Máy tạo nhịp tim là gì? Những điều cần biết để sống chung với máy

Sự phát triển của công nghệ y khoa đã mang đến nhiều giải pháp giúp hỗ trợ bệnh nhân mắc các vấn đề về nhịp tim. Thiết bị tạo nhịp tim ra đời đã cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống của nhiều người, đặc biệt là những trường hợp có nguy cơ cao gặp biến chứng tim mạch nguy hiểm.

Tổng quan về máy tạo nhịp tim

Máy tạo nhịp tim được xem là giải pháp giúp ổn định hoạt động điện học của tim khi cơ thể không thể tự duy trì nhịp đập đều đặn. Thiết bị có kích thước nhỏ, dạng hình hộp mỏng, được cấy dưới da ở vùng ngực trên và kết nối trực tiếp với tim qua hệ thống dây dẫn.

Máy gồm hai bộ phận chính có vai trò hỗ trợ cho nhau:

Dây điện cực (dây dẫn)

Dây điện cực là sợi dây mỏng và mềm được phủ lớp cách điện. Một đầu gắn vào bộ điều khiển, đầu còn lại được đặt vào thành tim. Dây này truyền xung điện từ máy đến tim và đồng thời ghi nhận tín hiệu điện học của tim để gửi về bộ điều khiển.

Bộ điều khiển

Bộ điều khiển chứa pin, bộ nhớ, vi mạch và bộ vi xử lý. Đây là nơi tổng hợp thông tin và đưa ra phản hồi phù hợp để duy trì nhịp đập ổn định. Thiết bị có khả năng lưu trữ dữ liệu để bác sĩ đánh giá tình trạng tim trong các lần tái khám.

Vai trò và cơ chế hoạt động của máy tạo nhịp tim

Dựa trên cơ chế theo dõi và phát xung điện khi cần thiết, máy giúp tim co bóp đúng nhịp để bảo đảm lượng máu tuần hoàn luôn ổn định.

Vai trò của máy tạo nhịp tim

Thiết bị giúp duy trì nhịp tim ổn định thông qua hai chức năng quan trọng. Cả hai hoạt động dựa trên nguyên tắc phối hợp giữa tín hiệu sinh học của tim và xung điện do máy tạo ra khi cần thiết.

Điều hòa nhịp tim

Khi tim đập quá chậm hoặc xuất hiện quãng nghỉ bất thường, máy sẽ phát ra các xung điện nhẹ để kích thích tim co bóp đúng chu kỳ. Nhờ vậy, lượng máu được bơm đi ổn định hơn và giảm nguy cơ thiếu oxy lên não.

Nhận cảm hoạt động của tim

Khi tim tự hoạt động bình thường, thiết bị sẽ ngừng phát xung và chỉ giữ vai trò theo dõi. Chức năng nhận cảm này giúp máy không can thiệp quá mức vào hoạt động tự nhiên của cơ thể. Điều này rất quan trọng để duy trì sự phối hợp hài hòa giữa thiết bị và tim.

Cơ chế hoạt động của máy tạo nhịp tim bên trong cơ thể

Máy tạo nhịp tim hoạt động dựa trên sự mô phỏng và hỗ trợ hệ thống dẫn truyền điện học tự nhiên của tim.

Ở người khỏe mạnh, nút xoang sẽ phát ra xung điện giúp tim co bóp theo nhịp ổn định. Các xung này truyền qua bó his và mạng purkinje để tạo nhịp đập đồng bộ. Khi hệ thống này bị rối loạn, nhịp tim có thể trở nên quá chậm hoặc không đều. Máy tạo nhịp sẽ theo dõi và phát hiện những bất thường này. Nếu tim không tạo ra xung điện đúng lúc, thiết bị sẽ gửi một xung nhẹ qua dây dẫn để kích thích co bóp đúng thời điểm.

Trong trường hợp tim hoạt động bình thường, thiết bị sẽ “im lặng” và chỉ ghi nhận tín hiệu để theo dõi. Khả năng hoạt động linh hoạt này tạo nên ưu thế của máy trong việc duy trì nhịp tim đều đặn mà không gây cảm giác khó chịu cho người bệnh.

Chỉ định đặt máy tạo nhịp tim

Việc cấy máy tạo nhịp được xem là biện pháp điều trị quan trọng trong nhiều trường hợp rối loạn nhịp gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Người bệnh sẽ được bác sĩ chỉ định đặt máy khi gặp các tình huống sau:

Rối loạn nhịp tim gây triệu chứng nguy hiểm

Nhịp tim quá chậm khiến máu không được bơm đủ lên não và các cơ quan quan trọng. Người bệnh thường cảm thấy chóng mặt, mệt, khó thở hoặc thậm chí ngất. Ngược lại, nhịp tim quá nhanh cũng gây giảm cung lượng tim và khiến bệnh nhân đau ngực hoặc hồi hộp mạnh. Khi những triệu chứng này xuất hiện kéo dài, máy tạo nhịp sẽ giúp ngăn ngừa biến chứng.

Không đáp ứng với thuốc

Một số người không đáp ứng tốt với thuốc điều trị hoặc gặp tác dụng phụ nặng. Khi thuốc không thể kiểm soát nhịp tim hiệu quả, máy tạo nhịp là phương án an toàn hơn.

Nhịp tim bất thường tái phát khi ngừng thuốc

Dù đáp ứng tốt trong quá trình điều trị bằng thuốc nhưng nhiều bệnh nhân bị tái phát ngay khi ngừng. Máy tạo nhịp giúp duy trì tính ổn định dài hạn và giảm nguy cơ rối loạn trở lại.

Nguy cơ cao gặp biến chứng nguy hiểm

Một số trường hợp cần đặt máy để phòng ngừa biến cố tim mạch nghiêm trọng, chẳng hạn như:

• Người có tiền sử gia đình đột tử do rối loạn nhịp;
• Người từng ngưng tim và được cấp cứu thành công;
• Bệnh nhân từng ngất hoặc gần ngất nghi do rối loạn nhịp.

Việc cấy máy trong nhóm nguy cơ cao giúp giảm đáng kể tỷ lệ biến chứng nặng.

Những lưu ý để người bệnh sống chung với máy tạo nhịp

Đặt máy tạo nhịp giúp cải thiện chất lượng cuộc sống nhưng người bệnh cần tuân thủ nhiều nguyên tắc quan trọng để thiết bị hoạt động tốt và an toàn.

Tái khám định kỳ theo hướng dẫn

Bác sĩ sẽ kiểm tra pin, dây dẫn và độ ổn định của thiết bị trong mỗi lần tái khám. Một số dòng máy cho phép cập nhật phần mềm để nâng cao độ chính xác và an toàn. Việc tái khám đúng hẹn giúp phát hiện sớm các vấn đề có thể xảy ra.

Dùng thuốc theo chỉ định

Trong nhiều trường hợp, bệnh nhân cần kết hợp máy tạo nhịp và thuốc điều trị để đạt hiệu quả tối ưu. Thuốc giúp hỗ trợ ổn định nhịp tim và giảm nguy cơ rối loạn tái phát. Tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc khi chưa có hướng dẫn từ bác sĩ.

Luôn mang theo thẻ nhận dạng máy tạo nhịp

Thẻ ghi chú máy chứa thông tin về loại thiết bị, ngày cấy, bác sĩ điều trị và các thông số kỹ thuật. Khi có cấp cứu, thẻ này giúp nhân viên y tế xử lý nhanh và đúng quy trình. Người bệnh nên giữ thẻ trong ví để có thể sử dụng khi cần.

Chế độ ăn uống và vận động phù hợp

Người bệnh nên duy trì chế độ ăn lành mạnh, ưu tiên thực phẩm giàu dinh dưỡng và hạn chế đường, chất béo bão hòa. Việc vận động nhẹ như đi bộ hoặc tập thở rất hữu ích. Tuy nhiên, người bệnh cần tránh các bài tập mạnh hoặc tạo lực trực tiếp lên vùng đặt máy.

Tránh xa nguồn từ trường mạnh

Máy tạo nhịp có thể bị ảnh hưởng bởi thiết bị có từ trường hoặc sóng điện mạnh như:

• Máy phát điện;
• Loa công suất lớn;
• Máy chụp cộng hưởng từ;
• Các thiết bị nam châm mạnh.

Điện thoại di động cần được sử dụng cách vị trí cấy máy ít nhất 15 cm. Điều này giúp máy không bị nhiễu tín hiệu.

Theo dõi triệu chứng bất thường

Người bệnh cần đến bệnh viện ngay khi gặp các biểu hiện sau đây:

• Khó thở;
• Choáng;
• Đau ngực;
• Chóng mặt;
• Cảm giác tim đập không đều.

Những dấu hiệu này có thể liên quan tới dây dẫn, pin hoặc hoạt động của máy.

Nhìn chung, máy tạo nhịp tim là một trong những tiến bộ quan trọng của y học hiện đại, giúp hỗ trợ nhịp tim bất thường và giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Mặc dù thiết bị mang lại nhiều lợi ích nhưng người bệnh cần tuân thủ đầy đủ hướng dẫn của bác sĩ về tái khám, sử dụng thuốc, vận động và sinh hoạt. Khi được chăm sóc đúng cách, máy sẽ hoạt động ổn định và giúp người bệnh duy trì cuộc sống khỏe mạnh dài lâu.