Hướng dẫn chi tiết 6 bước rửa tay thường quy đúng kỹ thuật

Bàn tay là bộ phận thường xuyên tiếp xúc với nhiều đồ vật, bề mặt và môi trường khác nhau trong sinh hoạt hằng ngày. Vì vậy, vi sinh vật có thể dễ dàng bám lại trên da và được truyền từ tay sang mắt, mũi, miệng, thực phẩm hoặc người khác. Vệ sinh tay đúng kỹ thuật và đúng thời điểm là biện pháp đơn giản nhưng có vai trò quan trọng trong việc hạn chế nguy cơ lây nhiễm và bảo vệ sức khỏe.

Vì sao cần thực hiện đúng quy trình 6 bước rửa tay?

Bàn tay thường xuyên tiếp xúc với nhiều đồ vật và bề mặt khác nhau nên rất dễ mang theo bụi bẩn, chất hữu cơ và vi sinh vật. Trong khi đó, da tay có nhiều nếp gấp, kẽ ngón, vùng quanh móng và các rãnh nhỏ, là những vị trí vi sinh vật có thể lưu lại nếu chỉ rửa tay qua loa. Vi sinh vật trên da thường được chia thành hai nhóm chính:

• Vi sinh vật vãng lai: Bám trên bề mặt da sau khi tiếp xúc với người, thực phẩm, chất tiết hoặc các bề mặt nhiễm bẩn. Nhóm này có thể được loại bỏ đáng kể khi rửa tay đúng kỹ thuật bằng nước sạch và xà phòng.
• Vi sinh vật thường trú: Tồn tại ổn định hơn ở các lớp sâu của da và nang lông nên khó loại bỏ hoàn toàn bằng phương pháp rửa thông thường.

Vì vậy, mục tiêu của rửa tay không phải là làm cho bàn tay vô khuẩn tuyệt đối mà là làm sạch đầy đủ các vùng dễ bị bỏ sót như lòng bàn tay, mu bàn tay, kẽ ngón, ngón cái và đầu ngón. Thực hiện đúng kỹ thuật giúp giảm bụi bẩn và vi sinh vật vãng lai, từ đó góp phần hạn chế nguy cơ lây truyền tác nhân gây bệnh qua tiếp xúc.

Chi tiết 6 bước rửa tay thường quy đúng kỹ thuật

Thực hiện đúng trình tự giúp xà phòng tiếp xúc tốt hơn với các bề mặt của bàn tay, đặc biệt là những vị trí dễ bị bỏ sót như kẽ ngón, ngón cái, đầu ngón và vùng quanh móng.

Chà hai lòng bàn tay vào nhau

Đây là bước đầu tiên giúp làm ướt toàn bộ bề mặt tay và phân bố xà phòng đều trước khi chuyển sang các vùng khó làm sạch hơn.

• Cách thực hiện: Làm ướt hai bàn tay dưới vòi nước sạch, lấy lượng xà phòng vừa đủ rồi áp hai lòng bàn tay vào nhau. Chà đều theo chuyển động qua lại hoặc xoay tròn để tạo bọt và phủ xà phòng khắp lòng bàn tay.
• Mục đích: Làm sạch vùng lòng bàn tay, nơi thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với đồ vật, thực phẩm và nhiều bề mặt trong sinh hoạt hằng ngày. Động tác chà xát cũng giúp làm bong bụi bẩn và vi sinh vật bám trên bề mặt da, tạo điều kiện để chúng được cuốn trôi ở các bước tiếp theo.

Chà lòng bàn tay lên mu bàn tay và các kẽ ngón

Sau khi làm sạch lòng bàn tay, cần chuyển sang mu bàn tay và phần ngoài của các kẽ ngón. Đây là những vị trí dễ bị bỏ sót nếu chỉ xoa hai lòng bàn tay vào nhau.

• Cách thực hiện: Đặt lòng bàn tay phải lên mu bàn tay trái, đan các ngón của hai bàn tay vào nhau rồi chà qua lại từ vùng mu bàn tay đến các kẽ ngón. Sau đó đổi tay và thực hiện tương tự với bên còn lại.
• Mục đích: Giúp xà phòng tiếp xúc với toàn bộ mu bàn tay và các nếp da giữa ngón, từ đó hỗ trợ loại bỏ bụi bẩn, mồ hôi và vi sinh vật bám trên những khu vực khó làm sạch.

Chà hai lòng bàn tay và miết kỹ các kẽ ngón

Kẽ ngón là vùng có nhiều nếp gấp thường giữ lại mồ hôi và chất bẩn nên cần được chà kỹ hơn trong quá trình vệ sinh.

• Cách thực hiện: Áp hai lòng bàn tay vào nhau, đan xen các ngón rồi chà qua lại. Trong khi chà, miết các ngón sát vào nhau để xà phòng len vào toàn bộ mặt trong của các kẽ ngón, từ gốc đến gần đầu ngón.
• Mục đích: Làm sạch sâu hơn phần kẽ giữa các ngón, giúp giảm chất bẩn và vi sinh vật còn bám ở những vùng hẹp mà nước chảy đơn thuần khó tiếp cận đầy đủ.

Chà mặt ngoài các ngón tay vào lòng bàn tay đối diện

Mặt ngoài các ngón và khu vực quanh khớp ngón có nhiều nếp gấp nhỏ, vì vậy dễ giữ lại bụi bẩn và vi sinh vật nếu không được chà kỹ.

• Cách thực hiện: Co nhẹ các ngón tay, áp mặt ngoài các ngón của bàn tay này vào lòng bàn tay kia rồi chà qua lại để làm sạch phần mu ngón và các khớp ngón. Sau đó đổi tay và lặp lại thao tác tương tự.
• Mục đích: Giúp xà phòng tiếp xúc tốt hơn với mặt ngoài các ngón và các nếp gấp quanh khớp, từ đó hỗ trợ loại bỏ chất bẩn và vi sinh vật còn bám lại.

Xoay và làm sạch ngón cái

Ngón cái thường xuyên tham gia vào các động tác cầm, nắm, bấm và giữ đồ vật nhưng lại khá dễ bị bỏ sót khi chỉ chà hai lòng bàn tay với nhau.

• Cách thực hiện: Dùng bàn tay phải nắm quanh ngón cái trái, sau đó xoay nhẹ nhiều vòng để xà phòng phủ đều từ đầu ngón đến vùng gốc ngón. Đổi bên và thực hiện tương tự với ngón cái còn lại.
• Mục đích: Làm sạch toàn bộ bề mặt ngón cái, bao gồm mặt trước, mặt sau, hai bên và vùng quanh gốc ngón, giúp hạn chế chất bẩn còn sót lại.

Chà đầu ngón tay vào lòng bàn tay

Đầu ngón và vùng quanh móng thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với nhiều bề mặt và dễ tích tụ chất bẩn.

• Cách thực hiện: Chụm các đầu ngón tay của bàn tay này vào lòng bàn tay kia rồi xoay tròn. Sau đó đổi bên, rửa sạch hai tay dưới vòi nước và làm khô bằng khăn sạch hoặc phương pháp phù hợp.
• Mục đích: Làm sạch đầu ngón, vùng quanh móng và các nếp nhỏ trên da, những vị trí thường khó được làm sạch nếu thao tác quá nhanh.

Sau khi hoàn tất, cần xả sạch xà phòng và làm khô tay hoàn toàn. Thực hiện đầy đủ từng động tác giúp tăng hiệu quả loại bỏ bụi bẩn và vi sinh vật bám trên bề mặt da.

Những thời điểm cần rửa tay để hạn chế lây nhiễm

Rửa tay đúng thời điểm giúp loại bỏ bụi bẩn và giảm lượng vi sinh vật trên da, từ đó hạn chế nguy cơ đưa mầm bệnh vào cơ thể hoặc lây truyền qua tiếp xúc. Trong sinh hoạt hằng ngày nên vệ sinh tay vào những thời điểm sau:

• Trước khi ăn, chế biến hoặc chia thức ăn: Giúp hạn chế mầm bệnh từ tay truyền sang thực phẩm, đặc biệt với các món ăn dùng trực tiếp không qua nấu chín.
• Sau khi đi vệ sinh: Tay có thể tiếp xúc với chất thải hoặc các bề mặt nhiễm bẩn nên cần được rửa kỹ bằng nước và xà phòng.
• Sau khi ho, hắt hơi hoặc xì mũi: Dịch tiết đường hô hấp có thể bám trên tay và lan sang người khác hoặc các bề mặt xung quanh.
• Trước và sau khi chăm sóc người bệnh: Giúp giảm nguy cơ truyền mầm bệnh sang người đang có sức khỏe yếu và hạn chế mang tác nhân gây bệnh ra môi trường.
• Trước và sau khi xử lý vết thương: Tay sạch giúp hạn chế làm nhiễm bẩn vùng da tổn thương và giảm nguy cơ tiếp xúc với dịch tiết.
• Sau khi thay tã hoặc vệ sinh cho trẻ: Đây là thời điểm tay dễ tiếp xúc với chất thải nên cần được làm sạch ngay sau đó.
• Sau khi chạm vào rác, đất, chất thải hoặc các bề mặt bẩn: Những nguồn này có thể chứa nhiều vi sinh vật và chất bẩn bám trên tay.
• Sau khi tiếp xúc với động vật, thức ăn hoặc chất thải của động vật: Một số tác nhân gây bệnh có thể truyền từ động vật sang người thông qua bàn tay.
• Sau khi chạm vào các bề mặt dùng chung ở nơi công cộng: Chẳng hạn tay nắm cửa, lan can, nút thang máy hoặc tay vịn trên phương tiện công cộng, đặc biệt trước khi ăn hoặc chạm tay lên mắt, mũi, miệng.
• Khi tay nhìn thấy rõ vết bẩn hoặc dính chất hữu cơ: Nên rửa tay bằng nước và xà phòng thay vì chỉ sử dụng dung dịch sát khuẩn tay nhanh.

Đối với nhân viên y tế, yêu cầu vệ sinh tay nghiêm ngặt hơn và cần tuân thủ các thời điểm chuyên môn như trước khi tiếp xúc người bệnh, trước thủ thuật sạch hoặc vô khuẩn, sau nguy cơ tiếp xúc với dịch cơ thể, sau khi tiếp xúc người bệnh và sau khi chạm vào môi trường xung quanh người bệnh.

Thực hiện đúng 6 bước rửa tay thường quy giúp làm sạch các vùng trên bàn tay, loại bỏ bụi bẩn và giảm lượng vi sinh vật bám trên bề mặt da. Để đạt hiệu quả, cần thực hiện đầy đủ các bước, chú ý những vị trí dễ bị bỏ sót như kẽ ngón, ngón cái, đầu ngón và vùng quanh móng, đồng thời rửa tay đúng thời điểm và làm khô tay sau khi hoàn tất.