Uống thuốc kháng sinh có bị giảm cân không? Sự thật cần biết

Kháng sinh là nhóm thuốc quen thuộc trong điều trị nhiễm trùng và có thể gây ra một số tác dụng phụ ở một số người dùng. Không ít người lo lắng khi thấy tình trạng giảm cân sau quá trình dùng thuốc. Liệu thuốc kháng sinh có phải nguyên nhân gây sụt cân và điều này có thực sự đáng lo?

Uống thuốc kháng sinh có bị giảm cân không?

Về mặt y khoa, việc giảm cân xảy ra trong thời gian dùng kháng sinh không phải là tác dụng trực tiếp của thuốc, mà chủ yếu xảy ra do các tác dụng phụ như buồn nôn, tiêu chảy, thay đổi hệ vi sinh đường ruột hoặc do tình trạng bệnh lý đang được điều trị.

Thực tế, không phải ai uống thuốc kháng sinh cũng bị sụt cân. Nhiều người dùng kháng sinh đúng liều, đúng chỉ định vẫn ăn uống và sinh hoạt bình thường, cân nặng hầu như không thay đổi. Chỉ một số trường hợp xuất hiện giảm cân nhẹ và thường mang tính tạm thời.

Mức độ thay đổi cân nặng khi uống kháng sinh phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau. Trong đó, loại kháng sinh có thể ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa nhiều hay ít, thời gian sử dụng ngắn hay kéo dài, cũng như tình trạng bệnh và cơ địa của từng người đóng vai trò quan trọng. Khi ngừng thuốc và sức khỏe ổn định trở lại, cân nặng thường sẽ dần hồi phục.

Vì sao uống thuốc kháng sinh có thể gây giảm cân?

Một số người sau khi điều trị bệnh bằng kháng sinh có tình trạng giảm cân vì những lý do như:

Chán ăn, buồn nôn

Một trong những tác dụng phụ của kháng sinh là có thể gây buồn nôn, đắng miệng hoặc rối loạn vị giác trong quá trình sử dụng. Những triệu chứng này khiến người bệnh ăn uống kém ngon, khẩu phần ăn giảm rõ rệt. Khi lượng thức ăn và năng lượng nạp vào thấp hơn nhu cầu của cơ thể, tình trạng sụt cân tạm thời có thể xảy ra.

Rối loạn hệ vi sinh đường ruột

Kháng sinh không chỉ tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh mà còn ảnh hưởng đến các vi khuẩn có lợi trong đường ruột. Sự mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột có thể gây rối loạn tiêu hóa như đầy bụng, tiêu chảy hoặc thay đổi quá trình chuyển hóa, từ đó ảnh hưởng gián tiếp đến cân nặng. Hệ vi sinh đường ruột có mối liên hệ mật thiết với quá trình chuyển hóa và cân nặng, nên khi bị rối loạn, cân nặng cũng dễ thay đổi.

Giảm cân do tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa

Uống thuốc kháng sinh có bị giảm cân không? Câu trả lời là có thể, vì tiêu chảy là tác dụng phụ khá phổ biến, đặc biệt khi sử dụng các kháng sinh phổ rộng. Tiêu chảy kéo dài không chỉ làm mất nước mà còn khiến cơ thể thất thoát năng lượng và chất dinh dưỡng, từ đó góp phần gây giảm cân nếu không được bù đắp kịp thời.

Ảnh hưởng từ chính bệnh lý đang điều trị

Trong nhiều trường hợp, giảm cân không hoàn toàn do kháng sinh mà xuất phát từ bệnh nhiễm trùng đang điều trị. Khi cơ thể chống lại nhiễm trùng, năng lượng tiêu hao tăng lên, kèm theo cảm giác mệt mỏi và chán ăn. Điều này khiến cân nặng giảm trong thời gian bệnh, ngay cả khi chưa tính đến tác dụng phụ của thuốc.

Cách hạn chế giảm cân khi uống thuốc kháng sinh

Uống thuốc kháng sinh có bị giảm cân không đến đây bạn đã biết. Nếu nhận thấy tình trạng sụt cân trong thời gian dùng kháng sinh, người bệnh cần có những điều chỉnh phù hợp về chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt. Dưới đây là một số cách giúp giảm nguy cơ giảm cân khi đang sử dụng thuốc kháng sinh.

Ăn uống đầy đủ, dễ tiêu

Trong thời gian dùng kháng sinh, bạn nên chú trọng chế độ ăn uống để hạn chế sụt cân. Việc chia nhỏ bữa ăn giúp cơ thể dễ hấp thu hơn, đặc biệt khi chán ăn hoặc buồn nôn. Nên ưu tiên các món cháo, súp, thực phẩm giàu đạm dễ tiêu như thịt nạc, trứng, cá để cung cấp đủ năng lượng và dưỡng chất cần thiết.

Bổ sung men vi sinh đúng cách

Men vi sinh có vai trò hỗ trợ phục hồi hệ vi khuẩn có lợi trong đường ruột, từ đó cải thiện tiêu hóa và khả năng hấp thu dinh dưỡng. Khi bổ sung, cần lưu ý uống men vi sinh cách kháng sinh khoảng 2 - 3 giờ để tránh làm giảm hiệu quả của men và giúp hệ tiêu hóa sớm ổn định trở lại.

Uống đủ nước

Kháng sinh có thể gây tiêu chảy hoặc rối loạn tiêu hóa, dẫn đến mất nước và sụt cân nhanh. Vì vậy, việc uống đủ nước mỗi ngày là rất quan trọng, đặc biệt khi có dấu hiệu tiêu chảy. Bù nước đầy đủ giúp hạn chế mất cân do mất nước và hỗ trợ cơ thể phục hồi tốt hơn trong quá trình điều trị.

Khi nào cần ngừng thuốc hoặc đi khám?

Trong quá trình dùng kháng sinh, nếu sụt cân nhanh và rõ rệt mà không tìm được nguyên nhân hợp lý, bạn không nên chủ quan. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy cơ thể không dung nạp tốt thuốc hoặc bệnh lý đang diễn tiến phức tạp hơn, cần được bác sĩ đánh giá lại. Trong một số trường hợp sau, người bệnh nên ngừng sử dụng thuốc và đi khám sớm:

• Tiêu chảy kéo dài trên trên 48 - 72 giờ hoặc kèm sốt, đau bụng nhiều, phân có máu, người bệnh nên đi khám để được đánh giá và điều chỉnh điều trị. Lúc này, người bệnh không chỉ bị mất nước, rối loạn điện giải mà còn cho thấy hệ vi sinh đường ruột bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Lúc này, người bệnh nên đi khám để được điều chỉnh thuốc hoặc bổ sung điều trị phù hợp.
• Nếu xuất hiện đau bụng dữ dội, buồn nôn hoặc nôn nhiều, đặc biệt kèm mệt mỏi, chóng mặt, cần ngừng thuốc và đi khám sớm. Đây có thể là tác dụng phụ nặng trên đường tiêu hóa hoặc dấu hiệu tổn thương gan, dạ dày.
• Trường hợp phát ban, ngứa, khó thở, sưng môi hoặc mặt, cần xử trí khẩn cấp vì có nguy cơ dị ứng thuốc. Người bệnh phải ngừng kháng sinh ngay và đến cơ sở y tế để được can thiệp kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.

Cách uống kháng sinh để hạn chế tác dụng phụ

Với những thông tin trên đây, có lẽ bạn đã giải đáp được thắc mắc uống thuốc kháng sinh có bị giảm cân không và vì sao. Để hạn chế tác dụng phụ khi dùng thuốc, người bệnh cần lưu ý:

• Uống đúng liều và đúng thời gian theo chỉ định của bác sĩ: Không tự ý tăng, giảm liều hoặc ngừng thuốc giữa chừng vì có thể làm giảm hiệu quả điều trị và tăng nguy cơ tác dụng phụ.
• Uống thuốc đúng thời điểm trong ngày: Một số loại kháng sinh cần uống trước bữa ăn, trong khi loại khác nên uống sau ăn để giảm kích ứng dạ dày. Vì vậy, người bệnh cần đọc kỹ hướng dẫn hoặc hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
• Uống với nhiều nước lọc: Nên uống kháng sinh với một cốc nước đầy để giúp thuốc trôi xuống dạ dày dễ dàng và giảm nguy cơ kích ứng thực quản.
• Một số thực phẩm như sữa hoặc các sản phẩm giàu canxi có thể làm giảm hấp thu của một số kháng sinh như tetracycline hoặc fluoroquinolone. Ngoài ra, rượu bia có thể làm tăng tác dụng phụ của một số loại kháng sinh nên cần hạn chế khi đang điều trị.

Nhìn chung, uống thuốc kháng sinh có bị giảm cân không còn phụ thuộc vào cơ địa, loại thuốc và thời gian sử dụng. Giảm cân nếu có thường là tạm thời, liên quan đến tác dụng phụ hoặc tình trạng bệnh lý. Nếu sụt cân kéo dài hoặc kèm triệu chứng bất thường, bạn nên đi khám để được tư vấn và điều chỉnh điều trị kịp thời.