Có nên cho trẻ sơ sinh nằm bú bình không? Những lưu ý cần biết

Nhiều phụ huynh lựa chọn cho trẻ nằm bú bình để tiết kiệm thời gian, tuy nhiên điều này có thực sự an toàn? Cùng tìm hiểu chi tiết để có cách cho bé bú bình đúng cách và hạn chế tối đa rủi ro không mong muốn.

Có nên cho trẻ sơ sinh nằm bú bình không?

Về mặt chuyên môn nhi khoa, không khuyến khích cho trẻ sơ sinh nằm bú bình hoàn toàn ở tư thế ngửa phẳng. Ở giai đoạn sơ sinh, cơ chế nuốt, thở, bú của trẻ chưa phối hợp hoàn thiện, phản xạ bảo vệ đường thở còn yếu. Khi trẻ nằm bú bình, sữa công thức có thể tiếp tục chảy theo trọng lực ngay cả khi trẻ ngừng mút, làm tăng nguy cơ ứ đọng dịch tại khoang miệng và hầu họng.

Tình trạng này có thể dẫn đến sặc sữa nếu trẻ hít phải dịch vào đường hô hấp dưới, gây ho, tím tái, thậm chí suy hô hấp trong trường hợp nặng. Ngoài ra, tư thế nằm ngửa khi bú còn làm tăng khả năng sữa trào ngược vào vòi nhĩ, từ đó làm tăng nguy cơ viêm tai giữa ở trẻ nhỏ.

Thay vì để trẻ nằm bú, nên bế bé ở tư thế đầu cao khoảng 30-45 độ, giữ bình sữa nghiêng sao cho sữa luôn đầy núm ti và theo dõi sát trong suốt quá trình bú. Đây là cách giúp giảm thiểu nguy cơ hít sặc và đảm bảo an toàn cho trẻ sơ sinh.

Tư thế cho bé bú bình đúng cách

Tư thế cho bé bú bình giúp đảm bảo an toàn hô hấp, hỗ trợ tiêu hóa và hạn chế các biến chứng như nôn trớ, trào ngược dạ dày thực quản hay sặc sữa ở trẻ sơ sinh. Về mặt sinh lý, trẻ nhỏ chưa hoàn thiện sự phối hợp giữa phản xạ bú nuốt, do đó việc lựa chọn tư thế phù hợp giúp kiểm soát dòng chảy của sữa và giảm nguy cơ hít phải dịch vào đường hô hấp. Dưới đây là những tư thế bú bình được khuyến nghị trong thực hành nhi khoa.

Tư thế ngồi ôm ngang

Đây là tư thế phổ biến và phù hợp với đa số trẻ sơ sinh. Mẹ nên ngồi ở vị trí có điểm tựa lưng vững chắc, giữ cơ thể thư giãn để tránh căng cơ vùng cổ, vai và thắt lưng.

Trẻ được đặt nằm ngang trên cánh tay mẹ, đầu tựa vào khuỷu tay và cao hơn thân mình khoảng 30-45 độ. Nâng cao đầu giúp hạn chế trào ngược và giảm nguy cơ sữa chảy vào vòi nhĩ. Tay còn lại cầm bình sữa nghiêng vừa phải để sữa luôn lấp đầy núm ti, tránh nuốt phải nhiều không khí, đây là nguyên nhân gây đầy hơi, chướng bụng.

Tư thế này cho phép mẹ quan sát rõ biểu hiện bú, nhịp thở và sắc mặt của trẻ trong suốt quá trình ăn.

Tư thế ngồi trong lòng mẹ

Tư thế này phù hợp với trẻ đã có khả năng kiểm soát cổ và lưng tương đối tốt. Mẹ ngồi vững, đặt trẻ ngồi dựa lưng vào bụng hoặc ngực mình, đầu tựa nhẹ vào vai mẹ.

Giữ trẻ ở tư thế gần như thẳng đứng giúp giảm áp lực lên dạ dày và hạn chế trào ngược dạ dày sinh lý. Bình sữa được giữ nghiêng vừa đủ để kiểm soát tốc độ dòng sữa. Trong quá trình bú, mẹ nên theo dõi phản xạ nuốt và tạm ngừng khi trẻ có dấu hiệu mệt, ho hoặc nuốt không kịp.

Không nên áp dụng tư thế này cho trẻ sơ sinh quá nhỏ hoặc chưa kiểm soát được cơ cổ vì có thể ảnh hưởng đến trục cột sống còn non yếu.

Tư thế dựa lưng bé vào đùi mẹ

Mẹ ngồi thoải mái, duỗi chân và đặt trẻ nằm ngửa trên đùi sao cho đầu và thân trên được nâng cao hơn phần hông. Tay mẹ đỡ vai và cổ bé để đảm bảo đường thở luôn thông thoáng.

Tư thế này giúp phân bổ trọng lực hợp lý, giảm áp lực cho lưng mẹ, đồng thời vẫn duy trì được độ cao cần thiết để hạn chế sặc sữa. Bình sữa cần được giữ ở góc nghiêng ổn định, tránh để sữa chảy quá nhanh.

Dù lựa chọn tư thế nào, nguyên tắc chung là luôn giữ đầu trẻ cao hơn thân mình, không để trẻ bú một mình khi ngủ và theo dõi sát trong suốt cữ bú. Sau khi ăn, nên bế trẻ vỗ ợ hơi để giảm nguy cơ đầy hơi và nôn trớ.

Cách xử trí tình trạng sặc sữa ở trẻ sơ sinh

Sặc sữa là tình huống cấp cứu thường gặp ở trẻ sơ sinh. Nếu không xử trí kịp thời, sữa có thể xâm nhập đường hô hấp gây tắc nghẽn, suy hô hấp hoặc viêm phổi hít. Vì vậy, cha mẹ cần bình tĩnh và thực hiện đúng các bước sơ cứu ban đầu trước khi đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu cần thiết.

• Ngừng cho bú ngay lập tức: Nhanh chóng lấy bình sữa hoặc ngực mẹ ra khỏi miệng trẻ, đặt trẻ ở tư thế đầu thấp hơn thân mình để hạn chế sữa tiếp tục chảy vào đường thở.
• Vỗ lưng tống dị vật: Đặt trẻ nằm sấp dọc theo cẳng tay người lớn, đầu thấp hơn ngực và được đỡ chắc chắn. Dùng gót bàn tay vỗ nhẹ nhưng dứt khoát 5 lần vào vùng giữa hai xương bả vai nhằm tạo áp lực giúp tống sữa ra ngoài.
• Ép ngực nếu cần thiết: Nếu trẻ vẫn khó thở, tím tái hoặc không khóc được, đặt trẻ nằm ngửa trên mặt phẳng cứng. Dùng hai ngón tay ấn vào 1/3 dưới xương ức với lực vừa phải, thực hiện 5 lần liên tiếp, xen kẽ với động tác vỗ lưng.
• Làm thông đường thở: Quan sát khoang miệng, nếu thấy sữa đọng có thể lau sạch nhẹ nhàng bằng gạc sạch. Trong trường hợp khẩn cấp, có thể hút miệng trước, mũi sau để loại bỏ dịch, thao tác nhanh nhằm hạn chế nguy cơ hít sâu vào phế quản.
• Theo dõi sau xử trí: Khi trẻ hồng hào trở lại, khóc được và thở đều, tiếp tục theo dõi ít nhất vài giờ. Nếu trẻ còn ho, thở rít, bỏ bú hoặc có dấu hiệu suy hô hấp, cần đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức.

Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về việc có nên cho trẻ sơ sinh nằm bú bình hay không, đồng thời nắm được những lưu ý quan trọng để đảm bảo an toàn trong mỗi cữ bú. Cha mẹ cần nắm rõ các bước sơ cứu khi trẻ sặc sữa để có thể bình tĩnh xử trí kịp thời, giúp bảo vệ an toàn cho trẻ trong những tình huống khẩn cấp.