Bệnh hen đã ổn định, vì sao vẫn cần cẩn trọng khi thời tiết chuyển mùa?

Vì sao người bệnh hen cần cẩn trọng khi thời tiết chuyển mùa?

Nhiều ngày không ho, không khó thở khiến người bệnh yên tâm rằng hen đã ổn định. Tuy nhiên, hen suyễn là bệnh mạn tính và triệu chứng vẫn có thể trở lại khi gặp các yếu tố gây khởi phát. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), triệu chứng hen ở một số người bệnh có thể nặng hơn khi mắc cảm lạnh hoặc thời tiết thay đổi.

Không khí thay đổi có thể kích thích đường thở

Chia sẻ với Báo điện tử Tuổi Trẻ, TS.BS. Nguyễn Hữu Trường, Phó giám đốc Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết không khí đột ngột trở lạnh hoặc khô có thể kích thích đường thở, gây co thắt phế quản ở người bệnh hen. Vì vậy, ngay cả khi bệnh đang được kiểm soát tốt, cơn hen cấp vẫn có thể xuất hiện khi thời tiết thay đổi.

Mưa ẩm làm tăng tiếp xúc với nấm mốc

Thời tiết ẩm ướt có thể tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển, đặc biệt ở những khu vực bị ẩm hoặc rò rỉ nước trong nhà. Bào tử nấm mốc có thể phát tán trong không khí và kích thích đường thở, gây triệu chứng hoặc khởi phát cơn hen ở một số người bệnh.

Nhiều yếu tố khác có thể cùng tác động

Không khí lạnh, khô, nhiễm trùng đường hô hấp (cảm lạnh, cúm) và các tác nhân gây dị ứng đều có thể kích thích khởi phát triệu chứng hen. Khi nhiều yếu tố xuất hiện cùng lúc, người bệnh có thể gặp nguy cơ triệu chứng trở nặng hoặc xuất hiện cơn hen cấp. Vì vậy, người bệnh vẫn cần duy trì kiểm soát bệnh khi thời tiết chuyển mùa, dù đang cảm thấy khỏe.

Phòng ngừa cơn hen cấp khi chuyển mùa

Khi không còn ho hay khó thở, người bệnh có thể yên tâm hơn nhưng vẫn cần duy trì điều trị theo hướng dẫn. Sự ổn định hiện tại là kết quả cần được giữ gìn, nhất là trong giai đoạn thời tiết thay đổi. Để duy trì kiểm soát hen khi chuyển mùa, người bệnh cần chú ý:

• Tiếp tục điều trị theo chỉ định: Không tự ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi thấy khỏe hơn. Việc điều chỉnh cần theo kế hoạch bác sĩ đã hướng dẫn.
• Kiểm tra thuốc và cách dùng bình hít: Theo dõi lượng thuốc còn lại, hạn sử dụng và nhờ bác sĩ/dược sĩ kiểm tra thao tác sử dụng đã đúng hay chưa.
• Mang theo thuốc khi ra ngoài: Chuẩn bị thuốc giảm triệu chứng đã được kê để sử dụng khi cần theo hướng dẫn. Nếu đi xa, hãy mang đủ thuốc điều trị cho cả chuyến đi.
• Giảm tiếp xúc với tác nhân gây cơn hen: Tránh khói thuốc, bụi, hóa chất và yếu tố gây dị ứng đã được xác định. Khi trời lạnh, có thể che mũi, miệng bằng khăn sạch phù hợp để làm ấm không khí hít vào; đồng thời xử lý chỗ ẩm, rò nước trong nhà để hạn chế nấm mốc.
• Phòng bệnh nhiễm trùng hô hấp: Rửa tay thường xuyên và hạn chế tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng cảm lạnh, cúm. Trao đổi với nhân viên y tế về việc tiêm phòng cúm phù hợp với tuổi và tình trạng sức khỏe.
• Chuẩn bị kế hoạch và tái khám đúng lịch: Cùng bác sĩ thống nhất cách theo dõi triệu chứng, dùng thuốc và tuân thủ thời điểm cần tái khám.

Hiểu đúng về thuốc và cách xử trí cơn hen cấp

Sau khi dùng thuốc và thấy dễ thở hơn, một số người cho rằng cơn hen đã qua nên không cần tiếp tục điều trị. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý ngưng thuốc kiểm soát, vì tình trạng viêm đường thở có thể vẫn còn, làm tăng nguy cơ cơn hen tái phát. Vì vậy, việc hiểu rõ vai trò và cách dùng của từng loại thuốc sẽ giúp người bệnh xử trí đúng cách và an toàn.

Chẳng hạn như, thuốc giãn phế quản và corticosteroid dạng hít (ICS) có vai trò khác nhau. Thuốc giãn phế quản tác dụng nhanh giúp mở đường thở, giảm khó thở; còn ICS giúp giảm viêm và nguy cơ cơn hen nặng. Một số bình hít phối hợp chứa cả hai thành phần, có thể được bác sĩ kê để giảm triệu chứng khi cần, hoặc vừa điều trị duy trì vừa giảm triệu chứng. Vì vậy, người bệnh cần biết rõ bình hít nào dùng khi lên cơn, bình nào dùng duy trì và không tự ngừng thuốc sau khi thấy đỡ.

Khi xuất hiện triệu chứng hen, người bệnh cần sử dụng thuốc giảm triệu chứng theo kế hoạch đã được bác sĩ hướng dẫn. Nếu triệu chứng không cải thiện hoặc trở nặng sau khi dùng thuốc, người bệnh cần được hỗ trợ y tế ngay. Khi gặp các triệu chứng khó thở dữ dội, khó nói thành câu, lơ mơ hoặc tím môi, cần gọi cấp cứu hoặc đến ngay cơ sở y tế gần nhất. Không chờ cơn hen tự hết hoặc tự tăng liều ngoài kế hoạch bác sĩ đã hướng dẫn.

Dù bệnh đã ổn định, người bệnh hen vẫn cần cẩn trọng khi thời tiết chuyển mùa, vì triệu chứng có thể trở lại khi gặp các yếu tố gây khởi phát. Duy trì điều trị theo hướng dẫn, hạn chế tiếp xúc với tác nhân và chuẩn bị kế hoạch xử trí giúp giảm nguy cơ cơn hen cấp. Nếu triệu chứng không cải thiện sau khi dùng thuốc, người bệnh cần đến cơ sở y tế kịp thời để được đánh giá và xử trí phù hợp.