Marker ung thư dạ dày nói lên điều gì về sức khỏe của bạn?

Tuy được nhắc đến khá thường xuyên trong các xét nghiệm hỗ trợ chẩn đoán, không phải ai cũng hiểu đúng ý nghĩa của các chỉ số này. Để tránh những lo lắng không cần thiết hoặc hiểu sai kết quả, việc tìm hiểu kỹ về vai trò, giá trị và giới hạn của chúng là điều cần thiết trước khi đưa ra bất kỳ nhận định nào về tình trạng sức khỏe.

Marker ung thư dạ dày là gì? Có nói lên được điều gì không?

Marker ung thư dạ dày là các chất thường là protein hoặc kháng nguyên có thể được tìm thấy trong máu khi cơ thể xuất hiện những thay đổi bất thường liên quan đến dạ dày. Các chỉ số này được sử dụng như công cụ hỗ trợ trong việc đánh giá nguy cơ mắc bệnh, theo dõi diễn tiến hoặc đáp ứng điều trị ở người đã được chẩn đoán.

Tuy nhiên, điều quan trọng cần hiểu là chỉ điểm ung thư dạ dày không thể khẳng định chắc chắn có ung thư hay không. Chỉ số này có thể tăng trong nhiều trường hợp khác như viêm loét dạ dày, nhiễm vi khuẩn H. pylori hoặc một số bệnh lý lành tính khác. Ngược lại, ở giai đoạn sớm, ung thư dạ dày vẫn có thể không làm marker tăng rõ rệt.

Các loại chỉ điểm ung thư dạ dày thường được sử dụng

Mỗi loại chỉ điểm có đặc điểm và ý nghĩa riêng, phản ánh những khía cạnh khác nhau của quá trình bệnh lý. Vì vậy, việc tìm hiểu các loại chỉ điểm ung thư dạ dày thường được sử dụng sẽ giúp người đọc hiểu rõ hơn về giá trị cũng như giới hạn của từng xét nghiệm trong theo dõi và đánh giá sức khỏe:

• CEA (Carcinoembryonic Antigen): Đây là chỉ điểm thường được sử dụng trong nhiều loại ung thư đường tiêu hóa, trong đó có ung thư dạ dày. Nồng độ CEA có thể tăng khi bệnh tiến triển, nhưng cũng có thể tăng trong một số bệnh lý lành tính hoặc ở người hút thuốc, vì vậy không dùng để chẩn đoán đơn độc.
• CA 19-9: CA 19-9 thường liên quan đến ung thư đường tiêu hóa. Ở ung thư dạ dày, chỉ số này có thể tăng ở giai đoạn tiến triển và được dùng nhiều hơn trong theo dõi đáp ứng điều trị hoặc phát hiện tái phát, thay vì tầm soát sớm.
• CA 72-4: Đây là chỉ điểm được đánh giá có độ liên quan khá cao với ung thư dạ dày so với một số marker khác. CA 72-4 thường được sử dụng kết hợp với CEA và CA 19-9 để nâng cao giá trị theo dõi và đánh giá bệnh.

Khi nào nên làm xét nghiệm dấu ấn sinh học ung thư dạ dày?

Trong thực tế, không phải ai cũng cần thực hiện xét nghiệm dấu ấn sinh học ung thư dạ dày một cách thường xuyên. Chỉ định xét nghiệm phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tình trạng sức khỏe, triệu chứng lâm sàng và nguy cơ mắc bệnh của từng người:

• Người có các triệu chứng nghi ngờ liên quan đến dạ dày như đau thượng vị kéo dài, chán ăn, sụt cân không rõ nguyên nhân, buồn nôn, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen.
• Người thuộc nhóm nguy cơ cao do có người thân trong gia đình từng mắc ung thư dạ dày. Yếu tố di truyền làm tăng nguy cơ mắc bệnh, vì vậy việc theo dõi và kiểm tra định kỳ theo chỉ định của bác sĩ là rất cần thiết.
• Người bị viêm dạ dày mạn tính hoặc viêm teo niêm mạc dạ dày trong thời gian dài. Đây là những tình trạng có thể tiến triển thành tổn thương tiền ung thư nếu không được kiểm soát và theo dõi đúng cách.
• Người nhiễm vi khuẩn H. pylori kéo dài hoặc điều trị nhiều lần nhưng chưa triệt để, vì vi khuẩn này là yếu tố nguy cơ quan trọng liên quan đến ung thư dạ dày và các biến chứng tiêu hóa khác.
• Người đã được chẩn đoán ung thư dạ dày cần thực hiện xét nghiệm dấu ấn sinh học nhằm theo dõi hiệu quả điều trị, đánh giá đáp ứng với thuốc và phát hiện sớm nguy cơ tái phát.
• Người có kết quả nội soi hoặc xét nghiệm khác bất thường và được bác sĩ chỉ định làm thêm xét nghiệm dấu ấn sinh học để hỗ trợ đánh giá toàn diện hơn về tình trạng bệnh.

Vai trò của marker trong theo dõi và điều trị ung thư dạ dày

Sau khi ung thư dạ dày được chẩn đoán, việc theo dõi diễn tiến bệnh và đánh giá hiệu quả điều trị trở thành yếu tố then chốt trong quá trình chăm sóc người bệnh. Bên cạnh các phương pháp lâm sàng và cận lâm sàng khác, các marker được sử dụng như công cụ hỗ trợ giúp bác sĩ theo dõi sự thay đổi của bệnh theo thời gian:

• Đánh giá đáp ứng điều trị: Sự thay đổi của marker trước và sau các phương pháp điều trị như phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị giúp bác sĩ theo dõi mức độ đáp ứng của cơ thể, từ đó nhận định hiệu quả của phác đồ đang áp dụng.
• Hỗ trợ điều chỉnh phác đồ điều trị: Khi marker không giảm hoặc có xu hướng tăng trở lại, đây có thể là dấu hiệu cho thấy điều trị chưa đạt hiệu quả như mong muốn, giúp bác sĩ cân nhắc thay đổi hoặc bổ sung phương pháp điều trị phù hợp.
• Theo dõi nguy cơ tái phát: Ở bệnh nhân đã điều trị ổn định, việc xét nghiệm marker định kỳ có thể hỗ trợ phát hiện sớm những thay đổi bất thường, từ đó kịp thời chỉ định các xét nghiệm chuyên sâu hơn.
• Đánh giá tiến triển của bệnh: Marker có thể phản ánh phần nào mức độ tiến triển hoặc lan rộng của bệnh theo thời gian, đặc biệt khi được theo dõi liên tục.
• Hỗ trợ tiên lượng bệnh: Trong một số trường hợp, mức marker cao hoặc thay đổi bất thường có thể liên quan đến tiên lượng bệnh, giúp bác sĩ có thêm thông tin để tư vấn và theo dõi sát người bệnh.
• Kết hợp với các phương pháp khác trong quản lý bệnh: Marker không dùng độc lập mà đóng vai trò bổ trợ khi được đánh giá cùng với triệu chứng lâm sàng, nội soi, chẩn đoán hình ảnh và các xét nghiệm khác, nhằm nâng cao độ chính xác trong theo dõi và điều trị ung thư dạ dày.

Marker ung thư dạ dày là công cụ xét nghiệm mang tính hỗ trợ, giúp cung cấp thêm thông tin về tình trạng sức khỏe và nguy cơ bệnh lý liên quan đến dạ dày. Tuy nhiên, các chỉ số này không phản ánh đầy đủ và cũng không đủ để chẩn đoán ung thư khi đứng riêng lẻ.