Vì sao EV71 gây tay chân miệng nguy hiểm hơn các chủng khác?
Xuân Thương
06/10/2026
Kích thước chữ
Mặc định
Lớn hơn
Vì sao EV71 gây tay chân miệng nguy hiểm hơn các chủng khác? EV71 có thể gây biến chứng thần kinh, tim phổi nghiêm trọng ở trẻ nhỏ. Nhận biết dấu hiệu cảnh báo và chủ động phòng ngừa giúp giảm nguy cơ bệnh diễn tiến nặng.
Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ nhỏ, phần lớn trường hợp có diễn biến nhẹ và hồi phục sau khoảng 7 đến 10 ngày. Tuy nhiên, EV71 là một trong những tác nhân đáng lưu ý vì tuýp này thường có liên quan đến các trường hợp tổn thương thần kinh và biến chứng tim phổi nghiêm trọng.
Vì sao EV71 nguy hiểm hơn các chủng khác?
EV71 được đặc biệt lưu ý vì có khả năng gây biến chứng thần kinh và tim phổi nghiêm trọng hơn một số tác nhân gây tay chân miệng khác. Virus có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương, gây viêm não, viêm màng não hoặc viêm thân não. Trường hợp nặng có thể xuất hiện rối loạn hô hấp, tuần hoàn.
Ban đầu, trẻ nhiễm EV71 vẫn có thể có biểu hiện tương tự tay chân miệng thông thường như sốt, loét miệng và nổi bóng nước. Vì vậy, phụ huynh không nên chỉ dựa vào tổn thương da để đánh giá mức độ bệnh. Các dấu hiệu gợi ý thể nặng như giật mình nhiều lần, run, yếu chi, lơ mơ hoặc khó thở cần được đưa trẻ đi khám sớm.
EV71 có thể gây biến chứng thần kinh ở trẻ mắc tay chân miệng
Tuy nhiên, nhiễm EV71 không đồng nghĩa trẻ chắc chắn bị bệnh nặng. Việc theo dõi sát diễn biến và nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo giúp chẩn đoán và điều trị phù hợp, sớm nhằm hạn chế nguy cơ biến chứng.
Làm sao để biết con bị tay chân miệng thông thường hay có nguy cơ biến chứng?
Tay chân miệng thông thường gây sốt, loét miệng và phát ban, bóng nước ở tay, chân hoặc một số vị trí khác. Trẻ có thể ăn uống kém do đau miệng nhưng vẫn tỉnh táo, tương tác và vận động bình thường.
Khi trẻ xuất hiện các dấu hiệu bất thường về ý thức, thần kinh, hô hấp hoặc ăn uống, phụ huynh cần đưa trẻ đi khám sớm. Có thể dựa vào bảng dưới đây để theo dõi:
Dấu hiệu
Tay chân miệng thông thường
Cần đưa trẻ đi khám ngay
Sốt
Sốt trong những ngày đầu, trẻ vẫn tỉnh táo và đáp ứng tốt.
Sốt cao kéo dài hoặc kèm lừ đừ, giật mình, run, nôn nhiều.
Ăn uống
Ăn kém do đau miệng nhưng vẫn uống được nước.
Từ chối uống, khó uống hoặc có dấu hiệu mất nước.
Tinh thần
Trẻ tỉnh táo, vẫn tương tác và có thể chơi.
Lừ đừ, khó đánh thức, đáp ứng kém hoặc thay đổi ý thức.
Giấc ngủ
Ngủ tương đối bình thường, có thể quấy do khó chịu.
Giật mình nhiều lần, đặc biệt khi ngủ.
Hô hấp
Thở bình thường.
Thở nhanh, thở rên, khó thở hoặc tím tái.
Nôn ói
Có thể không nôn hoặc nôn ít.
Nôn nhiều, đặc biệt khi kèm lừ đừ hoặc dấu hiệu thần kinh.
Vận động
Vận động, đi lại bình thường.
Run, yếu tay chân, đi đứng bất thường hoặc giảm vận động.
Đặc biệt, giật mình nhiều, run, co giật, lơ mơ, yếu tay chân, khó thở hoặc thay đổi ý thức là những dấu hiệu cần được đánh giá y tế sớm. Đây có thể là biểu hiện cảnh báo biến chứng thần kinh hoặc hô hấp ở trẻ mắc tay chân miệng.
Phụ huynh cũng không nên cố xác định trẻ có nhiễm EV71 hay không chỉ dựa vào các triệu chứng bên ngoài. Biểu hiện ban đầu của bệnh do EV71 có thể tương tự các trường hợp tay chân miệng khác. Khi trẻ có dấu hiệu bất thường, nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị phù hợp.
Nhận biết dấu hiệu cảnh báo giúp trẻ được khám và xử trí kịp thời
Làm thế nào để phòng tay chân miệng do Enterovirus 71?
Phòng tay chân miệng cần kết hợp vệ sinh và tiêm chủng phù hợp. Virus có thể lây qua dịch tiết đường hô hấp, nước bọt, dịch từ tổn thương da và phân của người bệnh. Vì vậy, thói quen vệ sinh tay và môi trường sống vẫn rất quan trọng, kể cả khi trẻ đã được tiêm vắc xin.
Chủ động vệ sinh để giảm nguy cơ lây nhiễm
Gia đình có thể thực hiện một số biện pháp phòng ngừa phổ thông, đơn giản để hạn chế sự lây lan của virus:
Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, nhất là trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi thay tã cho trẻ.
Vệ sinh thường xuyên đồ chơi, bàn ghế, tay nắm cửa và những bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc.
Không dùng chung cốc, thìa, khăn và các vật dụng cá nhân.
Hạn chế cho trẻ tiếp xúc gần với người đang mắc hoặc nghi mắc tay chân miệng.
Khi trẻ có triệu chứng nghi ngờ, nên cho trẻ nghỉ học và thực hiện theo hướng dẫn của cơ sở y tế.
Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch giúp giảm nguy cơ lây nhiễm
Các biện pháp vệ sinh giúp hạn chế nguy cơ lây truyền nhưng không thể bảo vệ tuyệt đối trước mọi trường hợp nhiễm Enterovirus. Vì vậy, phụ huynh nên kết hợp vệ sinh với theo dõi sức khỏe và tiêm chủng phù hợp.
Tiêm vắc xin phòng EV71
Hiện nay, Việt Nam đã có vắc xin phòng bệnh tay chân miệng do EV71 dành cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi. Vắc xin giúp tạo miễn dịch chủ động đối với EV71, một trong những tác nhân có thể gây bệnh nặng và biến chứng ở trẻ nhỏ.
Số mũi tiêm phụ thuộc vào độ tuổi của trẻ tại thời điểm bắt đầu tiêm:
Trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 2 tuổi: Tiêm 2 mũi cơ bản và 1 mũi nhắc lại sau 1 năm.
Trẻ từ đủ 2 tuổi: Tiêm 2 mũi, cách nhau 2 tháng.
Vắc xin phòng EV71 không phòng tất cả các virus gây tay chân miệng. Vì vậy, sau tiêm, trẻ vẫn cần duy trì thói quen rửa tay, vệ sinh đồ dùng và hạn chế tiếp xúc với nguồn lây.
Tiêm vắc xin giúp chủ động phòng bệnh tay chân miệng do EV71
Phụ huynh có thể tham khảo lịch tiêm và đặt lịch tại Tiêm chủng Long Châu. Trẻ sẽ được khám sàng lọc trước tiêm để đánh giá tình trạng sức khỏe và tư vấn lịch tiêm phù hợp. Lịch tiêm cụ thể có thể được điều chỉnh theo độ tuổi, tình trạng sức khỏe và hướng dẫn chuyên môn y khoa tại thời điểm tiêm chủng.
Vì sao EV71 gây tay chân miệng nguy hiểm hơn các chủng khác? EV71 đáng lưu ý vì có khả năng gây biến chứng thần kinh và tim phổi nghiêm trọng hơn so với nhiều tác nhân gây tay chân miệng khác. Tuy nhiên, không phải tất cả các trẻ nhiễm EV71 đều diễn tiến nặng.
Phụ huynh nên theo dõi sát trẻ, đặc biệt khi xuất hiện giật mình nhiều lần, run, yếu chi, lơ mơ, nôn nhiều hoặc khó thở. Bên cạnh vệ sinh và kiểm soát nguồn lây, tiêm vắc xin phòng EV71 tại Tiêm chủng Long Châu theo chỉ định và lịch phù hợp là một biện pháp phòng ngừa chủ động, đặc hiệu giúp bảo vệ trẻ trước nguy cơ nhiễm và mắc bệnh do EV71.
Thông tin và sản phẩm gợi ý trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể. Xem thêm
Bác sĩ đã có trên 20 năm kinh nghiệm làm việc với vai trò là Bác sĩ điều trị, đặc biệt là các bệnh liên quan đến chuyên ngành Truyền Nhiễm, Nhiệt đới. Nhiều năm trực tiếp thực hiện nghiên cứu về bệnh Sốt xuất huyết tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, với đối tác là Đơn vị nghiên cứu Lâm sàng của Đại học Oxford tại Hà Nội và hơn 6 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Tiêm chủng Vắc xin: Nghiên cứu, đào tạo, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn,... Đặc biệt là lĩnh vực xử trí các phản ứng sau tiêm.