Từng mắc bệnh tay chân miệng do EV71 có cần tiêm vắc xin không?

Sau khi trẻ từng mắc bệnh, việc chăm sóc và phòng ngừa không nên dừng lại ở giai đoạn các triệu chứng đã biến mất. Khả năng bảo vệ của cơ thể sau nhiễm, nguy cơ tiếp xúc với virus trong những lần sau và tình trạng sức khỏe hiện tại đều là những yếu tố cần được cân nhắc khi phụ huynh tìm hiểu về tiêm chủng. Đặc biệt, với trẻ từng được xác định nhiễm EV71, việc trao đổi với nhân viên y tế trước khi quyết định tiêm sẽ giúp lựa chọn thời điểm phù hợp.

Từng mắc EV71 rồi, trẻ có còn cần tiêm vắc xin tay chân miệng?

Một lần nhiễm EV71 giúp cơ thể hình thành đáp ứng miễn dịch với virus đã gây bệnh, nhưng không nên xem đây là sự bảo vệ tuyệt đối trước nguy cơ mắc tay chân miệng về sau. Bệnh có nhiều tác nhân gây ra và trẻ vẫn có thể tiếp xúc với virus trong môi trường sinh hoạt hằng ngày. Vì vậy, tiền sử từng mắc bệnh cần được xem xét cùng độ tuổi và tình trạng sức khỏe thay vì dùng làm căn cứ duy nhất để quyết định có tiêm hay không.

Vắc xin phòng EV71 tạo miễn dịch chủ động đối với tác nhân này, do đó trẻ từng mắc bệnh vẫn có thể được xem xét tiêm nếu còn trong độ tuổi chỉ định và đáp ứng các điều kiện tiêm chủng. Tiền sử từng nhiễm EV71 không nhất thiết đồng nghĩa trẻ sẽ không còn được xem xét tiêm chủng. Trước khi tiêm, trẻ vẫn cần được khám sàng lọc để đánh giá sức khỏe và những yếu tố liên quan đến tiền sử bệnh.

Với trẻ từng mắc tay chân miệng nặng hoặc phải nhập viện, phụ huynh càng nên cung cấp đầy đủ thông tin về đợt bệnh trước đó cho nhân viên y tế. Thời điểm mắc bệnh, mức độ hồi phục và tiền sử tiêm chủng đều có thể được cân nhắc khi tư vấn. Nếu trẻ đã khỏe mạnh trở lại và đủ điều kiện, việc tiêm vắc xin có thể được thực hiện theo hướng dẫn của cơ sở tiêm chủng.

Vì sao trẻ từng mắc tay chân miệng vẫn có thể mắc lại?

Tay chân miệng không phải là bệnh do một loại virus duy nhất gây ra. Ngoài EV71, nhiều Enterovirus khác như Coxsackievirus A16, A6 và A10 cũng có thể gây bệnh. Vì vậy, miễn dịch hình thành sau một lần nhiễm không đồng nghĩa trẻ được bảo vệ hoàn toàn trước những tác nhân khác có khả năng gây tay chân miệng.

Trẻ nhỏ vẫn có nhiều cơ hội tiếp xúc với nguồn lây tại gia đình, nhà trẻ, trường học hoặc khu vui chơi. Virus có thể lây qua dịch tiết đường hô hấp, nước bọt, phân và dịch từ các tổn thương trên da của người bệnh. Đồ chơi, tay nắm cửa, bàn ghế và những vật dụng được nhiều trẻ sử dụng cũng có thể trở thành nguồn lây nếu không được vệ sinh đúng cách.

Nguy cơ tái mắc càng đáng lưu ý khi trẻ vẫn còn nhỏ và thường xuyên tiếp xúc với môi trường tập thể. Đặc biệt, EV71 được quan tâm vì có liên quan đến những trường hợp tay chân miệng nặng và các biến chứng thần kinh, hô hấp. Do đó, việc từng mắc bệnh trước đó không nên khiến phụ huynh chủ quan khi trẻ tiếp tục có nguy cơ phơi nhiễm.

Ngay cả khi đã tiêm vắc xin EV71, trẻ vẫn có thể mắc tay chân miệng do các enterovirus khác. Vì vậy, tiêm chủng cần được kết hợp với những biện pháp phòng lây nhiễm như rửa tay bằng xà phòng, vệ sinh đồ chơi và các bề mặt thường xuyên tiếp xúc, không dùng chung vật dụng cá nhân và hạn chế tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh.

Tác dụng của tiêm vắc xin tay chân miệng khi từng mắc bệnh

Ở trẻ đã từng mắc tay chân miệng do EV71, việc tiêm vắc xin vẫn có thể mang lại thêm khả năng bảo vệ nếu trẻ đủ điều kiện. Vắc xin giúp cơ thể duy trì khả năng đáp ứng với EV71, từ đó góp phần giảm nguy cơ mắc lại do tác nhân này và hạn chế khả năng bệnh diễn tiến nặng. Điều này có ý nghĩa khi trẻ vẫn còn nhỏ, tiếp tục đi học hoặc sinh hoạt trong môi trường có nhiều cơ hội tiếp xúc với nguồn lây.

Tuy nhiên, tiền sử từng mắc bệnh không có nghĩa trẻ được bảo vệ trước mọi lần phơi nhiễm về sau, đồng thời vắc xin EV71 cũng không phòng được tay chân miệng do các Enterovirus khác. Vì vậy, với trẻ từng nhiễm EV71, tiêm vắc xin có thể được xem xét như một biện pháp bổ sung thay vì mặc định bỏ qua do đã mắc bệnh. Quyết định cuối cùng vẫn cần dựa trên độ tuổi, tình trạng sức khỏe và đánh giá trước tiêm của nhân viên y tế.

Sau tiêm, trẻ có thể gặp những phản ứng tại chỗ như đau, sưng hoặc đỏ quanh vị trí tiêm, đôi khi kèm sốt nhẹ, mệt mỏi hoặc quấy khóc. Đây thường là những phản ứng có thể gặp sau tiêm và không nhất thiết là dấu hiệu bất thường nghiêm trọng. Phụ huynh nên theo dõi tình trạng của trẻ trong thời gian sau tiêm và đưa trẻ đi khám khi có biểu hiện bất thường, diễn tiến nặng hoặc kéo dài.

Khi nào nên đưa trẻ đi tiêm tay chân miệng sau khi khỏi bệnh?

Thời điểm tiêm sau khi trẻ mắc tay chân miệng nên được tính từ tình trạng hồi phục thực tế, thay vì chỉ dựa vào số ngày kể từ khi bắt đầu bệnh. Trẻ cần được đánh giá khi đã qua giai đoạn cấp tính và sức khỏe ổn định, đặc biệt không còn sốt hoặc các biểu hiện khiến trẻ mệt nhiều, ăn uống kém. Nếu trẻ vẫn đang có triệu chứng bệnh, việc tiêm chủng có thể được trì hoãn cho đến khi tình trạng sức khỏe phù hợp hơn.

Khi trẻ đã hồi phục, phụ huynh có thể đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng để được khám sàng lọc và xác định thời điểm tiêm phù hợp. Không có một khoảng thời gian chờ giống nhau cho tất cả trẻ sau khi mắc tay chân miệng, bởi mức độ bệnh và tốc độ hồi phục có thể khác nhau. Do đó, phụ huynh không nên tự quyết định thời điểm tiêm chỉ dựa trên việc trẻ đã hết tổn thương ngoài da hoặc đã xuất viện.

Thông tin về đợt bệnh trước đó cũng có giá trị trong quá trình tư vấn tiêm chủng. Phụ huynh nên cho nhân viên y tế biết trẻ mắc bệnh vào thời điểm nào, đã điều trị ra sao, có phải nhập viện hay không và đã hồi phục hoàn toàn chưa. Nếu phụ huynh còn thắc mắc và cần được tư vấn thêm, có thể đến Tiêm chủng Long Châu gần nhất để được giải đáp chi tiết.

Nhìn chung, việc từng mắc bệnh tay chân miệng do EV71 có cần tiêm vắc xin không còn phụ thuộc vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe và tiền sử tiêm chủng của trẻ. Khi trẻ đã hồi phục và đáp ứng các điều kiện tiêm chủng, phụ huynh có thể đưa trẻ đi khám sàng lọc để được tư vấn cụ thể. Tiêm vắc xin không đồng nghĩa loại bỏ hoàn toàn nguy cơ tay chân miệng, nhưng có thể góp phần bảo vệ trẻ trước EV71 theo chỉ định.