Ngộ độc thuốc tê: Triệu chứng, nguyên nhân và cách xử trí an toàn

Các trường hợp ngộ độc thuốc gây tê nếu không được cứu chữa kịp thời có thể dẫn đến tử vong. Vậy ngộ độc thuốc gây tê là gì và chúng ta cần hiểu điều gì về tình trạng này? Hãy cùng Nhà thuốc Long Châu tìm hiểu ngộ độc thuốc tê và những điều mà bạn cần biết qua bài viết dưới đây.

Tình trạng ngộ độc thuốc tê là gì?

Gây tê là một phương pháp quan trọng trong lĩnh vực y khoa, giúp giảm đau và làm tê liệt tạm thời các khu vực cần can thiệp trong quá trình thăm khám, phẫu thuật, hoặc điều trị. Thuốc tê được sử dụng để tắt đi tạm thời các xung động thần kinh từ ngoại biên tới trung ương, làm cho bệnh nhân mất cảm giác, đặc biệt là khả năng cảm nhận đau tại nơi tiếp xúc với thuốc.

Có nhiều phương pháp gây tê sử dụng thuốc tê, từ gây tê tại chỗ như tê liệt da hoặc cơ, đến gây tê toàn bộ cơ thể thông qua việc tiêm thuốc tê vào tĩnh mạch. Mặc dù thuốc tê có nhiều ứng dụng hữu ích trong y học, nhưng ngộ độc thuốc tê là một vấn đề nghiêm trọng không thể xem nhẹ.

Ngộ độc thuốc tê xảy ra khi liều lượng thuốc tê sử dụng vượt quá mức an toàn. Điều này có thể dẫn đến những biến chứng sức khỏe nghiêm trọng, thậm chí gây tử vong cho bệnh nhân. Trong y học, việc sử dụng thuốc tê cần được tiến hành một cách cẩn thận và theo hướng dẫn của các chuyên gia để tránh tình trạng ngộ độc đáng tiếc này.

Nguyên nhân gây ngộ độc thuốc tê

Ngộ độc thuốc gây tê có thể phát sinh do nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm:

• Dùng quá liều: Đây là nguyên nhân thường gặp nhất, xảy ra khi lượng thuốc gây tê vượt quá khả năng chịu đựng của cơ thể.
• Tiêm sai đường: Ngộ độc có thể xảy ra nếu thuốc vô tình được tiêm vào mạch máu thay vì vào mô xung quanh vùng cần gây tê.
• Tương tác thuốc: Sự kết hợp bất ngờ giữa thuốc gây tê với các loại thuốc khác mà bệnh nhân đang dùng cũng có thể dẫn tới ngộ độc.
• Tình trạng sức khỏe của bệnh nhân: Những người có bệnh lý nền như suy gan, suy thận hoặc rối loạn tim mạch dễ gặp nguy cơ ngộ độc vì cơ thể không thể chuyển hóa hoặc thải trừ thuốc hiệu quả.

Triệu chứng ngộ độc thuốc tê

Triệu chứng ngộ độc thuốc tê có thể xuất hiện dưới nhiều hình thái khác nhau, bao gồm:

• Giai đoạn khởi phát: Bệnh nhân cảm thấy đắng miệng, mùi kim loại, tê quanh môi và miệng, kèm theo ù tai, mờ mắt, chóng mặt và mệt mỏi.
• Giai đoạn kích thích thần kinh trung ương: Xuất hiện bồn chồn, mắt trợn, đảo nhãn cầu không kiểm soát, nói lảm nhảm, lú lẫn, run rẩy hoặc co giật cơ.
• Giai đoạn ức chế thần kinh trung ương: Biểu hiện lơ mơ, mệt mỏi nghiêm trọng, thậm chí hôn mê sâu.
• Dấu hiệu tim mạch: Rối loạn nhịp tim có thể là triệu chứng đầu tiên, kèm theo huyết áp giảm đột ngột và kéo dài.
• Trường hợp nguy kịch: Bệnh nhân ngừng tim, khó thở hoặc ngừng thở, môi và tai tím tái, cần can thiệp y tế cấp cứu ngay.

Cách xử trí khi bị ngộ độc thuốc tê

Khi có bệnh nhân bị ngộ độc thuốc gây tê, việc xử lý cần được thực hiện ngay dưới sự can thiệp của bác sĩ. Các biện pháp cấp cứu gồm:

• Ngừng tiêm và gọi cấp cứu: Ngừng tiêm thuốc tê ngay lập tức. Gọi hỗ trợ y tế và chuẩn bị xe cấp cứu.
• Hỗ trợ hô hấp: Thở oxy 100%, đặt nội khí quản và thở máy nếu cần thiết.
• Truyền Lipid 20%: Kiểm soát đường thở bằng cách tiêm tĩnh mạch 1,5 ml/kg Lipid 20% trong 2 - 3 phút, sau đó duy trì truyền 0,25 ml/kg/phút. Nếu bệnh nhân chưa ổn định, có thể tiêm nhắc lại 1 - 2 lần với liều 1,5 ml/kg. Tổng liều không vượt quá 12 ml/kg hoặc 1000 ml trong 30 phút.
• Điều trị co giật: Sử dụng benzodiazepin (Midazolam), tránh Propofol, đặc biệt ở bệnh nhân huyết động không ổn định.
• Điều trị nhịp tim chậm: Sử dụng atropine.
• Trường hợp ngừng tim: Cấp cứu ngay lập tức, thực hiện hồi sức tim phổi, liên hệ đơn vị tim phổi nhân tạo gần nhất, sử dụng Lipid 20% và adrenaline 1 mcg/kg. Nếu rung thất, thực hiện sốc điện. Không dùng vasopressin, thuốc chẹn kênh calci, thuốc ức chế beta hoặc các thuốc tê khác.
• Theo dõi tiếp: Tối thiểu 2 giờ nếu có biến cố thần kinh trung ương, hoặc 4 - 6 giờ nếu có biến cố tim mạch.

Yếu tố dễ dẫn đến ngộ độc thuốc tê

Ngộ độc thuốc tê có thể xảy ra khi các yếu tố sau được kết hợp hoặc không được kiểm soát:

• Liều lượng và nồng độ thuốc tê không phù hợp: Sử dụng liều quá cao hoặc nồng độ lớn hơn mức cần thiết so với mức tê và thời gian mong muốn.
• Đối tượng nguy cơ cao: Trẻ em, người già yếu, bệnh nhân suy kiệt, suy tim, rối loạn dẫn truyền nhịp tim hoặc có protein máu thấp dễ bị ngộ độc hơn.
• Kỹ thuật tiêm không an toàn: Không hút ngược syringe trước khi tiêm, tiêm quá nhanh hoặc không quan sát bệnh nhân trong khi tiêm.
• Thiếu giám sát sau gây tê: Không theo dõi bệnh nhân bằng monitor trong và ít nhất 30 phút sau khi tê, hoặc không có người giám sát sau gây tê.
• Ngộ độc có thể xảy ra ngay cả khi liều nhỏ: Ngay cả tiêm tê dưới da, tê niêm mạc, tê tại chỗ cho cho phẫu thuật/thủ thuật nhỏ, hoặc sau tháo garo vẫn có nguy cơ nếu bệnh nhân thay đổi trạng thái tinh thần, xuất hiện triệu chứng thần kinh hoặc bất thường tim mạch.

Các vấn đề cần biết về tình trạng ngộ độc thuốc tê

Khi bệnh nhân gây tê xuất hiện các rối loạn thần kinh và tim mạch, cần lập tức nghĩ đến ngộ độc thuốc tê toàn thân, vì sốc phản vệ liên quan đến gây tê rất hiếm gặp.

Việc sử dụng Lipid 20% nên được thực hiện ngay khi xuất hiện những dấu hiệu lâm sàng đầu tiên của ngộ độc thuốc tê, bất kể loại thuốc tê nào.

Adrenaline với liều ≤ 1 mcg/kg được chứng minh hiệu quả trong hồi sức tim phổi nâng cao khi bệnh nhân ngừng tim hoặc tụt huyết áp do ngộ độc toàn thân.

Ngộ độc thuốc gây tê có thể đe dọa tính mạng bệnh nhân rất nhanh, do đó đội ngũ y tế phải hết sức thận trọng trong quá trình điều trị, xử lý kịp thời khi thấy các dấu hiệu nghi ngờ và ngay lập tức liên hệ khoa Gây mê Hồi sức khi xuất hiện các triệu chứng nguy kịch.

Trên đây là chia sẻ của Nhà thuốc Long Châu về ngộ độc thuốc tê và những điều mà bạn cần biết. Mong rằng bài viết đã mang đến cho bạn những thông tin hữu ích giúp bạn phòng ngừa và điều trị ngộ độc thuốc tê hiệu quả.