Ung thư đường mật rốn gan là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Ung thư đường mật rốn gan, còn gọi là ung thư đường mật quanh rốn gan, là khối u ác tính. Bệnh thường khó phát hiện ở giai đoạn sớm do triệu chứng ban đầu không rõ ràng. Tìm hiểu nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và các phương pháp điều trị giúp người bệnh chủ động thăm khám và chăm sóc sức khỏe.

Ung thư đường mật rốn gan là bệnh gì?

Ung thư đường mật quanh rốn gan là ung thư đường mật ngoài gan phát sinh tại vùng rốn gan, thường liên quan đến chỗ hợp lưu của ống gan phải và ống gan trái hoặc các đoạn đường mật lân cận. Bệnh còn được gọi là u Klatskin. Rốn gan là khu vực các cấu trúc quan trọng đi vào và đi ra khỏi gan, trong đó có hệ thống đường mật. Khối u thường hình thành từ các tế bào biểu mô đường mật tại vị trí này, sau đó phát triển, gây hẹp hoặc tắc nghẽn đường dẫn mật.

Ung thư đường mật rốn gan là bệnh lý ác tính nghiêm trọng, có thể tiến triển và gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời. Khối u có khả năng xâm lấn các mô lân cận, mạch máu, di căn đến hạch bạch huyết hoặc các cơ quan xa. Ngoài ra, tình trạng tắc nghẽn đường mật kéo dài có thể gây vàng da, rối loạn chức năng gan, nhiễm trùng đường mật và ảnh hưởng đến khả năng ăn uống, hấp thu dinh dưỡng của người bệnh.

Nguyên nhân gây ung thư đường mật rốn gan

Ung thư đường mật rốn gan chưa có một nguyên nhân duy nhất được xác định. Một số bệnh lý mạn tính và yếu tố nguy cơ có thể làm tăng khả năng mắc bệnh, nhưng không phải ai có yếu tố nguy cơ cũng phát triển ung thư.

Viêm đường mật xơ hóa nguyên phát

Viêm đường mật xơ hóa nguyên phát là bệnh lý mạn tính gây viêm, hình thành mô sẹo và hẹp đường mật. Tình trạng viêm kéo dài có thể làm tổn thương tế bào biểu mô đường mật, từ đó làm tăng nguy cơ ung thư đường mật, bao gồm ung thư vùng rốn gan.

Bệnh lý đường mật mạn tính và nang đường mật

Các bệnh lý đường mật mạn tính có thể liên quan đến nguy cơ ung thư đường mật, nhưng mức độ nguy cơ phụ thuộc vào từng bệnh. Viêm đường mật xơ hóa nguyên phát và nang đường mật bẩm sinh là những yếu tố nguy cơ đã được ghi nhận.

Nhiễm ký sinh trùng đường mật

Nhiễm một số loại sán lá gan, đặc biệt là Opisthorchis viverrini và Clonorchis sinensis, có liên quan đến nguy cơ ung thư đường mật. Ký sinh trùng tồn tại lâu dài trong đường mật có thể gây viêm mạn tính và tổn thương tế bào biểu mô. Mức độ nguy cơ phụ thuộc vào loài ký sinh trùng, thời gian nhiễm và đặc điểm dịch tễ của từng khu vực.

Các yếu tố nguy cơ khác

Nguy cơ ung thư đường mật tăng ở người mắc một số bệnh lý gan mật mạn tính và thường cao hơn ở nhóm tuổi lớn. Một số hội chứng di truyền hiếm gặp có thể liên quan đến nguy cơ ung thư đường mật, nhưng phần lớn trường hợp không xác định được yếu tố nguy cơ cụ thể. Tiền sử gia đình cần được đánh giá trong bối cảnh bệnh lý và tiền sử sức khỏe của từng người.

Triệu chứng ung thư đường mật rốn gan

Các triệu chứng ung thư đường mật rốn gan thường xuất hiện khi khối u phát triển, gây hẹp hoặc tắc nghẽn đường dẫn mật.

Vàng da, vàng mắt

Vàng da, vàng mắt là triệu chứng thường gặp của ung thư đường mật rốn gan, xảy ra khi khối u cản trở dòng chảy của mật, khiến bilirubin tích tụ trong máu. Người bệnh có thể nhận thấy da và lòng trắng mắt chuyển vàng, mức độ tăng dần theo tình trạng tắc mật.

Nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu

Khi đường mật bị tắc nghẽn, bilirubin liên hợp có thể tăng trong máu và được đào thải qua nước tiểu, khiến nước tiểu chuyển sang màu vàng sẫm hoặc nâu. Đồng thời, lượng mật đi xuống ruột giảm có thể khiến phân nhạt màu, thậm chí bạc màu. Những thay đổi này thường xuất hiện cùng vàng da hoặc ngứa da, là dấu hiệu cần được kiểm tra để xác định nguyên nhân.

Ngứa da và đau bụng vùng hạ sườn phải

Ứ mật có thể gây ngứa da lan tỏa do những thay đổi trong quá trình chuyển hóa và tích tụ các chất liên quan đến ứ mật, đồng thời kích hoạt các con đường truyền tín hiệu gây ngứa. Ngoài ra, người bệnh có thể cảm thấy đau âm ỉ hoặc tức vùng bụng trên bên phải.

Mệt mỏi, chán ăn và sụt cân

Khi ung thư đường mật rốn gan tiến triển, người bệnh có thể cảm thấy mệt mỏi kéo dài, chán ăn và sụt cân không chủ ý. Những biểu hiện này có thể liên quan đến tình trạng bệnh, rối loạn chức năng gan mật hoặc suy giảm dinh dưỡng. Đặc biệt, sốt hoặc rét run kèm vàng da, đau bụng vùng hạ sườn phải hay tình trạng mệt lả ở người có tắc mật có thể là dấu hiệu viêm đường mật cấp. Đây là tình trạng có nguy cơ diễn tiến nặng, cần đến cơ sở y tế cấp cứu ngay.

Các phương pháp điều trị ung thư đường mật rốn gan

Việc lựa chọn phác đồ điều trị ung thư đường mật rốn gan cần căn cứ vào giai đoạn bệnh, đặc điểm khối u, thể trạng và đánh giá của bác sĩ chuyên khoa.

Phẫu thuật cắt bỏ khối u

Phẫu thuật là phương pháp có khả năng điều trị triệt căn đối với những trường hợp ung thư đường mật quanh rốn gan còn khu trú và có thể cắt bỏ hoàn toàn. Tùy mức độ lan rộng của khối u, phẫu thuật có thể bao gồm cắt đường mật ngoài gan, cắt gan một phần hoặc gan lớn hơn, kèm nạo hạch vùng khi phù hợp. Bác sĩ cần đánh giá khả năng đạt diện cắt âm tính, mức độ xâm lấn mạch máu, tình trạng di căn và chức năng gan còn lại trước khi quyết định phẫu thuật.

Dẫn lưu đường mật và điều trị giảm nhẹ

Dẫn lưu đường mật có thể được chỉ định khi khối u gây tắc mật, đặc biệt ở người bệnh có viêm đường mật, vàng da nặng hoặc cần cải thiện chức năng gan để chuẩn bị cho điều trị tiếp theo. Phương pháp dẫn lưu qua nội soi hoặc qua da được lựa chọn tùy vị trí tắc nghẽn và giải phẫu đường mật. Mục tiêu là cải thiện dòng chảy của mật, giảm triệu chứng và hỗ trợ các bước điều trị tiếp theo khi cần.

Hóa trị, liệu pháp miễn dịch và điều trị nhắm trúng đích

Hóa trị có thể được chỉ định sau phẫu thuật nhằm giảm nguy cơ tái phát, hoặc sử dụng để kiểm soát bệnh khi khối u không thể cắt bỏ, bệnh tái phát hay đã di căn. Đối với ung thư đường mật đã được phẫu thuật cắt bỏ, capecitabine trong khoảng 6 tháng là một lựa chọn hóa trị bổ trợ được ASCO khuyến nghị.

Xét nghiệm phân tử có thể giúp xác định các biến đổi gen hoặc dấu ấn sinh học có ý nghĩa trong lựa chọn điều trị. Ở người bệnh có biến đổi phù hợp, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc nhắm trúng đích theo chỉ định hiện hành, chẳng hạn thuốc tác động lên IDH1 hoặc FGFR2 trong những trường hợp tương ứng.

Ung thư đường mật rốn gan là bệnh lý ác tính nghiêm trọng, có thể ảnh hưởng đến chức năng gan và gây tắc nghẽn đường mật. Việc nhận biết các dấu hiệu bất thường và thăm khám kịp thời giúp xác định nguyên nhân, đánh giá mức độ bệnh và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.