Trẻ mắc thủy đậu, sau bao lâu có thể đi học trở lại?

Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ em, có khả năng lây lan nhanh khi nhiều trẻ sinh hoạt gần nhau. Trong thời gian mắc bệnh, cho trẻ nghỉ học không chỉ giúp trẻ có thời gian hồi phục mà còn hạn chế nguy cơ truyền virus cho bạn học và những người xung quanh.

Trẻ mắc bệnh thủy đậu cần nghỉ học bao lâu?

Thủy đậu do virus Varicella-Zoster gây ra. Virus chủ yếu lây qua tiếp xúc với dịch từ các nốt phỏng và các hạt chứa virus phát tán trong không khí từ người mắc bệnh. Khả năng lây truyền có thể bắt đầu khoảng 1 - 2 ngày trước khi xuất hiện ban và tiếp tục cho đến khi tất cả tổn thương trên da đã đóng vảy.

Thủy đậu có khả năng lây lan cao ở những người chưa có miễn dịch. Trong môi trường trường học, trẻ thường xuyên tiếp xúc gần, học tập và vui chơi cùng nhau nên virus có điều kiện lan truyền nếu trẻ mắc bệnh vẫn đến lớp. Vì vậy, thời gian nghỉ học không nên được xác định chỉ bằng một số ngày cố định. Trẻ có thể quay lại trường khi không còn được xem là có khả năng lây bệnh và sức khỏe đã đủ để tham gia các hoạt động bình thường.

Theo Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, thời gian cách ly cần thiết:

• Cách ly trẻ em mắc thủy đậu ở nhà trong 7 ngày.
• Những trẻ có tiếp xúc với người bị thủy đậu cần cách ly 11 - 21 ngày kể từ ngày tiếp xúc.
• Người lớn mắc bệnh không được đi làm, tránh tiếp xúc với những người khác.

Thông thường, cha mẹ có thể xem xét cho trẻ đi học trở lại khi:

• Tất cả nốt phỏng đã khô và đóng vảy: Đây là tiêu chí quan trọng để xác định giai đoạn lây nhiễm đã kết thúc ở phần lớn trường hợp thủy đậu thông thường.
• Không còn xuất hiện tổn thương mới: Các nốt thủy đậu thường xuất hiện thành nhiều đợt. Nếu vẫn tiếp tục nổi nốt mới, trẻ có thể vẫn đang trong giai đoạn lây bệnh.
• Trẻ đã hết sốt và sức khỏe ổn định: Trẻ cần đủ khỏe để ăn uống, sinh hoạt và tham gia các hoạt động tại trường như bình thường.

Ở phần lớn trẻ mắc thủy đậu, các nốt phỏng thường đóng vảy trong khoảng 4 - 7 ngày sau khi ban bắt đầu xuất hiện. Tuy nhiên, thời gian này có thể khác nhau giữa từng trẻ. Một số trường hợp có thể mất nhiều thời gian hơn để toàn bộ tổn thương khô và đóng vảy.

Nếu trẻ đã được tiêm vắc xin nhưng vẫn mắc thủy đậu, bệnh đôi khi biểu hiện nhẹ với các tổn thương không điển hình. Trong trường hợp này, thời điểm kết thúc cách ly có thể được đánh giá dựa trên việc không xuất hiện tổn thương mới trong ít nhất 24 giờ.

Dấu hiệu trẻ đã an toàn để đi học trở lại

Bên cạnh việc đã qua giai đoạn lây nhiễm, thể trạng của trẻ cũng là yếu tố đáng lưu ý. Một số trẻ đã hết khả năng lây bệnh nhưng vẫn còn mệt, ăn uống kém hoặc chưa đủ sức tham gia các hoạt động ở trường. Cha mẹ có thể quan sát thêm một số biểu hiện sau:

• Trẻ tỉnh táo và sinh hoạt gần như bình thường: Có thể tự ăn uống, vui chơi và thực hiện các hoạt động phù hợp với độ tuổi mà không quá mệt.
• Ăn uống và ngủ nghỉ ổn định: Trẻ không còn khó chịu nhiều đến mức ảnh hưởng đáng kể đến việc ăn, ngủ hoặc sinh hoạt hằng ngày.
• Không còn ngứa quá nhiều: Cảm giác ngứa đã giảm, trẻ ít gãi và các tổn thương da đang trong quá trình lành.
• Không xuất hiện dấu hiệu bất thường: Không khó thở, lừ đừ, đau đầu nhiều, nôn nhiều hoặc có vùng da sưng, nóng, đỏ, đau hay chảy dịch bất thường.

Nếu trẻ đã qua giai đoạn lây nhiễm nhưng vẫn mệt nhiều hoặc xuất hiện biểu hiện bất thường, việc trở lại trường có thể được lùi lại để trẻ tiếp tục hồi phục và được đánh giá y tế khi cần thiết.

Vì sao khi trẻ mắc thủy đậu không nên đi học quá sớm?

Trẻ mắc thủy đậu có thể vẫn vui chơi và sinh hoạt tương đối bình thường, đặc biệt khi bệnh nhẹ. Tuy nhiên, sức khỏe cải thiện không đồng nghĩa với việc khả năng lây truyền virus đã chấm dứt. Cho trẻ trở lại lớp quá sớm có thể dẫn đến một số vấn đề:

• Làm lây bệnh cho trẻ khác: Virus có thể tiếp tục lan truyền khi các nốt phỏng chưa đóng vảy. Nguy cơ cao hơn đối với những trẻ chưa từng mắc bệnh hoặc chưa được tiêm phòng đầy đủ.
• Ảnh hưởng đến người có nguy cơ biến chứng: Virus có thể gây bệnh nặng hơn ở một số nhóm như người suy giảm miễn dịch, phụ nữ mang thai chưa có miễn dịch hoặc trẻ sơ sinh. Trẻ mắc bệnh có thể gián tiếp đưa virus đến những người này thông qua các tiếp xúc trong cộng đồng.
• Trẻ chưa có đủ thời gian hồi phục: Sốt, ngứa, khó chịu và ngủ kém có thể khiến trẻ mệt mỏi. Nghỉ ngơi trong giai đoạn bệnh giúp trẻ có thời gian phục hồi trước khi trở lại lịch học và vận động bình thường.
• Tăng nguy cơ làm tổn thương da: Hoạt động, đổ mồ hôi hoặc cọ xát có thể khiến trẻ gãi và làm trầy, nặng lên các tổn thương đang lành. Da bị tổn thương có thể tạo điều kiện cho nhiễm khuẩn thứ phát.

Việc nghỉ học vì vậy vừa liên quan đến kiểm soát lây nhiễm, vừa giúp trẻ có thời gian hồi phục. Khi trẻ đã hết giai đoạn lây nhưng vẫn còn mệt nhiều, thời điểm trở lại lớp có thể được cân nhắc thêm dựa trên tình trạng thực tế.

Cách chăm sóc trẻ mắc thủy đậu

Phần lớn trường hợp thủy đậu ở trẻ khỏe mạnh diễn tiến nhẹ và có thể được chăm sóc tại nhà. Mục tiêu chính là giúp trẻ dễ chịu, hạn chế gãi làm tổn thương da, duy trì đủ nước và theo dõi các dấu hiệu bất thường.

Giữ da sạch và hạn chế gãi

Trẻ vẫn có thể được vệ sinh cơ thể nhẹ nhàng bằng nước sạch. Quan niệm phải kiêng nước hoàn toàn khi mắc thủy đậu không có cơ sở và có thể khiến việc giữ vệ sinh da trở nên khó khăn hơn.

Cha mẹ có thể cắt móng tay trẻ ngắn, giữ tay sạch và lựa chọn quần áo rộng, mềm để hạn chế cọ xát. Không tự ý chọc vỡ các nốt phỏng vì có thể làm tăng nguy cơ tổn thương da và nhiễm khuẩn.

Giúp trẻ giảm khó chịu

Cho trẻ nghỉ ngơi, uống đủ nước và ăn các món phù hợp với khả năng ăn uống. Nếu tổn thương xuất hiện trong miệng, thức ăn mềm và dễ nuốt có thể giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn.

Khi trẻ sốt hoặc ngứa nhiều, thuốc chỉ nên được sử dụng phù hợp với tuổi và theo hướng dẫn y tế. Không dùng aspirin cho trẻ mắc thủy đậu do nguy cơ xảy ra biến chứng nghiêm trọng (bệnh lý não, gan cấp tính - hội chứng Reye). Ibuprofen cũng thường được tránh ở người mắc thủy đậu trừ khi có hướng dẫn cụ thể từ nhân viên y tế.

Theo dõi dấu hiệu bất thường

Trong thời gian chăm sóc tại nhà, cha mẹ nên quan sát diễn tiến của sốt, tổn thương da, hô hấp, mức độ tỉnh táo và khả năng ăn uống của trẻ. Trẻ cần được đánh giá y tế khi sốt kéo dài hoặc trở lại sau khi đã giảm, khó thở, lừ đừ bất thường, đau đầu nhiều, nôn nhiều hoặc đi lại không vững. Những vùng da quanh nốt thủy đậu trở nên đỏ, nóng, sưng, đau hoặc chảy dịch bất thường cũng có thể gợi ý nhiễm khuẩn.

Trẻ có bệnh lý nền, suy giảm miễn dịch hoặc đang sử dụng thuốc ảnh hưởng đến hệ miễn dịch cần được đánh giá thận trọng hơn khi mắc thủy đậu. Một số trường hợp có nguy cơ cao có thể được cân nhắc điều trị kháng virus nếu được phát hiện sớm.

Tóm lại, với câu hỏi “Trẻ mắc thủy đậu, sau bao lâu có thể đi học trở lại?”, không có một số ngày cố định phù hợp với mọi trẻ. Phần lớn trẻ có thể trở lại trường sau khi tất cả nốt thủy đậu đã khô, đóng vảy, không còn tổn thương mới và sức khỏe đã ổn định. Theo dõi đúng giai đoạn lây nhiễm vừa giúp trẻ có thời gian hồi phục, vừa hạn chế truyền virus cho những người xung quanh.