Kỷ lục 66 ca hiến tạng, Việt Nam tiệm cận chuẩn quốc tế

66 ca chết não hiến tạng, lần đầu ghép tim phổi thành công

Năm 2025 được đánh giá là năm bứt phá mạnh mẽ của chương trình hiến ghép tạng từ người cho chết não. Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người ghi nhận 66 trường hợp chết não hiến mô, tạng, mức cao nhất từ trước đến nay, mang lại cơ hội sống cho hàng trăm bệnh nhân suy tạng giai đoạn cuối.

Riêng tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, số ca hiến chết não đạt 25 trường hợp trong năm, cao hơn nhiều so với mức trung bình 8 - 10 ca của các năm trước. Nhiều bệnh viện lớn như Bệnh viện Trung ương quân đội 108, Bệnh viện Chợ Rẫy và Bệnh viện Phổi Trung ương cũng ghi nhận hàng loạt ca ghép đa tạng thành công.

Đáng chú ý, lần đầu tiên Việt Nam thực hiện thành công ghép đồng thời tim phổi. Ca mổ kéo dài 7 giờ, huy động gần 40 nhân viên y tế, sử dụng hệ thống tuần hoàn ngoài cơ thể để thay thế tạm thời chức năng tim phổi trong suốt quá trình phẫu thuật. Sau gần một tháng điều trị và phục hồi, người bệnh đã được xuất viện.

Tính đến nay, Việt Nam đã thực hiện khoảng 10.000 ca ghép tạng, trong đó ghép thận chiếm gần 9.000 ca. Trung bình mỗi năm cả nước thực hiện hơn 1.000 ca ghép, mức cao nhất khu vực Đông Nam Á. Riêng ghép phổi, kỹ thuật được xem là khó nhất trong lĩnh vực này, đã có 13 ca được thực hiện thành công.

Làm chủ kỹ thuật khó, tiệm cận trung tâm ghép tạng hàng đầu

Từ một lĩnh vực từng được coi là ngoài tầm với, ghép tạng tại Việt Nam đã trải qua hơn ba thập kỷ phát triển liên tục. Ca ghép thận đầu tiên được thực hiện năm 1992, mở đầu cho hành trình xây dựng nền tảng chuyên môn và hệ thống điều phối.

Năm 2010, ca ghép tim từ người chết não đầu tiên thành công. Năm 2020, Việt Nam thực hiện ghép chi thể đầu tiên tại Đông Nam Á và hai ca ghép ruột, đưa nước ta vào nhóm khoảng 20 quốc gia có thể làm chủ kỹ thuật này. Các mốc tiếp theo gồm ghép tim thận năm 2023, ghép tim gan năm 2024 và ghép tim phổi năm 2025.

Ông Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) nhận định thành công ghép đồng thời tim phổi cho thấy trình độ chuyên môn và năng lực tổ chức, điều phối của đội ngũ y tế Việt Nam đã tiệm cận các trung tâm ghép tạng hàng đầu thế giới. Theo ông, đây là kết quả của cả hệ thống y tế, từ khâu vận động hiến tạng, điều phối xuyên vùng đến phẫu thuật và hồi sức sau ghép.

Bên cạnh tiến bộ kỹ thuật, chi phí ghép tạng tại Việt Nam hiện thấp hơn nhiều so với một số quốc gia trong khu vực và trên thế giới, góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận điều trị cho người bệnh trong nước.

Hàng nghìn bệnh nhân chờ ghép, hiến tạng vẫn là nút thắt

Dù đạt nhiều bước tiến, nguồn tạng hiến vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Hiện còn khoảng 1.000 bệnh nhân có chỉ định ghép phổi nhưng thiếu nguồn tạng phù hợp. Nhu cầu ghép gan, tim và phổi tiếp tục gia tăng khi các bệnh mạn tính ngày càng phổ biến.

Theo các chuyên gia, nếu duy trì được đà phát triển hiện nay, tỷ lệ hiến tạng tại Việt Nam có thể tăng tới 300% trong thời gian tới. Mục tiêu đến năm 2030 là tăng gấp đôi số ca ghép gan, tim và phổi, đồng thời hoàn thiện hệ thống điều phối tạng trên phạm vi toàn quốc.

Phía sau những con số là câu chuyện hồi sinh của nhiều người bệnh. Một bệnh nhân 39 tuổi được ghép đồng thời tim phổi đã trở về với gia đình sau thời gian dài cận kề cửa tử. Một nữ sinh 23 tuổi sau ghép phổi đã quay lại giảng đường và đăng ký hiến tạng, tiếp nối vòng tròn sẻ chia.

Năm 2025 được xem là dấu mốc quan trọng khi ngành ghép tạng Việt Nam không chỉ bứt tốc về kỹ thuật với 66 trường hợp, mà còn tạo chuyển biến rõ rệt trong nhận thức cộng đồng về hiến tạng. Khi hệ thống điều phối ngày càng hoàn thiện và tinh thần sẻ chia được lan tỏa, cơ hội sống cho người bệnh suy tạng giai đoạn cuối sẽ tiếp tục được mở rộng.