Khi nào đau cổ vai gáy, đau lưng ở dân văn phòng cần đi khám bác sĩ?

Kết thúc ngày làm việc với đôi vai mỏi nhừ và vùng lưng đau âm ỉ, nhiều người làm việc văn phòng thường tặc lưỡi cho rằng do ngồi nhiều nên thế. Tuy nhiên, ranh giới giữa một cơn mỏi cơ thông thường và tín hiệu cầu cứu của cột sống thường rất mong manh, khiến nhiều người phân vân không biết nên tiếp tục chịu đựng, tự điều chỉnh tư thế hay cần phải đi khám y tế.

Theo bác sĩ Nguyễn Đức Hậu, thuộc Đội ngũ chuyên môn Long Châu, dù đa số các trường hợp đau cổ vai gáy, đau lưng ở dân văn phòng xuất phát từ việc duy trì một tư thế quá lâu hoặc căng cơ do ít vận động, nhưng không được quy mọi trường hợp cho sai tư thế. Có những tổn thương thực thể tại cột sống hoặc chèn ép rễ thần kinh mà nếu chỉ điều chỉnh ghế ngồi sẽ không thể giải quyết, thậm chí làm trầm trọng thêm bệnh lý.

Vậy làm thế nào để nhận diện chính xác dấu hiệu "cờ đỏ" của cột sống và khi nào cơn đau trở thành tình trạng khẩn cấp? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp khung tham chiếu giúp bạn phân biệt và đưa ra quyết định thăm khám kịp thời.

Vì sao dân văn phòng dễ bị đau cổ vai gáy và đau lưng?

Đặc thù của công việc văn phòng hiện đại là sự chuyển dịch từ các hoạt động thể chất sang lối sống ít vận động, nơi máy tính trở thành công cụ làm việc chính. Việc lạm dụng máy tính trong thời gian dài có liên quan đến sự gia tăng các rối loạn cơ xương khớp (MSDs) ở nhóm đối tượng này.

Nguyên nhân gây đau mỏi thường đến từ sự kết hợp của nhiều yếu tố. Các nghiên cứu cho thấy các yếu tố về nhân khẩu học, nghề nghiệp, tâm lý và xã hội đều có tác động đến sự xuất hiện của các rối loạn cơ xương khớp ở nhân viên văn phòng. Cụ thể, việc duy trì những tư thế tĩnh hoặc giữ một tư thế quá lâu được ghi nhận là yếu tố nguy cơ đối với các rối loạn vùng cổ và vai. Khi các nhóm cơ phải gồng gánh trọng lượng cơ thể trong trạng thái thiếu vận động, hiện tượng căng cơ và mỏi cơ sẽ xảy ra, tạo nên những cơn đau âm ỉ đặc trưng của dân công sở.

Phân biệt đau mỏi cơ thông thường và tổn thương cột sống

Không phải mọi cơn đau vùng lưng hay cổ đều giống nhau. Việc nhận diện đúng tính chất cơn đau giúp người bệnh bước đầu phân biệt đau mỏi cơ thông thường với các dấu hiệu nghi ngờ bệnh lý cột sống.

Các triệu chứng cơ xương khớp do tư thế làm việc không phù hợp thường biểu hiện bằng tình trạng đau, căng mỏi hoặc hạn chế vận động. Trong khi đó, những tổn thương nghiêm trọng hơn như thoát vị đĩa đệm hoặc thoái hóa cột sống thường có thể gây đau tại chỗ hoặc đau lan theo rễ thần kinh, đôi khi kèm tê bì, yếu cơ khi có chèn ép thần kinh.

Bảng dưới đây có thể giúp bạn phân biệt đơn giản giữa đau mỏi cơ do tư thế và đau do bệnh lý cột sống:

Các dấu hiệu cảnh báo đỏ: Khi nào bạn cần đi khám bác sĩ ngay?

Khi cơn đau không còn đơn thuần là cảm giác mỏi mà xuất hiện các dấu hiệu bất thường, đó là lúc bạn ần được đánh giá y tế kịp thời, một số trường hợp cần cấp cứu. Theo bác sĩ Hậu, việc nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo đỏ giúp ngăn ngừa những tổn thương thần kinh không thể phục hồi.

Bạn cần đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu gặp một trong các tình trạng sau:

• Xuất hiện rối loạn kiểm soát tiểu tiện hoặc đại tiện (bí tiểu, són tiểu/phân).
• Tê hoặc mất cảm giác vùng yên ngựa (vùng tầng sinh môn, quanh bộ phận sinh dục và hậu môn)
• Yếu cơ tiến triển, khiến việc đi lại trở nên khó khăn hoặc mất khả năng cầm nắm.
• Đau dữ dội, tăng nhanh về cường độ hoặc xuất hiện sau một chấn thương cụ thể.
• Đau kèm theo các triệu chứng toàn thân như sốt hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.

Những dấu hiệu này có thể cảnh báo các bệnh lý nghiêm trọng như hội chứng chùm đuôi ngựa, chèn ép tủy sống, nhiễm trùng hoặc khối u cột sống, cần được thăm khám kịp thời và thực hiện chẩn đoán hình ảnh khi có chỉ định.

Giải pháp điều chỉnh tư thế và không gian làm việc chuẩn Ergonomics

Để giảm thiểu rủi ro đau mỏi, việc tối ưu hóa trạm làm việc theo tiêu chuẩn Ergonomics là điều cần thiết. Các tiêu chuẩn thiết kế văn phòng cho ghế ngồi, màn hình, bàn phím và chuột đã được nghiên cứu để định lượng mức độ rủi ro gây khó chịu cho người dùng.

Một số điều chỉnh cơ bản bạn có thể áp dụng ngay:

• Màn hình: Đặt ngang tầm mắt để tránh gập cổ quá mức, khoảng cách vừa đủ để không gây mỏi mắt.
• Ghế ngồi: Chọn ghế có hỗ trợ vùng thắt lưng, điều chỉnh độ cao sao cho bàn chân đặt phẳng trên sàn và đùi song song với mặt đất.
• Bàn phím và chuột: Đặt ở vị trí sao cho khuỷu tay tạo thành góc khoảng 90 độ, cổ tay giữ thẳng, không bị gập.
• Thay đổi trạng thái: Không ngồi yên một vị trí quá lâu; hãy đứng dậy hoặc thay đổi tư thế sau mỗi 30 - 60 phút làm việc.

Thói quen vận động tại chỗ giúp bảo vệ cột sống cho người ngồi nhiều

Bên cạnh việc điều chỉnh không gian, các chương trình vận động tại chỗ đóng vai trò quan trọng trong việc giảm đau và phòng ngừa rối loạn cơ xương khớp. Những bài tập nhẹ nhàng giúp giải tỏa áp lực cho các nhóm cơ bị căng cứng và cải thiện lưu thông máu.

Bạn có thể thực hiện các nhóm bài tập sau ngay tại văn phòng:

• Bài tập giãn cơ (stretching): Thực hiện xoay cổ nhẹ nhàng, vươn vai và giãn cơ lưng để giảm căng thẳng cho các khối cơ.
• Bài tập nhận thức cơ thể và kiểm soát vận động cột sống: Tập trung vào việc điều chỉnh tư thế đứng/ngồi thẳng, kích hoạt các nhóm cơ cốt lõi để hỗ trợ cột sống.
• Vận động ngắn: Tận dụng thời gian nghỉ giữa giờ để đi bộ ngắn, giúp cơ bắp được thư giãn và tái tạo năng lượng.

Đừng xem nhẹ các cơn đau lưng hay mỏi cổ dai dẳng, vì đó có thể là dấu hiệu của bệnh lý cột sống nghiêm trọng cần điều trị sớm; việc phân biệt rõ giữa mỏi cơ thông thường và bệnh lý là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Trao đổi với bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp để được đánh giá chính xác tình trạng cột sống của bạn.

Tình huống mở đầu mang tính minh họa, không đại diện cho một cá nhân cụ thể.