Vì sao người bị trầm cảm ăn nhiều?

Sự thay đổi về cảm xúc, nội tiết và hoạt động của não bộ đều có thể ảnh hưởng đến cảm giác thèm ăn. Ở một số người, đặc biệt trong thể trầm cảm không điển hình, tăng cảm giác thèm ăn hoặc ăn nhiều hơn bình thường có thể là một biểu hiện của bệnh. Hiểu rõ nguyên nhân trầm cảm ăn nhiều sẽ giúp kiểm soát đúng cách.

Vì sao người bị trầm cảm ăn nhiều?

Vì sao người bị trầm cảm có xu hướng ăn nhiều? Trầm cảm không chỉ ảnh hưởng đến cảm xúc mà còn làm thay đổi cách não bộ điều hòa cảm giác đói và no.

Ăn uống trở thành cách xoa dịu cảm xúc

Nhiều người bị trầm cảm có xu hướng ăn uống theo cảm xúc để đối phó với cảm giác buồn bã, căng thẳng hoặc cô đơn. Các thực phẩm có tính ngon miệng cao, đặc biệt là thực phẩm chứa nhiều đường và chất béo, có thể hoạt hóa hệ thống phần thưởng của não, trong đó có sự tham gia của dopamine. Điều này giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn trong thời gian ngắn nhưng không giải quyết được nguyên nhân gây trầm cảm.

Rối loạn chất dẫn truyền thần kinh

Trầm cảm có liên quan đến những thay đổi trong hoạt động của các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin, dopamine và noradrenaline. Những chất này tham gia điều hòa cảm xúc và hệ thống phần thưởng của não. Khi hoạt động của chúng bị thay đổi, một số người có thể tăng cảm giác thèm ăn hoặc tìm đến thức ăn để cải thiện tâm trạng.

Hormone căng thẳng làm tăng cảm giác đói

Ngoài những thay đổi ở chất dẫn truyền thần kinh, trầm cảm còn có thể ảnh hưởng đến hệ thống hormone điều hòa căng thẳng. Ở một số người, nồng độ cortisol tăng kéo dài có thể làm tăng cảm giác đói và khiến họ có xu hướng lựa chọn các thực phẩm giàu đường hoặc chất béo.

Trầm cảm ăn nhiều có nguy hiểm không?

Trầm cảm ăn nhiều nếu kéo dài có thể gây ra nhiều hệ lụy cho cả sức khỏe thể chất và tinh thần.

Tăng cân và béo phì

Việc tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu năng lượng trong thời gian dài có thể khiến người bệnh tăng cân và làm chỉ số khối lượng cơ thể (BMI) tăng lên. Lượng calo dư thừa cũng làm tăng tích tụ mỡ nội tạng, yếu tố liên quan đến nhiều bệnh lý chuyển hóa. Khi cân nặng vượt mức khỏe mạnh, người bệnh có thể gặp khó khăn trong sinh hoạt, giảm khả năng vận động và suy giảm chất lượng cuộc sống.

Tăng nguy cơ bệnh mạn tính

Ăn nhiều kéo dài, đặc biệt là các thực phẩm giàu đường, chất béo bão hòa và thực phẩm chế biến sẵn, có thể làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính. Người bệnh dễ gặp các vấn đề như đái tháo đường type 2, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ không do rượu và bệnh tim mạch. Những bệnh lý này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài mà còn có thể làm việc điều trị trầm cảm trở nên phức tạp hơn.

Làm trầm cảm khó cải thiện hơn

Tăng cân do ăn nhiều có thể khiến người bệnh mặc cảm về ngoại hình, giảm sự tự tin và ngại giao tiếp với mọi người. Đồng thời, cân nặng tăng cũng làm giảm động lực vận động và tham gia các hoạt động xã hội. Những yếu tố này góp phần duy trì cảm xúc tiêu cực, khiến người bệnh tiếp tục ăn uống để giải tỏa căng thẳng và tạo thành vòng luẩn quẩn giữa trầm cảm, ăn nhiều và tăng cân.

Làm gì khi người bị trầm cảm ăn nhiều?

Để kiểm soát tình trạng trầm cảm ăn nhiều hiệu quả, người bệnh cần kết hợp điều chỉnh lối sống với điều trị nguyên nhân gây trầm cảm theo hướng dẫn của bác sĩ.

Không tự trách bản thân vì ăn nhiều

Người bị trầm cảm ăn nhiều không nên tự trách mình hoặc cho rằng đó là dấu hiệu của sự thiếu ý chí. Đây có thể là một biểu hiện của bệnh, liên quan đến sự thay đổi trong hoạt động của não bộ và cảm xúc. Việc nhịn ăn quá mức hoặc áp dụng các phương pháp giảm cân thiếu khoa học có thể khiến cơ thể thiếu dinh dưỡng, làm tâm trạng trở nên tồi tệ hơn và ảnh hưởng đến quá trình điều trị. Thay vào đó, người bệnh nên xây dựng thói quen ăn uống lành mạnh và tìm kiếm sự hỗ trợ từ bác sĩ khi cần.

Xây dựng chế độ ăn lành mạnh

Một chế độ ăn cho người trầm cảm cân bằng có thể hỗ trợ cải thiện sức khỏe thể chất và tinh thần. Người bệnh nên ăn đúng bữa, không bỏ bữa và ưu tiên thực phẩm giàu dinh dưỡng như rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá và các loại hạt. Đồng thời, cần hạn chế nước ngọt, bánh kẹo, đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn và rượu bia vì những thực phẩm này có thể làm tăng lượng calo tiêu thụ và ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe tổng thể.

Duy trì vận động thường xuyên

Hoạt động thể chất đều đặn giúp cải thiện tâm trạng, giảm căng thẳng và hỗ trợ kiểm soát cân nặng. Người bệnh có thể lựa chọn các hình thức vận động phù hợp với thể trạng như đi bộ, đạp xe, yoga hoặc bơi lội. Theo khuyến nghị chung, người trưởng thành nên duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể lực cường độ vừa mỗi tuần nếu sức khỏe cho phép. Việc tập luyện đều đặn cũng góp phần cải thiện chất lượng giấc ngủ và nâng cao sức khỏe tinh thần.

Điều trị trầm cảm theo hướng dẫn của bác sĩ

Nếu tình trạng ăn nhiều đi kèm với buồn bã kéo dài, mất hứng thú, rối loạn giấc ngủ hoặc ảnh hưởng đến học tập, công việc và sinh hoạt hằng ngày trong ít nhất 2 tuần, người bệnh nên đến cơ sở y tế hoặc khám với bác sĩ có chuyên môn về sức khỏe tâm thần. Tùy theo mức độ và tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi, liệu pháp tâm lý, thuốc chống trầm cảm hoặc kết hợp nhiều phương pháp điều trị. Trong quá trình điều trị, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý ngưng thuốc, đổi thuốc hoặc điều chỉnh liều dùng để tránh làm bệnh nặng hơn hoặc tái phát.

Người bị trầm cảm ăn nhiều không đơn thuần là do thiếu kiểm soát trong ăn uống mà có thể liên quan đến những thay đổi về tâm lý và hoạt động của não bộ. Nếu tình trạng ăn nhiều kéo dài, kèm theo buồn bã, mất hứng thú, rối loạn giấc ngủ hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa để được đánh giá và điều trị phù hợp.