Bị cholesterol cao phải làm sao? Cách kiểm soát mỡ máu hiệu quả

Cholesterol cao là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Điều đáng lo ngại là phần lớn người bệnh không có triệu chứng rõ ràng cho đến khi xảy ra biến chứng. Vì vậy, việc thay đổi lối sống, xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý và tuân thủ hướng dẫn điều trị sẽ góp phần duy trì mỡ máu ở mức an toàn và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Điều chỉnh chế độ ăn uống

Ăn uống là yếu tố đầu tiên cần thay đổi nếu muốn kiểm soát cholesterol. Một chế độ ăn hợp lý không chỉ giúp giảm LDL-C (cholesterol xấu) mà còn hỗ trợ bảo vệ tim mạch về lâu dài.

Bạn nên:

• Hạn chế mỡ động vật, da gà, nội tạng.
• Giảm các món chiên rán, đồ ăn nhanh và thực phẩm chế biến sẵn.
• Hạn chế chất béo chuyển hóa có trong bánh ngọt, bánh quy, đồ ăn đóng gói.
• Ăn nhiều rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt.
• Bổ sung cá biển, các loại hạt và dầu thực vật lành mạnh.

Nếu duy trì đều đặn, nhiều người có thể cải thiện đáng kể chỉ số cholesterol chỉ sau vài tháng.

Duy trì vận động mỗi ngày

Vận động thường xuyên là một trong những cách đơn giản nhưng hiệu quả để cải thiện cholesterol máu. Khi tập luyện, cơ thể sử dụng nhiều năng lượng hơn, hỗ trợ giảm mỡ thừa, tăng cholesterol HDL (cholesterol tốt), giảm triglycerid và góp phần hạ LDL-C (cholesterol xấu). Bên cạnh đó, tập thể dục còn giúp kiểm soát cân nặng, ổn định huyết áp và giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.

Theo khuyến cáo, người trưởng thành nên duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể lực cường độ vừa mỗi tuần hoặc 75 phút hoạt động cường độ mạnh. Nếu có thể, bạn nên kết hợp thêm các bài tập tăng sức mạnh cơ bắp khoảng 2 ngày mỗi tuần để mang lại lợi ích toàn diện hơn.

Đi bộ nhanh, chạy bộ, đạp xe, bơi lội, khiêu vũ hoặc chơi các môn thể thao yêu thích đều là những lựa chọn phù hợp. Điều quan trọng là duy trì thói quen vận động đều đặn mỗi ngày thay vì chỉ tập luyện ngắt quãng.

Kiểm soát cân nặng

Thừa cân, đặc biệt là béo bụng, làm tăng nguy cơ rối loạn lipid máu và bệnh tim mạch.

Chỉ cần giảm khoảng 5 - 10% trọng lượng cơ thể cũng có thể mang lại nhiều lợi ích như:

• Giảm LDL-C;
• Giảm triglycerid;
• Tăng HDL-C;
• Cải thiện sức khỏe tim mạch và chuyển hóa.

Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia

Hút thuốc lá và uống nhiều rượu bia đều làm tăng nguy cơ rối loạn lipid máu cũng như các bệnh tim mạch. Cụ thể:

• Hút thuốc lá làm tổn thương thành mạch máu, thúc đẩy xơ vữa động mạch.
• Làm giảm cholesterol HDL (cholesterol tốt), khiến cơ thể khó loại bỏ cholesterol dư thừa.
• Uống nhiều rượu bia có thể làm tăng triglycerid và ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa chất béo.
• Về lâu dài, những thói quen này làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Vì vậy, nếu đang bị cholesterol cao, bạn nên chủ động cai thuốc lá càng sớm càng tốt và hạn chế tối đa đồ uống có cồn. Đồng thời, hãy kết hợp với chế độ ăn uống lành mạnh và duy trì vận động đều đặn để cải thiện mỡ máu, bảo vệ tim mạch và giảm nguy cơ biến chứng trong lâu dài.

Kiểm soát tốt các bệnh lý nền

Tăng cholesterol thường đi kèm với nhiều bệnh lý khác như:

• Đái tháo đường;
• Tăng huyết áp;
• Hội chứng chuyển hóa;
• Béo phì.

Kiểm soát tốt những bệnh này sẽ góp phần ổn định mỡ máu và giảm nguy cơ biến chứng.

Kiểm tra cholesterol định kỳ

Cholesterol cao thường không gây triệu chứng rõ ràng, vì vậy xét nghiệm định kỳ là cách tốt nhất để theo dõi tình trạng sức khỏe.

Bạn nên kiểm tra lipid máu thường xuyên nếu:

• Trên 40 tuổi;
• Có người thân mắc bệnh tim mạch sớm;
• Bị tăng huyết áp hoặc đái tháo đường;
• Thừa cân, béo phì;
• Đang điều trị rối loạn lipid máu.

Kết quả xét nghiệm sẽ giúp bác sĩ đánh giá hiệu quả điều trị và điều chỉnh phác đồ khi cần.

Dùng thuốc khi có chỉ định

Không phải ai bị cholesterol cao cũng cần dùng thuốc. Tuy nhiên, nếu thay đổi lối sống chưa đủ hoặc nguy cơ tim mạch cao, bác sĩ sẽ cân nhắc điều trị bằng thuốc.

Statin

Đây vẫn là nhóm thuốc được sử dụng phổ biến nhất để hạ cholesterol. Statin giúp:

• Giảm LDL-C;
• Làm chậm quá trình xơ vữa động mạch;
• Giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Ezetimibe

Thuốc làm giảm hấp thu cholesterol tại ruột non và thường được phối hợp với statin khi LDL-C vẫn chưa đạt mục tiêu điều trị.

Thuốc ức chế PCSK9

Ở những người:

• Không đạt mục tiêu LDL-C dù đã dùng statin liều tối đa;
• Không dung nạp statin;
• Tăng cholesterol máu gia đình;
• Có nguy cơ tim mạch rất cao.

Bác sĩ có thể chỉ định thuốc ức chế PCSK9 như evolocumab. Hoạt chất này giúp ngăn protein PCSK9 hoạt động, từ đó tăng số lượng thụ thể LDL trên gan và thúc đẩy gan loại bỏ cholesterol LDL khỏi máu hiệu quả hơn. Các nghiên cứu cho thấy evolocumab có thể giảm LDL-C khoảng 50 - 60%, đồng thời góp phần giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ ở những người có nguy cơ cao.

Kiên trì điều trị

Một sai lầm khá phổ biến là ngừng thuốc ngay khi chỉ số cholesterol đã trở về bình thường. Thực tế, kết quả này là nhờ quá trình điều trị và thay đổi lối sống. Nếu tự ý dừng thuốc, LDL-C có thể tăng trở lại và làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch.

Để duy trì hiệu quả điều trị, người bệnh nên:

• Dùng thuốc đúng theo hướng dẫn;
• Tái khám đúng hẹn;
• Không tự ý thay đổi liều hoặc ngừng thuốc;
• Tiếp tục duy trì chế độ ăn uống và vận động ngay cả khi cholesterol đã được kiểm soát.

Nếu đang băn khoăn bị cholesterol cao phải làm sao, điều quan trọng nhất là không nên chủ quan hoặc tự ý điều trị. Kết hợp chế độ ăn uống lành mạnh, vận động thường xuyên, kiểm soát cân nặng và tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ sẽ giúp kiểm soát cholesterol hiệu quả. Đối với những trường hợp nguy cơ cao hoặc chưa đáp ứng với các thuốc truyền thống, các liệu pháp mới như thuốc ức chế PCSK9 chứa hoạt chất evolocumab đang mở ra thêm cơ hội giảm LDL-C mạnh mẽ và bảo vệ sức khỏe tim mạch lâu dài.