Vắc xin tay chân miệng tác dụng bao lâu? Khi nào cần tiêm nhắc lại?

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ nhỏ, trong đó EV-A71 là một trong những tác nhân có thể liên quan đến các trường hợp bệnh nặng. Vắc xin hiện được phát triển để phòng bệnh do EV-A71 không đồng nghĩa phòng tất cả các virus gây tay chân miệng. Vì vậy, phụ huynh cần hiểu rõ thời gian hình thành miễn dịch, độ bền đáp ứng và lịch tiêm phù hợp cho trẻ.

Sau tiêm tay chân miệng khi nào vắc xin bắt đầu có tác dụng?

Vắc xin không tạo khả năng bảo vệ ngay sau khi tiêm. Sau mỗi mũi, hệ miễn dịch cần thời gian nhận diện kháng nguyên và tạo kháng thể. Vì vậy, trẻ cần hoàn thành đủ số mũi theo phác đồ để đạt đáp ứng miễn dịch tốt hơn.

Với vắc xin EV-A71 được nghiên cứu ở trẻ từ 2 đến 71 tháng tuổi, phác đồ trong thử nghiệm gồm 2 mũi cách nhau 56 ngày. Hiệu lực bảo vệ được đánh giá từ 14 ngày sau mũi thứ hai, cho thấy thời điểm đánh giá khả năng bảo vệ được tính sau khi trẻ hoàn thành liều cơ bản và có thời gian hình thành miễn dịch.

Các nghiên cứu khác cũng ghi nhận tỷ lệ trẻ hình thành kháng thể cao sau khi hoàn tất 2 mũi vắc xin EV-A71. Trong một thử nghiệm trên hơn 12.000 trẻ, tỷ lệ chuyển đổi huyết thanh đạt 100% sau 4 tuần kể từ khi hoàn thành 2 mũi.

Điều này không có nghĩa trẻ được bảo vệ tuyệt đối ngay sau tiêm. Khả năng đáp ứng có thể khác nhau giữa từng trẻ và còn phụ thuộc vào tuổi, tình trạng sức khỏe, loại vắc xin cũng như việc tiêm đúng lịch.

Do đó, nếu trẻ vừa tiêm vắc xin, phụ huynh vẫn cần thực hiện các biện pháp phòng bệnh như rửa tay thường xuyên, vệ sinh đồ chơi và hạn chế tiếp xúc với người đang mắc tay chân miệng.

Vắc xin tay chân miệng tác dụng bao lâu?

Không có một mốc thời gian chung cho tất cả vắc xin phòng tay chân miệng. Thời gian duy trì miễn dịch phụ thuộc vào loại vắc xin, phác đồ, độ tuổi tiêm và dữ liệu theo dõi dài hạn.

Với vắc xin EV-A71, các nghiên cứu cho thấy đáp ứng miễn dịch có thể duy trì ít nhất 5 năm sau khi hoàn thành phác đồ cơ bản. Một nghiên cứu theo dõi 5 năm ghi nhận 94,34% trẻ được tiêm vẫn có kháng thể trung hòa EV-A71 ở năm thứ 5.

Tuy nhiên, duy trì kháng thể trong 5 năm không đồng nghĩa vắc xin bảo vệ trẻ tuyệt đối khỏi tay chân miệng trong 5 năm. Khả năng bảo vệ thực tế còn phụ thuộc vào đáp ứng miễn dịch của từng trẻ và tác nhân gây bệnh.

Đặc biệt, vắc xin EV-A71 chỉ phòng bệnh do EV-A71, không phòng tất cả các enterovirus gây tay chân miệng. Trong thử nghiệm giai đoạn 3 trên hơn 3.000 trẻ, vắc xin đạt hiệu lực 96,8% đối với bệnh liên quan đến EV-A71. Đây là kết quả trong điều kiện nghiên cứu và không nên hiểu là mức bảo vệ tuyệt đối cho mọi trẻ.

Hiểu lầm về hiệu lực bảo vệ của vắc xin tay chân miệng

Một hiểu lầm phổ biến là trẻ sẽ không mắc tay chân miệng sau khi tiêm vắc xin. Thực tế, bệnh có thể do nhiều loại enterovirus gây ra, trong khi vắc xin EV-A71 chỉ hướng đến tác nhân EV-A71. Vì vậy, trẻ vẫn có thể mắc bệnh do các virus khác.

Ngoài ra, hiệu lực vắc xin và thời gian duy trì miễn dịch là hai khái niệm khác nhau. Hiệu lực phản ánh khả năng giảm nguy cơ mắc bệnh do tác nhân được nghiên cứu, còn độ bền miễn dịch cho biết đáp ứng miễn dịch có thể duy trì trong bao lâu.

Hiệu lực cao cũng không có nghĩa mọi trẻ đều được bảo vệ ở mức giống nhau. Đáp ứng miễn dịch có thể khác biệt tùy từng trẻ và phụ thuộc vào tuổi, phác đồ tiêm cùng một số yếu tố sức khỏe.

Sau tiêm, phụ huynh vẫn nên duy trì vệ sinh tay, đồ dùng và môi trường sống cho trẻ. Nếu trẻ sốt, xuất hiện bóng nước ở tay, chân, miệng hoặc có biểu hiện bất thường, nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá.

Yếu tố ảnh hưởng đến thời gian tác dụng của vắc xin tay chân miệng

Thời gian duy trì miễn dịch không chỉ phụ thuộc vào vắc xin mà còn liên quan đến độ tuổi, số mũi đã tiêm, khoảng cách giữa các mũi và tình trạng sức khỏe của trẻ.

Một số yếu tố cần lưu ý gồm:

• Độ tuổi khi tiêm: Phác đồ và đáp ứng miễn dịch có thể khác nhau giữa các nhóm tuổi.
• Tiêm đủ liều: Hoàn thành đúng phác đồ giúp cơ thể hình thành và củng cố đáp ứng miễn dịch. Không nên tự ý bỏ mũi hoặc thay đổi lịch tiêm.
• Tình trạng sức khỏe: Một số bệnh lý hoặc thuốc ảnh hưởng đến hệ miễn dịch có thể tác động đến đáp ứng sau tiêm. Trẻ có bệnh lý đặc biệt nên được tư vấn trước khi tiêm.
• Tác nhân gây bệnh: Vắc xin EV-A71 chỉ hướng đến EV-A71 nên không phòng được mọi trường hợp tay chân miệng do các enterovirus khác.

Đáp ứng miễn dịch có thể khác nhau giữa từng trẻ, vì vậy không nên dựa vào một mốc thời gian cố định để tự xác định khả năng bảo vệ. Nếu trẻ bị trễ lịch, phụ huynh nên cung cấp thông tin các mũi đã tiêm để nhân viên y tế kiểm tra và hướng dẫn lịch tiếp theo, thay vì tự tiêm lại từ đầu.

Tay chân miệng có cần tiêm nhắc lại không?

Có cần tiêm nhắc hay không phụ thuộc vào loại vắc xin và độ tuổi của trẻ khi bắt đầu tiêm. Vì vậy, phụ huynh không nên áp dụng một lịch tiêm nhắc chung cho tất cả trẻ.

Trong nghiên cứu về vắc xin EV-A71, trẻ từ 2 đến 23 tháng tuổi được tiêm thêm một liều nhắc vào khoảng 1 năm sau liều đầu tiên. Điều này cho thấy lịch tiêm có thể được thiết kế khác nhau tùy nhóm tuổi và dữ liệu về đáp ứng miễn dịch.

Đối với Envacgen, phụ huynh có thể xem thông tin chi tiết về đối tượng tiêm, phác đồ và những lưu ý liên quan tại bài viết "Tất tần tật về vắc xin Envacgen phòng tay chân miệng cho trẻ em".

Nếu trẻ đến lịch hoặc bị trễ mũi, nên mang sổ hoặc thông tin tiêm chủng đến Tiêm chủng Long Châu để được kiểm tra và hướng dẫn lịch tiếp theo. Không nên tự ý bỏ mũi nhắc chỉ vì trẻ đã hoàn thành mũi cơ bản hoặc từng mắc tay chân miệng.

Vắc xin tay chân miệng tác dụng bao lâu phụ thuộc vào loại vắc xin, phác đồ và đáp ứng miễn dịch của từng trẻ. Dữ liệu nghiên cứu với vắc xin EV-A71 cho thấy đáp ứng miễn dịch có thể duy trì ít nhất 5 năm, nhưng thời gian duy trì bảo vệ không nên hiểu là một mốc cố định áp dụng cho mọi trẻ.

Tiêm đủ và đúng lịch vẫn là yếu tố quan trọng để đạt đáp ứng miễn dịch phù hợp. Bên cạnh tiêm chủng, phụ huynh nên tiếp tục thực hiện các biện pháp vệ sinh và theo dõi sức khỏe của trẻ.