Túi cùng Douglas là gì? Chỉ định chọc dò túi cùng Douglas

Đối với các trường hợp cấp cứu ổ bụng hoặc phụ khoa không rõ nguyên nhân, việc chẩn đoán nhanh chóng và chính xác đóng vai trò then chốt trong việc cứu sống bệnh nhân. Một trong những công cụ chẩn đoán xâm lấn tối thiểu nhưng có giá trị cao là chọc dò túi cùng Douglas.

Túi cùng Douglas là gì?

Túi cùng Douglas là một cấu trúc giải phẫu đặc thù nằm ở vị trí thấp nhất trong ổ phúc mạc của nữ giới, đóng vai trò trọng yếu trong việc tầm soát và chẩn đoán các bệnh lý sản phụ khoa.

Cấu trúc này nằm ngay giữa mặt sau của tử cung và mặt trước của trực tràng. Ở trạng thái bình thường, đây thực chất chỉ là một khoang ảo và chứa một lượng dịch sinh lý vô cùng ít ỏi, thường chỉ tiết ra trong giai đoạn rụng trứng.

Tuy nhiên, chính vì nằm ở điểm trũng nhất của vùng chậu, dưới tác dụng của trọng lực, khu vực này trở thành nơi ứ đọng đầu tiên của mọi loại dịch tự do bất thường chảy ra trong ổ bụng như máu, mủ hoặc dịch tiết viêm nhiễm.

Dựa vào nguyên lý giải phẫu này, các bác sĩ thường chỉ định phương pháp chẩn đoán hình ảnh bằng siêu âm để đánh giá mức độ ứ dịch tại khu vực cùng đồ sau, qua đó phát hiện và can thiệp kịp thời các tình trạng y khoa nguy hiểm như thai ngoài tử cung hoặc các hội chứng viêm vùng chậu.

Mục đích chỉ định của thủ thuật chọc dò túi cùng Douglas là gì?

Chọc dò túi cùng Douglas là một kỹ thuật can thiệp y khoa mang tính chẩn đoán, được tiến hành nhằm mục đích hút và lấy mẫu dịch đọng tại vị trí thấp nhất của ổ phúc mạc để đem đi xét nghiệm.

Thủ thuật này đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sự hiện diện của các loại dịch bất thường tại vùng chậu, từ đó hỗ trợ các bác sĩ chẩn đoán bệnh lý phụ khoa và ổ bụng cấp tính, thủ thuật này hỗ trợ đắc lực cho chẩn đoán tại các cơ sở y tế chưa có trang thiết bị siêu âm đầu dò, hoặc trong các trường hợp hình ảnh siêu âm chưa rõ ràng nhưng triệu chứng lâm sàng nghi ngờ xuất huyết nội cấp tính diễn tiến nhanh, cụ thể:

• Chẩn đoán biến chứng vỡ thai ngoài tử cung: Đây là ứng dụng lâm sàng thường quy và mang tính quyết định của phương pháp này nhằm phát hiện tình trạng xuất huyết nội, thông qua việc đánh giá xem có sự tồn tại của máu không đông bên trong khoang bụng hay không.
• Xác định bệnh lý viêm vùng chậu cấp tính: Sự hiện diện của dịch mủ đục được hút ra từ khoang phúc mạc là bằng chứng y khoa quan trọng giúp khẳng định bệnh nhân đang mắc phải tình trạng nhiễm trùng tại vùng chậu.
• Tầm soát nguyên nhân gây xuất huyết ổ bụng khác: Bên cạnh thai ngoài tử cung, thủ thuật này còn giúp đội ngũ y tế phát hiện tình trạng chảy máu ồ ạt bắt nguồn từ các tổn thương thực thể khác như vỡ nang buồng trứng hoặc các chấn thương nội tạng nghiêm trọng như vỡ lách.
• Hỗ trợ chẩn đoán và dẫn lưu áp xe vùng chậu: Trong những tình huống y khoa chưa có chỉ định can thiệp phẫu thuật ngoại khoa khẩn cấp, phương pháp chọc dò có thể được áp dụng để tiếp cận và hút dẫn lưu dịch mủ từ các khối áp xe vùng chậu.
• Thu thập bệnh phẩm để phân tích tế bào học: Mẫu dịch sau khi được rút ra sẽ được chuyển đến phòng xét nghiệm để đánh giá hình thái và tìm kiếm sự xuất hiện của các tế bào ác tính, đóng góp giá trị chẩn đoán to lớn đối với các bệnh lý ung thư phụ khoa, điển hình như ung thư buồng trứng.

Trường hợp nào chống chỉ định chọc dò túi cùng Douglas?

Mặc dù mang lại giá trị chẩn đoán cao, kỹ thuật đâm kim này có thể vô tình gây chấn thương trực tràng, bàng quang, các quai ruột hoặc làm vỡ ổ áp xe lan tràn ra toàn bộ ổ bụng. Do đó, để đảm bảo an toàn cho người bệnh, thủ thuật này bị chống chỉ định trong những tình huống lâm sàng dưới đây:

• Tồn tại khối u vùng chậu rõ ràng: Không được đâm kim vào những vị trí đã xác định có khối u hoặc có thể sờ thấy được tại khu vực túi cùng, điển hình như khối u kích thước lớn, u nang buồng trứng hoặc thai ngoài tử cung chưa vỡ. Việc chọc dò có nguy cơ làm vỡ khối u, gây chảy máu ồ ạt hoặc phát tán các tế bào ung thư ra khắp ổ bụng.
• Tắc nghẽn không gian túi cùng: Thao tác chọc kim không có đủ khoảng trống an toàn khi khoang Douglas bị lấp đầy bởi một khối u hoặc do các cơ quan vùng chậu dính chặt vào nhau xuất phát từ bệnh lý lạc nội mạc tử cung xâm lấn sâu.
• Tử cung đổ sau và cố định: Khi tử cung bị bất động ở tư thế ngả hẳn về phía sau, phần thân tử cung sẽ che khuất khoang âm đạo. Tình trạng này khiến mũi kim rất dễ đâm nhầm vào lớp cơ của thành tử cung thay vì đi đúng vào ổ phúc mạc.
• Rối loạn đông máu: Những bệnh nhân đang có các bệnh lý về chảy máu hoặc rối loạn đông máu có nguy cơ rất cao hình thành các khối máu tụ lớn gây chèn ép nghiêm trọng trong quá trình thực hiện thủ thuật.
• Dính quai ruột vùng chậu: Bệnh nhân từng trải qua phẫu thuật vùng chậu diện rộng hoặc có tiền sử viêm vùng chậu nặng thường bị dính tổ chức. Các quai ruột có thể bị cố định sai vị trí và nằm ngay tại khu vực túi cùng, làm tăng rủi ro bị mũi kim đâm thủng.
• Nhiễm trùng âm đạo cấp tính: Việc đâm kim xuyên qua lớp niêm mạc đang bị viêm nhiễm đang hoạt động sẽ tạo thành một con đường đưa vi khuẩn gây bệnh từ âm đạo tiến thẳng vào bên trong khoang phúc mạc vô trùng.
• Người bệnh không hợp tác: Nếu bệnh nhân kích động, không thể giữ yên tư thế trong quá trình bác sĩ thăm khám bằng tay hoặc khi tiến hành chọc kim, những cử động bất ngờ sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ mũi kim làm tổn thương các cấu trúc giải phẫu lân cận.

Bài viết đã trả lời câu hỏi: “Túi cùng Douglas là gì?”. Túi cùng Douglas là một mốc giải phẫu quan trọng. Thủ thuật chọc dò túi cùng Douglas, với tính chất nhanh chóng, đơn giản và ít xâm lấn, vẫn giữ vai trò là một chỉ định lâm sàng có giá trị cao trong chẩn đoán các bệnh lý cấp tính vùng tiểu khung, đặc biệt trong các tình huống cần phân biệt nhanh chóng giữa xuất huyết và nhiễm trùng. Hy vọng bài viết đã đem đến cho bạn đọc nhiều thông tin hữu ích.