Chụp X-quang răng là gì? Các loại phim chụp, quy trình và những điều cần biết

Chụp X-quang răng là kỹ thuật quan trọng trong nha khoa, giúp bác sĩ quan sát rõ cấu trúc răng, xương hàm và các tổn thương mà khám lâm sàng thông thường khó phát hiện. Nhờ hình ảnh X-quang, nhiều vấn đề như sâu răng, viêm tủy, răng mọc lệch, tiêu xương hay bất thường xương hàm có thể được chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời. Vậy chụp X-quang răng có an toàn không, khi nào cần thực hiện và chi phí bao nhiêu? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Khi nào cần chụp X-quang răng?

Chụp X-quang răng không phải lúc nào cũng cần thực hiện trong mọi lần khám nha khoa, mà thường được bác sĩ chỉ định khi cần quan sát các cấu trúc không thể đánh giá đầy đủ bằng mắt thường. Hình ảnh X-quang giúp phát hiện tổn thương ở răng, chân răng, xương hàm và mô quanh răng, từ đó hỗ trợ chẩn đoán chính xác và lập kế hoạch điều trị phù hợp.

Người bệnh có thể được chỉ định chụp X-quang răng trong các trường hợp sau:

• Khám và đánh giá tổng quát tình trạng răng miệng.
• Phát hiện sâu răng, viêm tủy, áp xe hoặc nhiễm trùng quanh chân răng.
• Đánh giá tình trạng tiêu xương, viêm nha chu hoặc bệnh lý nướu răng.
• Kiểm tra răng khôn mọc lệch, mọc ngầm hoặc chen chúc.
• Hỗ trợ lập kế hoạch niềng răng, chỉnh nha.
• Đánh giá cấu trúc xương hàm trước khi cấy ghép Implant.
• Theo dõi sau điều trị như lấy tủy, cấy ghép Implant hoặc phẫu thuật răng hàm mặt.
• Phát hiện các bất thường ở xương hàm, nang xương hoặc khối u vùng hàm mặt.

Tần suất chụp X-quang răng sẽ tùy thuộc vào độ tuổi, nguy cơ sâu răng, tiền sử bệnh răng miệng, triệu chứng hiện tại và kế hoạch điều trị. Người bệnh không nên tự ý yêu cầu chụp nhiều lần nếu không cần thiết, đặc biệt là trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai hoặc nghi ngờ mang thai.

Các loại chụp X-quang răng phổ biến

Hiện nay, chụp X-quang răng được chia thành nhiều kỹ thuật khác nhau nhằm phục vụ từng mục đích chẩn đoán cụ thể. Tùy vào tình trạng răng miệng và nhu cầu điều trị, bác sĩ sẽ chỉ định loại phim phù hợp.

X-quang cánh cắn (Bitewing)

Đây là loại phim thường dùng để kiểm tra sâu răng ở vùng kẽ giữa các răng hàm trên và hàm dưới. Phim cánh cắn còn giúp đánh giá miếng trám cũ, mức xương quanh răng và tình trạng vôi răng. Kỹ thuật này chủ yếu khảo sát phần thân răng nên thường không quan sát rõ toàn bộ chân răng.

X-quang quanh chóp (Periapical)

X-quang quanh chóp ghi nhận hình ảnh toàn bộ răng từ thân đến chóp chân răng cùng vùng xương xung quanh. Loại phim này thường được sử dụng để phát hiện viêm quanh chóp, nhiễm trùng, tiêu xương, sâu răng hoặc tổn thương dưới nướu. Đây là kỹ thuật thường được chỉ định trong điều trị tủy răng và theo dõi các bệnh lý quanh chân răng.

X-quang khớp cắn (Occlusal)

Kỹ thuật này cho phép quan sát sàn miệng, vòm miệng và vị trí của các răng chưa mọc hoặc mọc bất thường. X-quang khớp cắn hỗ trợ phát hiện răng ngầm, gãy xương hàm, nang xương hoặc áp xe vùng hàm mặt. Ở trẻ em, phim khớp cắn còn được sử dụng để đánh giá sự phát triển của răng và xương hàm.

X-quang toàn cảnh (Panoramic)

X-quang toàn cảnh cho hình ảnh tổng quát của toàn bộ răng hai hàm, xương hàm, khớp thái dương hàm, xoang và các cấu trúc liên quan chỉ trong một phim chụp. Phương pháp này thường được chỉ định khi cần đánh giá tổng thể tình trạng răng miệng, kiểm tra răng khôn, khảo sát trước niềng răng hoặc cấy ghép Implant.

X-quang sọ nghiêng và sọ thẳng (Cephalometric)

Đây là kỹ thuật chụp thường dùng trong chỉnh nha nhằm đánh giá tương quan giữa răng, xương hàm và cấu trúc sọ mặt. Hình ảnh giúp bác sĩ phân tích tình trạng lệch khớp cắn, bất cân xứng khuôn mặt hoặc lập kế hoạch điều trị chỉnh nha và phẫu thuật hàm mặt.

Chụp CT Cone Beam (CBCT)

CBCT là kỹ thuật chụp X-quang 3D hiện đại, cho hình ảnh chi tiết về răng, xương hàm, mô mềm, dây thần kinh và mạch máu vùng hàm mặt. Phương pháp này có giá trị cao trong cấy ghép Implant, phẫu thuật răng khôn, chỉnh nha, nội nha và đánh giá các tổn thương phức tạp ở xương hàm. CBCT giúp bác sĩ xác định chính xác chiều cao, chiều rộng và mật độ xương trước khi can thiệp điều trị.

X-quang khớp thái dương hàm

Kỹ thuật này được sử dụng để khảo sát cấu trúc và chức năng của khớp thái dương hàm. Phim chụp hỗ trợ phát hiện các bất thường như viêm khớp, thoái hóa khớp hoặc rối loạn vận động khớp hàm. Phương pháp thường được chỉ định khi người bệnh có triệu chứng đau hàm, khó há miệng hoặc phát ra tiếng kêu khi vận động hàm.

Quy trình chụp X-quang răng diễn ra như thế nào?

Quy trình chụp X-quang răng thường diễn ra nhanh, ít gây khó chịu và không cần chuẩn bị phức tạp. Tùy loại phim được chỉ định, người bệnh có thể được chụp trong miệng, ngoài miệng hoặc chụp 3D bằng hệ thống CBCT.

Thông thường, quá trình chụp X-quang răng gồm các bước sau:

• Thăm khám và chỉ định chụp: Bác sĩ kiểm tra tình trạng răng miệng, khai thác triệu chứng, tiền sử điều trị và lựa chọn loại phim phù hợp với mục đích chẩn đoán.
• Chuẩn bị trước khi chụp: Người bệnh thường không cần nhịn ăn. Trước khi vào phòng chụp, cần tháo bỏ các vật kim loại ở vùng đầu, mặt, cổ như kính, khuyên tai, dây chuyền hoặc hàm giả tháo lắp nếu được yêu cầu.
• Thông báo tình trạng đặc biệt: Người bệnh nên báo cho bác sĩ hoặc kỹ thuật viên nếu đang mang thai, nghi ngờ mang thai, có thiết bị tim mạch cấy ghép hoặc vừa chụp X-quang răng gần đây để được cân nhắc phù hợp.
• Mặc phương tiện bảo hộ: Kỹ thuật viên có thể hướng dẫn mặc áo chì hoặc cổ chì nhằm hạn chế vùng cơ thể không cần thiết tiếp xúc với tia X.
• Định vị tư thế và phim chụp: Với phim trong miệng, người bệnh có thể cần ngậm hoặc cắn nhẹ miếng giữ phim/cảm biến. Với phim toàn cảnh, phim sọ hoặc CBCT, người bệnh thường đứng hoặc ngồi cố định theo hướng dẫn của kỹ thuật viên.
• Tiến hành chụp: Người bệnh cần giữ nguyên tư thế, không cử động trong vài giây đến khoảng 10 - 15 giây để hình ảnh không bị mờ, rung hoặc chồng lấp.
• Xử lý và đọc kết quả: Hình ảnh sau chụp được hiển thị trên phim hoặc màn hình kỹ thuật số. Bác sĩ sẽ phân tích hình ảnh, giải thích kết quả và tư vấn hướng xử trí tiếp theo nếu phát hiện bất thường.

Chụp X-quang răng có an toàn không?

Chụp X-quang răng là kỹ thuật sử dụng tia X với liều thấp để ghi lại hình ảnh răng, xương hàm và các cấu trúc quanh răng nhằm hỗ trợ chẩn đoán và điều trị nha khoa. Đây là phương pháp được ứng dụng phổ biến và nhìn chung tương đối an toàn khi thực hiện đúng chỉ định, đúng quy trình và sử dụng thiết bị đạt chuẩn.

Hiện nay, nhiều cơ sở nha khoa sử dụng hệ thống X-quang kỹ thuật số giúp giảm đáng kể lượng tia bức xạ so với công nghệ phim truyền thống. Trong quá trình chụp, người bệnh thường được trang bị áo chì hoặc cổ chì để hạn chế phơi nhiễm tia X không cần thiết. Đồng thời, nguyên tắc ALARA (giảm liều tia ở mức thấp nhất nhưng vẫn đảm bảo chất lượng hình ảnh chẩn đoán) cũng được áp dụng nhằm tăng độ an toàn cho người bệnh.

Tuy nhiên, chụp X-quang răng không nên thực hiện quá thường xuyên nếu không có chỉ định chuyên môn. Với phụ nữ có bầu, trẻ nhỏ và người có tình trạng sức khỏe đặc biệt, bác sĩ sẽ cân nhắc kỹ lợi ích và nguy cơ trước khi chỉ định chụp.

Chụp X-quang răng ở đâu?

Người bệnh nên thực hiện chụp X-quang răng tại các bệnh viện có chuyên khoa Răng Hàm Mặt hoặc cơ sở y tế được trang bị hệ thống chẩn đoán hình ảnh nha khoa đạt chuẩn. Việc lựa chọn địa chỉ uy tín giúp đảm bảo chất lượng hình ảnh rõ nét, hỗ trợ bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng răng miệng và hạn chế phải chụp lại nhiều lần.

Dưới đây là một số bệnh viện công có thực hiện chụp X-quang răng và thăm khám Răng Hàm Mặt được nhiều người lựa chọn:

• Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương TP.HCM: Đây là một trong những cơ sở chuyên sâu về Răng Hàm Mặt tại khu vực phía Nam, tiếp nhận thăm khám và điều trị nhiều bệnh lý nha khoa từ cơ bản đến chuyên sâu. Bệnh viện có hệ thống chụp X-quang nha khoa phục vụ các nhu cầu như chụp phim quanh chóp, phim toàn cảnh, phim sọ nghiêng và các kỹ thuật hỗ trợ điều trị Implant, chỉnh nha hoặc phẫu thuật hàm mặt.
• Bệnh viện Nhân dân Gia Định: Bệnh viện Nhân dân Gia Định có chuyên khoa Răng Hàm Mặt cùng hệ thống chẩn đoán hình ảnh hỗ trợ khảo sát các bệnh lý răng miệng và xương hàm. Khu vực chụp X-quang được thiết kế đảm bảo an toàn bức xạ, hỗ trợ người bệnh trong quá trình khám và điều trị nha khoa.
• Bệnh viện Nhân dân 115: Bệnh viện Nhân dân 115 là bệnh viện đa khoa lớn tại TP.HCM, có triển khai khám và điều trị chuyên khoa Răng Hàm Mặt. Người bệnh có thể được chỉ định chụp X-quang răng để đánh giá tình trạng sâu răng, răng khôn mọc lệch, bệnh lý xương hàm hoặc phục vụ điều trị nha khoa chuyên sâu.

Chụp X-quang răng giá bao nhiêu?

Chi phí chụp X-quang răng có thể khác nhau tùy vào loại phim được chỉ định, công nghệ máy chụp, cơ sở thực hiện và mục đích điều trị. Những kỹ thuật chụp cơ bản như phim quanh chóp thường có chi phí thấp hơn so với phim toàn cảnh hoặc chụp CT Cone Beam (CBCT) 3D.

Hiện nay, mức giá chụp X-quang răng tại các bệnh viện và nha khoa tại Việt Nam thường dao động như sau:

Chụp X-quang răng là phương pháp hỗ trợ chẩn đoán và theo dõi điều trị nha khoa quan trọng, giúp phát hiện sớm nhiều vấn đề về răng miệng và xương hàm. Việc lựa chọn đúng loại phim chụp, thực hiện tại cơ sở uy tín và tuân thủ chỉ định của bác sĩ sẽ giúp đảm bảo hiệu quả cũng như an toàn trong quá trình thăm khám. Nếu đang gặp các vấn đề về răng miệng hoặc cần điều trị như nhổ răng khôn, niềng răng hay cấy ghép Implant, người bệnh nên chủ động thăm khám để được tư vấn phương pháp chụp X-quang phù hợp.