trên độ tuổi, nguy cơ của trẻ, thời điểm lưu hành RSV, tình trạng dự phòng RSV của mẹ và hướng dẫn chuyên môn hiện hành để lựa chọn phương án phù hợp.

Palivizumab

Palivizumab là kháng thể đơn dòng phòng RSV có thời gian bảo vệ ngắn hơn so với các kháng thể tác dụng kéo dài như nirsevimab. Trước đây, thuốc chủ yếu được sử dụng cho trẻ có nguy cơ cao mắc RSV nặng, chẳng hạn một số trẻ sinh non, trẻ mắc bệnh phổi mạn tính hoặc bệnh tim bẩm sinh.

Một điểm khác biệt của palivizumab là cần sử dụng lặp lại hằng tháng trong mùa RSV để duy trì hiệu quả dự phòng. Vì vậy, khi các kháng thể tác dụng kéo dài ra đời, vai trò của palivizumab trong dự phòng RSV đã giảm ở một số hướng dẫn hiện hành.

Việc lựa chọn loại kháng thể và lịch dự phòng cần dựa trên tình trạng của trẻ, thời điểm lưu hành RSV và hướng dẫn chuyên môn tại từng quốc gia.

Vậy trẻ sinh non có nên tiêm kháng thể đơn dòng phòng ngừa RSV? Câu trả lời là có thể sử dụng kháng thể đơn dòng dự phòng RSV ở trẻ sinh non. Kháng thể đơn dòng giúp cung cấp miễn dịch thụ động, hỗ trợ giảm nguy cơ nhiễm RSV và hạn chế khả năng bệnh diễn tiến nghiêm trọng, từ đó giảm nguy cơ nhập viện. Tuy nhiên, việc sử dụng cần dựa trên tuổi của trẻ, tình trạng sức khỏe, thời điểm lưu hành RSV và hướng dẫn của bác sĩ. Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá và lựa chọn biện pháp dự phòng phù hợp.