Bộ Y tế ban hành hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do vi rút Ebola mới

Bộ Y tế vừa ban hành hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do vi rút Ebola mới năm 2026, thay thế hướng dẫn cũ từ năm 2014. Việc cập nhật này được thực hiện trong bối cảnh dịch Ebola tại châu Phi có diễn biến phức tạp, đặc biệt liên quan đến chủng Bundibugyo tại Congo và nguy cơ ca bệnh xâm nhập sang các quốc gia khác.

Hướng dẫn mới giúp phát hiện sớm ca bệnh Ebola

Theo thông tin được công bố, hướng dẫn mới của Bộ Y tế có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao năng lực phát hiện, chẩn đoán, cách ly và điều trị bệnh do vi rút Ebola. Đây là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm, có thể gây tử vong cao nếu người bệnh không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Điểm đáng chú ý trong hướng dẫn lần này là các tiêu chuẩn chẩn đoán được lượng hóa rõ hơn. Một trường hợp nghi ngờ mắc Ebola thường có biểu hiện sốt từ 38 độ C trở lên, kèm theo ít nhất một triệu chứng như đau đầu, nôn, tiêu chảy, đau bụng hoặc xuất huyết không rõ nguyên nhân.

Yếu tố dịch tễ cần đặc biệt lưu ý

Ngoài triệu chứng lâm sàng, người bệnh cần được khai thác yếu tố dịch tễ trong vòng 21 ngày trước khi khởi phát. Các yếu tố nguy cơ gồm:

• Tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch cơ thể (nước tiểu, phân, nước bọt, tinh dịch) hoặc đồ dùng của người bệnh/nghi nhiễm.
• Trở về từ vùng đang có dịch Ebola lưu hành.
• Trực tiếp xử lý, tiếp xúc với động vật hoang dã ốm, chết như dơi ăn quả, linh trưởng, nhím.

Thời gian ủ bệnh của Ebola thường từ 2 đến 21 ngày. Vì vậy, việc theo dõi người từng tiếp xúc gần với ca bệnh là bước quan trọng để hạn chế nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

Triệu chứng bệnh do vi rút Ebola:

• Giai đoạn khởi phát: Người bệnh thường sốt đột ngột, mệt lả, đau đầu, đau họng và đau nhức cơ toàn thân.
• Giai đoạn toàn phát: Bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng tiêu hóa nặng như buồn nôn, nôn, tiêu chảy và đau bụng. Một số trường hợp có thể kèm viêm kết mạc.
• Tổn thương da và xuất huyết: Ban đầu, da có thể nổi các nốt đỏ sẫm nhỏ quanh nang lông, sau đó lan rộng thành ban dát sẩn. Các dấu hiệu xuất huyết nguy hiểm gồm đi ngoài phân đen, chảy máu tại vị trí tiêm truyền, ho ra máu, chảy máu chân răng, tiểu ra máu và chảy máu âm đạo.

Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, người bệnh có nguy cơ rơi vào sốc, suy gan, suy thận, suy đa tạng và có thể tử vong.

Cập nhật phác đồ điều trị và quản lý tiếp xúc khắt khe

Hiện nay, việc điều trị Ebola vẫn dựa trên nguyên tắc cách ly nghiêm ngặt và chăm sóc hỗ trợ tích cực. Hướng dẫn mới cũng bổ sung thêm các biện pháp hỗ trợ dinh dưỡng, ổn định tâm lý cho người bệnh, đồng thời lưu ý đặc biệt đến những nhóm dễ diễn tiến nặng như phụ nữ mang thai, trẻ em, người cao tuổi và người suy giảm miễn dịch.

Đối với chủng Zaire ebolavirus, y học đã có một số tiến bộ đáng kể với thuốc điều trị đặc hiệu bằng kháng thể đơn dòng như INMAZEB, EBANGA và vắc xin phòng bệnh Ervebo đã được phê duyệt. Tuy nhiên, với các chủng khác như Bundibugyo, việc điều trị hiện chủ yếu vẫn là hạ sốt bằng Paracetamol, bù nước, kiểm soát co giật và hồi sức tích cực. Bộ Y tế khuyến cáo không dùng thuốc chống viêm không steroid như Ibuprofen hoặc Diclofenac vì có thể làm nặng thêm tình trạng rối loạn đông máu.

Trong phòng chống lây nhiễm, việc quản lý người tiếp xúc gần được yêu cầu thực hiện chặt chẽ. Những người này cần được theo dõi sức khỏe liên tục trong 21 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối cùng. Trong thời gian theo dõi, không cho con bú bằng sữa mẹ, không hiến máu, mô, tạng hoặc tinh dịch. Các ca nghi ngờ mắc bệnh không được điều trị tại nhà. Nếu người bệnh tử vong, thi thể phải được xử lý, hỏa táng theo quy định đối với bệnh truyền nhiễm nhóm A để hạn chế nguy cơ lây lan mầm bệnh ra cộng đồng.

Việc Bộ Y tế ban hành hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do vi rút Ebola mới là bước chuẩn bị cần thiết, giúp hệ thống y tế chủ động ứng phó với bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng trong phòng ngừa và phát hiện sớm ca bệnh.