Triệu chứng bệnh liên cầu khuẩn ở người: Dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua

Liên cầu khuẩn là nhóm vi khuẩn có khả năng gây ra nhiều bệnh lý khác nhau ở người, từ những nhiễm trùng thường gặp tại họng và da cho đến các tình trạng nguy hiểm đe dọa tính mạng. Tuy nhiên, không phải ai cũng nhận biết được các dấu hiệu ban đầu của bệnh.

Triệu chứng bệnh liên cầu khuẩn ở người là gì?

Tùy thuộc vào chủng vi khuẩn liên cầu và vị trí nhiễm trùng, biểu hiện bệnh có thể khác nhau. Tuy nhiên, đa số trường hợp đều xuất hiện các dấu hiệu viêm nhiễm cấp tính. Dưới đây là những triệu chứng thường gặp nhất ở người mắc bệnh liên cầu khuẩn.

Sốt cao và cảm giác mệt mỏi toàn thân

Sốt là một trong những triệu chứng phổ biến nhất khi cơ thể bị nhiễm liên cầu khuẩn. Người bệnh có thể sốt từ mức độ nhẹ đến sốt cao đột ngột, kèm theo cảm giác ớn lạnh, đau nhức cơ thể và suy giảm thể trạng. Nhiều trường hợp xuất hiện tình trạng mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng tập trung và chán ăn do phản ứng viêm của cơ thể đối với vi khuẩn.

Đau họng, nuốt vướng và viêm amidan

Liên cầu khuẩn nhóm A là nguyên nhân hàng đầu gây viêm họng do vi khuẩn. Người bệnh thường xuất hiện đau họng dữ dội, cảm giác nóng rát khi nuốt, họng đỏ và amidan sưng to. Một số trường hợp có thể xuất hiện các mảng mủ màu trắng hoặc vàng trên bề mặt amidan. Khác với viêm họng do virus, tình trạng nhiễm liên cầu khuẩn thường ít kèm theo ho, nghẹt mũi hoặc khàn tiếng.

Sưng đau hạch vùng cổ

Khi vi khuẩn xâm nhập vào vùng họng, các hạch bạch huyết ở cổ và dưới hàm thường phản ứng bằng cách sưng to và đau khi chạm vào. Đây là dấu hiệu cho thấy hệ miễn dịch đang hoạt động để chống lại tác nhân gây bệnh.

Đau đầu, buồn nôn và rối loạn tiêu hóa

Ngoài các biểu hiện tại đường hô hấp, một số người bệnh, đặc biệt là trẻ em, có thể xuất hiện đau đầu, đau bụng, buồn nôn hoặc nôn. Những triệu chứng này đôi khi khiến bệnh dễ bị nhầm lẫn với các rối loạn tiêu hóa thông thường nếu không được đánh giá đầy đủ.

Phát ban đỏ trên da

Một số chủng liên cầu khuẩn có thể gây bệnh tinh hồng nhiệt với biểu hiện đặc trưng là phát ban đỏ lan rộng trên cơ thể. Ban thường xuất hiện sau giai đoạn sốt từ 1 - 2 ngày, có dạng các nốt nhỏ li ti, sờ vào thấy ráp giống giấy nhám. Người bệnh cũng có thể xuất hiện tình trạng lưỡi đỏ tươi với các gai lưỡi nổi rõ, thường được gọi là lưỡi dâu tây.

Tổn thương da và mô mềm

Khi vi khuẩn liên cầu tấn công qua các vết thương ngoài da, người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như mụn nước, mụn mủ, vùng da đỏ nóng, sưng đau hoặc đóng vảy màu vàng. Trong các trường hợp nặng hơn, nhiễm trùng có thể lan sâu xuống mô dưới da, gây viêm mô tế bào hoặc viêm quầng với tốc độ tiến triển nhanh.

Dấu hiệu thần kinh trong trường hợp nặng

Một số trường hợp nhiễm liên cầu lợn hoặc nhiễm khuẩn xâm lấn có thể gây viêm màng não. Người bệnh thường xuất hiện sốt cao, đau đầu dữ dội, cứng gáy, ù tai, giảm thính lực, rối loạn ý thức hoặc hôn mê. Đây là tình trạng cấp cứu y khoa cần được điều trị ngay lập tức.

Liên cầu khuẩn có thể gây những bệnh gì ở người?

Liên cầu khuẩn không chỉ gây viêm họng mà còn có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác nhau trong cơ thể. Mức độ bệnh dao động từ các nhiễm trùng nhẹ tại da và niêm mạc cho đến các bệnh lý xâm lấn nguy hiểm đe dọa tính mạng.

• Viêm họng do liên cầu khuẩn: Đây là bệnh lý thường gặp nhất, đặc biệt ở trẻ em trong độ tuổi đi học. Bệnh gây đau họng, sốt, viêm amidan và có nguy cơ dẫn đến nhiều biến chứng nếu không được điều trị đúng cách.
• Bệnh tinh hồng nhiệt: Là một biến thể của nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A, đặc trưng bởi sốt cao, viêm họng và phát ban đỏ lan tỏa trên da.
• Các bệnh nhiễm trùng da: Liên cầu khuẩn có thể gây chốc lây, chốc loét, chốc mép, hăm kẽ, viêm quầng hoặc viêm mô tế bào. Những bệnh lý này thường xuất hiện khi da bị tổn thương hoặc vệ sinh kém.
• Viêm cân mạc hoại tử: Đây là dạng nhiễm trùng mô mềm đặc biệt nghiêm trọng. Vi khuẩn phá hủy nhanh chóng mô dưới da và cân cơ, có thể dẫn đến sốc nhiễm khuẩn và tử vong nếu không được điều trị khẩn cấp.
• Nhiễm khuẩn huyết và hội chứng sốc nhiễm độc: Trong một số trường hợp, vi khuẩn xâm nhập vào máu và lan rộng khắp cơ thể, gây suy đa cơ quan và đe dọa tính mạng.
• Viêm màng não do liên cầu lợn: Bệnh thường liên quan đến việc tiếp xúc với lợn bệnh hoặc sử dụng các sản phẩm từ lợn chưa được nấu chín kỹ. Đây là nguyên nhân gây sốt cao, đau đầu, cứng gáy và có thể để lại di chứng mất thính lực.
• Các biến chứng miễn dịch sau nhiễm liên cầu: Sau khi nhiễm liên cầu khuẩn, một số người bệnh có thể xuất hiện thấp tim hoặc viêm cầu thận cấp do phản ứng miễn dịch bất thường của cơ thể.

Nguyên nhân và đường lây truyền của liên cầu khuẩn

Liên cầu khuẩn là nhóm vi khuẩn Gram dương có khả năng sinh sống và phát triển trong nhiều môi trường khác nhau của cơ thể người. Nhiễm bệnh xảy ra khi vi khuẩn xâm nhập, nhân lên và vượt qua hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể.

Nguồn lây chủ yếu đến từ người đang mắc bệnh hoặc người mang vi khuẩn nhưng không có triệu chứng. Vi khuẩn có thể tồn tại trong dịch tiết mũi họng và lây lan sang người khác thông qua các giọt bắn phát tán khi ho, hắt hơi hoặc nói chuyện ở khoảng cách gần.

Bên cạnh đó, việc dùng chung cốc uống nước, dụng cụ ăn uống, khăn mặt hoặc các vật dụng cá nhân với người nhiễm bệnh cũng làm tăng nguy cơ lây truyền. Vi khuẩn còn có thể tồn tại trong thời gian nhất định trên các bề mặt thường xuyên tiếp xúc như tay nắm cửa, bàn ghế hoặc đồ dùng sinh hoạt.

Đối với các bệnh nhiễm trùng da, vi khuẩn thường xâm nhập thông qua những vùng da bị tổn thương như vết cắt, vết bỏng, vết côn trùng đốt hoặc vết loét hở. Những người mắc bệnh đái tháo đường, suy giảm miễn dịch hoặc có tình trạng da mãn tính thường có nguy cơ nhiễm trùng cao hơn.

Riêng liên cầu lợn (Streptococcus suis), bệnh có thể lây sang người khi tiếp xúc trực tiếp với lợn mắc bệnh, sản phẩm từ lợn nhiễm bệnh hoặc sử dụng thịt lợn chưa được nấu chín hoàn toàn.

Cách phòng ngừa nhiễm liên cầu khuẩn hiệu quả

Hiện nay chưa có vắc xin được sử dụng rộng rãi để phòng ngừa hầu hết các bệnh do liên cầu khuẩn gây ra. Vì vậy, việc chủ động thực hiện các biện pháp dự phòng vẫn là giải pháp quan trọng nhất giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.

• Rửa tay thường xuyên: Duy trì thói quen rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi tiếp xúc với bề mặt công cộng, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh giúp hạn chế nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn.
• Che miệng và mũi khi ho, hắt hơi: Việc sử dụng khăn giấy hoặc khuỷu tay để che miệng giúp giảm phát tán giọt bắn chứa vi khuẩn ra môi trường xung quanh.
• Không dùng chung vật dụng cá nhân: Cốc uống nước, bát đũa, khăn mặt hoặc bàn chải đánh răng nên được sử dụng riêng để hạn chế nguy cơ lây truyền trong gia đình và cộng đồng.
• Giữ vệ sinh môi trường sống: Thường xuyên vệ sinh các bề mặt tiếp xúc nhiều, đảm bảo không gian sống thông thoáng và sạch sẽ giúp giảm nguy cơ tồn lưu vi khuẩn.
• Chăm sóc tốt các vết thương ngoài da: Các vết trầy xước, bỏng hoặc tổn thương da cần được làm sạch và theo dõi cẩn thận để ngăn ngừa vi khuẩn xâm nhập.
• Ăn chín, uống sôi: Đây là biện pháp đặc biệt quan trọng trong phòng ngừa liên cầu lợn. Người dân không nên ăn tiết canh, thịt tái hoặc các sản phẩm từ lợn chưa được chế biến kỹ.
• Hạn chế tiếp xúc với nguồn bệnh: Những người làm việc trong ngành chăn nuôi, giết mổ hoặc chế biến thịt lợn cần sử dụng đầy đủ phương tiện bảo hộ và tuân thủ các quy định vệ sinh an toàn lao động.
• Thăm khám sớm khi có dấu hiệu nghi ngờ: Khi xuất hiện các triệu chứng như sốt cao, đau họng kéo dài, phát ban bất thường hoặc tổn thương da tiến triển nhanh, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được đánh giá và điều trị kịp thời.

Triệu chứng bệnh liên cầu khuẩn ở người rất đa dạng, có thể chỉ là đau họng, sốt hoặc tổn thương da nhưng cũng có khả năng tiến triển thành nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường, chủ động thăm khám tại cơ sở y tế và tuân thủ hướng dẫn điều trị sẽ giúp hạn chế tối đa nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng.