Bỏ ăn sáng khiến huyết áp tăng hay giảm? Chuyên gia giải đáp

Vì mục tiêu giảm cân nhanh, một cô gái trẻ quyết định loại bỏ bữa sáng khỏi thực đơn hàng ngày. Tuy nhiên, sau một thời gian, cô bắt đầu nhận thấy những dấu hiệu bất thường: Cơ thể mệt mỏi rã rời, đầu óc choáng váng và đặc biệt là cảm giác hụt hẫng, xây xẩm mặt mày mỗi khi đứng dậy đột ngột.

Chứng kiến tình trạng này, đồng nghiệp xung quanh lo lắng cho rằng cô đang bị tăng huyết áp gây đau đầu, choáng váng. Ngược lại, bản thân cô lại nghi ngờ mình bị tụt huyết áp do cơ thể suy nhược vì nhịn ăn. Sự nhầm lẫn này khiến cô băn khoăn: Liệu bỏ ăn sáng khiến huyết áp tăng hay giảm?

Theo Thạc sĩ - Bác sĩ Tôn Thất Cảnh Trí thuộc Đội ngũ chuyên môn Long Châu, cảm giác choáng váng khi bỏ bữa sáng không nhất thiết do huyết áp tăng hay giảm, mà có thể liên quan đến nhiều yếu tố như thiếu nước, tụt huyết áp tư thế hoặc hạ đường huyết.

Để hiểu rõ tại sao việc nhịn ăn lại gây ra những phản ứng này và cách phân biệt chính xác các dấu hiệu, chúng ta cần xem xét cơ chế vận hành của cơ thể vào buổi sáng.

Bỏ ăn sáng khiến huyết áp tăng hay giảm?

Bỏ bữa sáng không đồng nghĩa huyết áp sẽ tăng hoặc giảm ngay lập tức. Ở người khỏe mạnh, cơ thể có khả năng duy trì đường huyết tương đối ổn định sau một đêm không ăn nhờ các cơ chế điều hòa năng lượng. Vì vậy, không thể mặc định rằng nhịn ăn sáng sẽ gây hạ đường huyết, kéo theo thay đổi huyết áp. Tuy nhiên, ở một số người, đặc biệt là người mắc đái tháo đường đang sử dụng insulin hoặc một số thuốc hạ đường huyết, bỏ bữa có thể làm tăng nguy cơ hạ đường huyết.

Nếu cảm thấy chóng mặt, choáng váng hoặc mệt mỏi khi chưa ăn sáng, nguyên nhân không nhất thiết là huyết áp tăng hay não thiếu glucose. Những triệu chứng này có thể liên quan đến nhiều yếu tố như thiếu nước, tụt huyết áp tư thế hoặc hạ đường huyết thực sự.

Về lâu dài, một số nghiên cứu quan sát ghi nhận mối liên hệ giữa thói quen thường xuyên bỏ bữa sáng và nguy cơ tăng huyết áp, nhưng chưa đủ cơ sở để kết luận bỏ ăn sáng trực tiếp gây bệnh. Do đó, không thể xác định huyết áp tăng hay giảm chỉ dựa vào việc có ăn sáng hay không; cần đo huyết áp để đánh giá chính xác.

Muốn bỏ bữa sáng hoặc nhịn ăn gián đoạn, cần cân nhắc gì?

Việc nhịn ăn để giảm cân hoặc theo đuổi các phương pháp như nhịn ăn gián đoạn (Intermittent Fasting) có thể mang lại một số lợi ích cho một số người, nhưng không phải là lựa chọn an toàn cho tất cả mọi người. Ở một số người, đặc biệt người mắc đái tháo đường đang sử dụng insulin hoặc thuốc có nguy cơ gây hạ đường huyết, việc bỏ bữa sáng có thể làm tăng nguy cơ hạ đường huyết.

Thạc sĩ - Bác sĩ Tôn Thất Cảnh Trí cho biết: "Những người có tiền sử bệnh lý về chuyển hóa, đặc biệt là đái tháo đường, tuyệt đối không nên tự ý bỏ bữa sáng mà không có sự giám sát y tế. Đối với người mắc đái tháo đường, việc dùng thuốc hoặc tiêm insulin trong khi nhịn ăn có thể khiến đường huyết tụt sâu dưới ngưỡng an toàn, gây ra những tai biến nguy hiểm."

Vì vậy, trước khi quyết định thay đổi chế độ ăn uống hoặc áp dụng nhịn ăn để giảm cân, bạn cần đánh giá tình trạng sức khỏe tổng quát, kiểm tra các chỉ số huyết áp và đường huyết để cơ thể có thể thích nghi tốt hơn.

Ăn uống và theo dõi thế nào để không ảnh hưởng huyết áp?

Để tránh những cơn choáng váng gây ảnh hưởng đến công việc và sức khỏe, việc duy trì một bữa sáng lành mạnh và biết cách xử lý tình huống khẩn cấp là điều cần thiết.

Nếu đột ngột cảm thấy chóng mặt, vã mồ hôi và run rẩy, đặc biệt ở người mắc đái tháo đường đang sử dụng thuốc có nguy cơ gây hạ đường huyết, nên kiểm tra đường huyết nếu có thể. Khi đường huyết dưới 70 mg/dL (3,9 mmol/L), người còn tỉnh táo và nuốt được nên bổ sung khoảng 15 g carbohydrate hấp thu nhanh như viên glucose, một thìa canh đường hòa nước hoặc khoảng 120 ml nước trái cây.

Nếu nghi ngờ hạ đường huyết ở người có nguy cơ cao nhưng không thể đo ngay, không nên trì hoãn xử trí. Sau 15 phút, kiểm tra lại đường huyết và lặp lại nếu vẫn còn thấp. Nếu người bệnh bất tỉnh, co giật hoặc không thể nuốt an toàn, cần gọi cấp cứu ngay và không cho ăn uống qua đường miệng.

Đối với những người thường xuyên bị choáng khi đứng dậy, hãy tập thói quen thay đổi tư thế chậm rãi: Từ nằm chuyển sang ngồi, nghỉ một lát rồi mới đứng lên hẳn.

Một bữa sáng lý tưởng không nhất thiết phải cầu kỳ nhưng cần đủ dưỡng chất, ưu tiên các loại carbohydrate phức hợp (như ngũ cốc nguyên hạt, yến mạch) kết hợp với protein (trứng, sữa) để giúp giữ mức đường huyết ổn định trong suốt buổi sáng.

Hy vọng bài viết trên đây đã giúp bạn đọc giải đáp được thắc mắc: Bỏ ăn sáng khiến huyết áp tăng hay giảm? Thay vì mạo hiểm bỏ bữa sáng để giảm cân và đối mặt với những cơn choáng váng khó phân định, bạn nên lắng nghe cơ thể và tham vấn bác sĩ để tìm ra phương pháp quản lý cân nặng an toàn cho huyết áp.

Trao đổi với bác sĩ về chế độ dinh dưỡng phù hợp nếu bạn thường xuyên gặp tình trạng choáng váng, mệt mỏi vào buổi sáng.

Tình huống mở đầu mang tính minh họa, không đại diện cho một cá nhân cụ thể.