Xác định tăng huyết áp độ và những điều cần chuẩn bị trước khi đi khám

Huyết áp cấp độ 1 là giai đoạn sớm của tăng huyết áp, khi chỉ số huyết áp cao hơn mức bình thường nhưng chưa quá nghiêm trọng. Ở giai đoạn này, nhiều người vẫn cảm thấy khỏe mạnh và không có triệu chứng rõ ràng, vì vậy dễ chủ quan hoặc chưa biết cần làm gì tiếp theo. Trên thực tế, việc phát hiện sớm và chuẩn bị đầy đủ trước khi đi khám đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát huyết áp. Hiểu rõ tình trạng của mình, biết khi nào cần dùng thuốc và khi nào có thể cải thiện bằng thay đổi lối sống sẽ giúp bạn chủ động hơn trong quá trình điều trị và phòng ngừa biến chứng tim mạch lâu dài.

Tăng huyết áp độ 1 là gì?

Tăng huyết áp là hiện tượng áp lực của máu trên thành động mạch tăng cao. Tăng huyết áp giai đoạn 1 được xác định khi huyết áp tâm thu 130 - 139 mmHg và/hoặc tâm trương 80 - 89 mmHg.

Mặc dù tăng huyết áp độ 1 thường là dạng nhẹ, nhưng nếu không được chẩn đoán và điều trị, nó có thể gây tổn thương cho các cơ quan quan trọng như tim, thận, não và mắt. Theo khuyến cáo hiện nay, việc sử dụng thuốc ở tăng huyết áp giai đoạn 1 phụ thuộc vào nguy cơ tim mạch 10 năm (đánh giá bằng thang điểm ASCVD). Nếu nguy cơ ≥10% hoặc có bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh thận mạn tính, nên bắt đầu điều trị thuốc song song với thay đổi lối sống.

Xác định tăng huyết áp độ 1

Theo hướng dẫn của ACC/AHA 2017, tăng huyết áp giai đoạn 1 được xác định khi huyết áp tâm thu từ 130 - 139 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương từ 80 - 89 mmHg, dựa trên trung bình ít nhất hai lần đo ở hai thời điểm khác nhau. Đây là giai đoạn sớm của tăng huyết áp. Nếu không được kiểm soát phù hợp, tình trạng này có thể tiến triển thành tăng huyết áp giai đoạn 2 (≥ 140/90 mmHg) và làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch như nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy tim hoặc bệnh thận mạn tính.

Tăng huyết áp giai đoạn 1 thường không có triệu chứng rõ ràng. Phần lớn người bệnh không nhận thấy bất thường cho đến khi xuất hiện biến chứng hoặc tổn thương cơ quan đích. Các biểu hiện như đau đầu dữ dội, đau ngực, khó thở hoặc chảy máu cam thường chỉ gặp khi huyết áp tăng rất cao hoặc trong tình trạng tăng huyết áp cấp cứu

Điều trị giai đoạn 1 như thế nào?

Ở giai đoạn 1, không phải người bệnh nào cũng cần dùng thuốc ngay. Trong nhiều trường hợp, đặc biệt khi nguy cơ tim mạch còn thấp, bác sĩ sẽ ưu tiên thay đổi lối sống trước. Việc điều chỉnh sớm và đúng cách có thể giúp huyết áp trở về mức an toàn mà chưa cần dùng thuốc lâu dài.

Thay đổi lối sống được xem là nền tảng quan trọng nhất trong điều trị. Người bệnh nên giảm lượng muối trong khẩu phần ăn, tăng cường rau xanh và trái cây, hạn chế thực phẩm nhiều chất béo bão hòa. Duy trì cân nặng hợp lý và tập thể dục đều đặn (khoảng 30 phút mỗi ngày, ít nhất 5 ngày/tuần) cũng giúp cải thiện huyết áp rõ rệt. Bên cạnh đó, việc bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia và kiểm soát căng thẳng đóng vai trò rất quan trọng trong phòng ngừa biến chứng tim mạch lâu dài.

Tuy nhiên, nếu người bệnh có nguy cơ tim mạch cao (ví dụ đã mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh thận mạn tính hoặc có nguy cơ tim mạch 10 năm ≥ 10%), bác sĩ có thể cân nhắc điều trị thuốc song song với thay đổi lối sống. Thuốc cũng được chỉ định khi sau một thời gian theo dõi, huyết áp vẫn không đạt mục tiêu dù đã điều chỉnh chế độ sinh hoạt.

Các nhóm thuốc thường được sử dụng trong điều trị tăng huyết áp giai đoạn 1 bao gồm thuốc lợi tiểu, thuốc ức chế men chuyển (ACE), thuốc chẹn thụ thể angiotensin (ARB) và thuốc chẹn kênh canxi. Ở giai đoạn này, phần lớn bệnh nhân được bắt đầu với một loại thuốc duy nhất. Việc phối hợp nhiều thuốc chỉ được xem xét khi huyết áp khó kiểm soát hoặc nguy cơ tim mạch cao.

Điều quan trọng là người bệnh không nên tự ý mua thuốc hoặc ngừng thuốc khi thấy huyết áp ổn định. Tăng huyết áp là bệnh mạn tính cần theo dõi lâu dài và điều chỉnh điều trị dưới sự hướng dẫn của bác sĩ.

Chuẩn bị gì khi đi khám tăng huyết áp giai đoạn 1?

Nếu bạn được chẩn đoán tăng huyết áp giai đoạn 1 (130 - 139/80 - 89 mmHg), việc chuẩn bị kỹ trước khi đi khám sẽ giúp bác sĩ đánh giá chính xác và đưa ra hướng điều trị phù hợp.

Theo dõi huyết áp tại nhà

Nếu có máy đo huyết áp, bạn nên:

• Đo vào buổi sáng và tối;
• Nghỉ ngơi ít nhất 5 phút trước khi đo;
• Ghi lại chỉ số trong vài ngày liên tiếp.

Điều này giúp bác sĩ phân biệt tăng huyết áp thực sự và tăng huyết áp do lo lắng khi đi khám.

Liệt kê các thuốc đang sử dụng

Mang theo danh sách thuốc đang dùng:

• Thuốc kê đơn;
• Thực phẩm chức năng;
• Thuốc nam, thuốc đông y;
• Một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến huyết áp.

Chuẩn bị thông tin về tiền sử bệnh và lối sống

Bạn nên chia sẻ nếu:

• Hút thuốc lá;
• Ít vận động hoặc thừa cân;
• Có đái tháo đường, rối loạn mỡ máu;
• Có người thân mắc bệnh tim mạch sớm.

Những yếu tố này giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ tim mạch và quyết định phương án điều trị phù hợp.

Chuẩn bị câu hỏi cho bác sĩ

Bạn có thể hỏi:

• Tôi có cần dùng thuốc ngay không?
• Mục tiêu huyết áp của tôi là bao nhiêu?
• Tôi nên thay đổi chế độ ăn và tập luyện thế nào?
• Bao lâu cần tái khám?

Huyết áp độ 1 thường không gây triệu chứng, nhưng nếu không kiểm soát tốt, nguy cơ biến chứng tim mạch vẫn tăng theo thời gian. Theo dõi đều đặn và hợp tác chặt chẽ với bác sĩ sẽ giúp bạn kiểm soát huyết áp hiệu quả và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Đây là các thông tin liên quan đến tình trạng tăng huyết áp độ 1. Nếu nguy cơ tim mạch thấp, người bệnh có thể ưu tiên thay đổi lối sống trước khi cân nhắc điều trị thuốc. Việc sử dụng thuốc cần được chỉ định và kê đơn bởi bác sĩ, không nên tự y áp dụng liệu pháp này mà không có sự hướng dẫn chính xác.

Xem thêm:

• Tăng huyết áp độ 3 có nguy hiểm không? Biểu hiện và phương pháp điều trị
• Những loại thuốc điều trị tăng huyết áp cho người già