Xoắn tinh hoàn ở tuổi dậy thì: Chậm cấp cứu có thể mất tinh hoàn

Một thiếu niên trong độ tuổi dậy thì bất ngờ xuất hiện cơn đau dữ dội ở một bên tinh hoàn. Vì e ngại, cậu không dám chia sẻ ngay với cha mẹ. Khi nhận thấy con có biểu hiện bất thường, gia đình lại nghĩ cơn đau có thể liên quan đến việc vận động mạnh nên định để con nghỉ ngơi và theo dõi thêm tại nhà. Thế nhưng, sự chậm trễ này có thể khiến cậu bé bỏ lỡ thời điểm quan trọng để cứu tinh hoàn nếu nguyên nhân là xoắn tinh hoàn.

Bác sĩ Đồng Ngọc Hoàng Anh, thuộc Đội ngũ chuyên môn Long Châu, cho biết, xoắn tinh hoàn là một tình trạng cần cấp cứu ngoại khoa, thường gặp ở tuổi dậy thì. Nếu không được xử trí kịp thời, tình trạng thiếu máu kéo dài có thể khiến mô tinh hoàn bị tổn thương không hồi phục, thậm chí phải cắt bỏ tinh hoàn.

Vậy làm thế nào để nhận biết sớm dấu hiệu xoắn tinh hoàn ở tuổi dậy thì? Cha mẹ cần làm gì khi con bất ngờ đau vùng kín để không bỏ lỡ cơ hội cứu tinh hoàn?

Hiểu về xoắn tinh hoàn ở tuổi dậy thì

Xoắn tinh hoàn xảy ra khi tinh hoàn tự xoay quanh trục dọc của nó, dẫn đến việc xoắn thừng tinh. Khi thừng tinh bị xoắn, lưu lượng máu nuôi dưỡng mô tinh hoàn bị sụt giảm nghiêm trọng. Nếu không được tháo xoắn kịp thời, tình trạng thiếu máu cục bộ sẽ dẫn đến tổn thương mô, hoại tử và có thể gây vô sinh.

Ở tuổi dậy thì, nguy cơ này tăng cao do những thay đổi về giải phẫu và sinh lý. Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất là dị tật Bell Clapper. Đây là một khiếm khuyết bẩm sinh gọi là Bell Clapper, khiến tinh hoàn không được gắn chặt vào túi bìu, làm tăng khả năng di động của tinh hoàn trong lớp màng bao quanh (tunica vaginalis), từ đó tạo điều kiện cho tinh hoàn dễ bị xoay và gây xoắn thừng tinh. Ngoài ra, sự gia tăng thể tích tinh hoàn trong giai đoạn dậy thì cũng được xem là một yếu tố làm tăng nguy cơ xảy ra tình trạng này.

Nhận diện dấu hiệu cảnh báo: Không đơn thuần là đau do vận động

Việc phân biệt giữa đau tinh hoàn do vận động và xoắn tinh hoàn là cực kỳ quan trọng vì tính chất khẩn cấp khác nhau hoàn toàn. Trong khi đau do chấn thương thường giảm dần theo thời gian hoặc khi nghỉ ngơi, xoắn tinh hoàn gây ra cơn đau dữ dội, khởi phát đột ngột và không thuyên giảm nếu không có can thiệp y tế.

Để nhận biết những dấu hiệu bất thường khi trẻ bị đau tinh hoàn, cha mẹ có thể tham khảo bảng dưới đây về một số đặc điểm thường gặp của xoắn tinh hoàn và chấn thương vùng tinh hoàn.

Thời gian vàng và khả năng bảo tồn tinh hoàn

Khả năng cứu sống tinh hoàn phụ thuộc trực tiếp vào thời gian từ lúc khởi phát cơn đau đến khi được tháo xoắn. Theo một số nghiên cứu, thời gian triệu chứng dưới 6 giờ là yếu tố dự đoán quan trọng nhất cho việc bảo tồn thành công tinh hoàn. Cụ thể, tỷ lệ cứu sống tinh hoàn trong vòng 6 giờ đầu có thể đạt từ 90% đến 100%. Tuy nhiên, khi thời gian kéo dài từ 12 đến 24 giờ, tỷ lệ này giảm xuống còn khoảng 20% đến 50%. Sau 24 giờ, tinh hoàn thường đã bị hoại tử hoàn toàn và bác sĩ buộc phải phẫu thuật cắt bỏ, khả năng cứu sống còn lại rất thấp.

Hậu quả nghiêm trọng của việc chậm trễ điều trị là hoại tử đáng kể tinh hoàn, dẫn đến việc phải phẫu thuật cắt bỏ và gây ảnh hưởng đến chức năng sinh sản.

Hướng xử trí và điều trị khi nghi ngờ xoắn tinh hoàn

Khi có nghi ngờ xoắn tinh hoàn, việc đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa Tiết niệu ngay lập tức là ưu tiên hàng đầu. Tại đây, bác sĩ sẽ tiến hành thăm khám lâm sàng và có thể sử dụng siêu âm Doppler để đánh giá lưu lượng máu đến tinh hoàn.

Bác sĩ Đồng Ngọc Hoàng Anh nhấn mạnh, trong trường hợp nghi ngờ xoắn tinh hoàn, không nên chờ đợi các kết quả xét nghiệm kéo dài nếu dấu hiệu lâm sàng đã rõ ràng, vì mỗi phút chậm trễ đều làm tăng nguy cơ hoại tử mô.

Phương pháp điều trị duy nhất và có khả năng kiểm soát cho xoắn tinh hoàn là phẫu thuật. Quy trình này bao gồm:

• Tháo xoắn: Bác sĩ phẫu thuật sẽ mở bìu, xoay tinh hoàn về vị trí bình thường để tái lập lưu thông máu.
• Cố định tinh hoàn (Orchiopexy): Sau khi tháo xoắn, tinh hoàn sẽ được khâu cố định vào thành bìu để ngăn chặn việc tái xoắn trong tương lai.
• Phẫu thuật dự phòng: Vì dị tật Bell Clapper thường xảy ra ở cả hai bên, bác sĩ thường thực hiện cố định cả tinh hoàn bên đối diện để phòng ngừa xoắn tinh hoàn tương tự.

Lời khuyên cho cha mẹ và con trai trong giai đoạn dậy thì

Ở tuổi dậy thì, trẻ có thể ngại chia sẻ những vấn đề liên quan đến vùng kín. Vì vậy, cha mẹ nên chủ động trò chuyện, giúp con hiểu rằng đau tinh hoàn là dấu hiệu sức khỏe cần được thông báo ngay, không phải điều đáng xấu hổ. Đặc biệt, trẻ cần biết rằng cơn đau đột ngột ở một bên tinh hoàn có thể là dấu hiệu của xoắn tinh hoàn, một tình trạng cần cấp cứu khẩn cấp.

Xoắn tinh hoàn ở tuổi dậy thì có thể khiến trẻ mất tinh hoàn nếu chậm cấp cứu. Vì vậy, khi trẻ đột ngột đau tinh hoàn, dù có hoặc không kèm sưng, buồn nôn hay nôn, cha mẹ cần đưa con đến khoa Cấp cứu ngay, không tự dùng thuốc để trì hoãn việc thăm khám hoặc chờ theo dõi tại nhà. Ngay cả khi cơn đau tự thuyên giảm, trẻ vẫn cần được đánh giá y tế khẩn cấp vì có thể gặp tình trạng xoắn tinh hoàn từng đợt.

Nếu trẻ đột ngột đau tinh hoàn, hãy đưa trẻ đến khoa Cấp cứu ngay để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tình huống mở đầu mang tính minh họa, không đại diện cho một cá nhân cụ thể.