Có nên nêm nước mắm khi cho trẻ ăn dặm không?

Nhiều gia đình có thói quen nêm vài giọt nước mắm vào cháo, bột để món ăn “đậm đà” hơn. Tuy nhiên, khẩu vị của trẻ nhỏ khác người lớn và thận của trẻ vẫn đang phát triển. Vì vậy, việc nêm gia vị cần được cân nhắc theo độ tuổi.

Có nên nêm nước mắm khi cho trẻ ăn dặm không?

Với trẻ dưới 12 tháng tuổi, cha mẹ không nên nêm nước mắm vào thức ăn dặm. NHS khuyến cáo không thêm muối vào thức ăn hoặc nước nấu của trẻ vì trẻ không nên ăn nhiều muối và điều này không tốt cho thận.

Nước mắm là gia vị giàu natri. Dù chỉ dùng một lượng nhỏ, tổng lượng natri trong ngày của trẻ vẫn có thể tăng lên, nhất là khi trẻ còn bú mẹ, uống sữa công thức và ăn thêm thực phẩm tự nhiên.

Trẻ không cần ăn đậm vị như người lớn. Trong giai đoạn đầu ăn dặm, mục tiêu quan trọng là giúp trẻ làm quen với kết cấu, mùi vị tự nhiên của thực phẩm và xây dựng thói quen ăn uống lành mạnh.

Natri vẫn là khoáng chất cần thiết cho cơ thể. Tuy nhiên, trẻ có thể nhận natri tự nhiên từ sữa mẹ, sữa công thức, thịt, cá, trứng, rau củ và ngũ cốc. Vì vậy, việc thêm nước mắm thường không cần thiết trong năm đầu đời.

Vì sao không nên nêm nước mắm cho trẻ dưới 1 tuổi?

Lý do chính không nằm ở việc nước mắm “xấu”, mà ở đặc điểm sinh lý của trẻ nhỏ. Khi trẻ còn dưới 1 tuổi, cơ thể chưa xử lý natri hiệu quả như người lớn.

Thận của trẻ chưa phát triển hoàn thiện

Thận có vai trò lọc máu, cân bằng nước và đào thải lượng natri dư thừa. NHS cho biết thận của trẻ chưa phát triển đầy đủ để xử lý nhiều muối.

Nếu thường xuyên ăn mặn, thận của trẻ phải làm việc nhiều hơn. Điều này không có lợi cho giai đoạn cơ quan còn đang hoàn thiện.

Dễ làm trẻ ăn quá nhiều natri

Một số cha mẹ cho rằng chỉ nêm vài giọt nước mắm thì không đáng kể. Tuy nhiên, natri không chỉ đến từ nước mắm mà còn có trong thực phẩm chế biến, nước dùng, phô mai, bánh ăn dặm, xúc xích, giò chả hoặc đồ ăn người lớn.

CDC khuyến cáo nên tránh cho trẻ nhỏ ăn thực phẩm nhiều muối, bao gồm một số đồ hộp, thịt chế biến và thực phẩm đóng gói.

Hình thành thói quen ăn mặn từ sớm

Khẩu vị của trẻ được hình thành dần qua trải nghiệm ăn uống. Nếu trẻ quen với vị mặn từ sớm, trẻ có thể ít hứng thú với vị tự nhiên của rau củ, thịt cá hoặc các món ăn nhạt.

Thói quen ăn mặn cũng không có lợi cho sức khỏe lâu dài. Về sau, trẻ có thể có xu hướng chọn thức ăn nhiều muối hơn, trong khi ăn quá nhiều natri liên quan đến tăng huyết áp và bệnh tim mạch ở các giai đoạn sau của cuộc đời.

Làm cha mẹ đánh giá sai nhu cầu của trẻ

Trẻ nhăn mặt hoặc ăn ít không luôn đồng nghĩa với thức ăn nhạt. Có thể trẻ đang buồn ngủ, mọc răng, chưa quen kết cấu mới, đang bệnh hoặc đơn giản là chưa đói.

Việc thêm nước mắm để “kích thích ăn” có thể khiến cha mẹ bỏ qua tín hiệu đói no tự nhiên. Khi trẻ biếng ăn kéo dài, chậm tăng cân hoặc nôn ói thường xuyên, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám thay vì tự tăng gia vị.

Trẻ mấy tháng tuổi được dùng nước mắm?

Thông thường, trẻ dưới 1 tuổi không cần nước mắm. Sau 12 tháng, cha mẹ có thể cân nhắc dùng lượng rất nhỏ, nhưng vẫn cần kiểm soát tổng lượng muối trong ngày.

Theo bảng giá trị tham chiếu dinh dưỡng của Úc, lượng natri khuyến nghị dạng đủ dùng cho trẻ 0 đến 6 tháng là 120 mg mỗi ngày và trẻ 7 đến 12 tháng là 170 mg mỗi ngày. Con số này cho thấy nhu cầu natri của trẻ trong năm đầu đời khá thấp.

Sau 1 tuổi, việc tập cho trẻ ăn món gia đình vẫn nên đi theo nguyên tắc nhạt trước, đậm sau. Cha mẹ có thể nấu phần của trẻ riêng, hoặc lấy phần của trẻ ra trước khi nêm nước mắm cho người lớn.

Làm thế nào để thức ăn dặm ngon hơn mà không cần nước mắm?

Thức ăn dặm vẫn có thể thơm ngon mà không cần nước mắm. Cách đơn giản là tận dụng vị ngọt, béo và mùi thơm tự nhiên của nguyên liệu.

Tận dụng vị ngọt tự nhiên của rau củ

Một số thực phẩm có vị ngọt dịu, phù hợp để tăng hương vị cho cháo, súp hoặc món nghiền. Cha mẹ có thể dùng:

• Bí đỏ.
• Cà rốt.
• Khoai lang.
• Ngô ngọt.
• Đậu Hà Lan.
• Hành tây nấu chín kỹ với lượng phù hợp.

Những thực phẩm này giúp món ăn có vị dễ chịu hơn mà không cần thêm muối. CDC cũng khuyến khích trẻ ăn đa dạng rau, trái cây, đạm mềm, ngũ cốc nguyên hạt và sản phẩm sữa không thêm đường phù hợp độ tuổi.

Đa dạng nguồn đạm và chất béo

Thịt, cá, trứng, đậu phụ và các loại đậu có thể tạo vị ngọt tự nhiên cho nước nấu. Với trẻ đã được giới thiệu từng nhóm thực phẩm an toàn, cha mẹ có thể thay đổi nguyên liệu để trẻ không bị nhàm chán.

Chất béo phù hợp cũng giúp món ăn mềm và thơm hơn. Cha mẹ có thể sử dụng dầu ăn dành cho trẻ với lượng hợp lý theo hướng dẫn dinh dưỡng.

Thay đổi cách chế biến

Cùng một nguyên liệu nhưng cách chế biến khác nhau sẽ tạo trải nghiệm khác nhau. Cha mẹ có thể hấp, luộc, hầm mềm, nấu cháo, làm súp đặc hoặc cắt miếng mềm phù hợp với khả năng nhai nuốt của trẻ.

Khi trẻ bắt đầu ăn dặm, sữa mẹ hoặc sữa công thức vẫn là nguồn dinh dưỡng chính trong giai đoạn đầu. Thức ăn đặc được thêm vào dần để trẻ làm quen với ăn uống.

Tôn trọng tín hiệu đói no của trẻ

Không nên ép trẻ ăn chỉ vì món ăn đã được nêm ngon hơn. Trẻ có thể ăn ít trong một số ngày và ăn nhiều hơn vào ngày khác.

Cha mẹ nên quan sát biểu hiện của trẻ. Nếu trẻ quay mặt đi, ngậm miệng, đẩy thìa hoặc khóc, có thể trẻ đã no hoặc chưa sẵn sàng ăn tiếp.

Có nên nêm nước mắm khi cho trẻ ăn dặm không? Với trẻ dưới 12 tháng tuổi, câu trả lời là không nên. Trẻ đã có thể nhận natri từ sữa và thực phẩm tự nhiên, trong khi thận vẫn đang phát triển và chưa phù hợp để xử lý nhiều muối.

Sau 1 tuổi, cha mẹ có thể dùng lượng rất nhỏ nếu cần, nhưng vẫn nên ưu tiên món ăn nhạt, đa dạng và giàu dinh dưỡng. Khi băn khoăn về thực đơn ăn dặm hoặc trẻ có vấn đề tăng trưởng, cha mẹ nên tham khảo bác sĩ nhi khoa hoặc nhân viên dinh dưỡng.

Đọc thêm các bài viết về dinh dưỡng ăn dặm theo từng độ tuổi để xây dựng thực đơn phù hợp, an toàn và dễ áp dụng cho trẻ.