Ngưng tim đột ngột khi chơi thể thao ở người trẻ: Những rủi ro tiềm ẩn cần lưu ý

Gia tăng các ca ngã quỵ ở người trẻ khi chơi thể thao

Ngừng tim đột ngột là tình trạng tim ngừng hoạt động bơm máu hiệu quả, khiến người bệnh mất ý thức nhanh và có thể tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. Tình trạng này ngày càng được chú ý khi liên tiếp ghi nhận các trường hợp xảy ra ở người trẻ trong quá trình tập luyện hoặc thi đấu thể thao.

Một số ước tính cho thấy, mỗi năm có khoảng 1 trên 50.000 đến 1 trên 80.000 vận động viên trẻ tử vong do ngừng tim đột ngột. Trong khi đó, tỷ lệ này ở dân số chung khoảng 1 trên 1.000 người mỗi năm. Dù tỷ lệ không cao, nhưng xu hướng xuất hiện nhiều hơn trong thời gian gần đây khiến nguy cơ này cần được nhìn nhận nghiêm túc.

Tại Việt Nam, cũng ghi nhận nhiều trường hợp ngã quỵ khi đang chơi thể thao, từ chạy bộ, đá bóng đến chơi Pickleball. Điều đáng lưu ý là, ngừng tim có thể xảy ra ở cả những người trẻ, khỏe mạnh và không có biểu hiện bệnh lý rõ ràng trước đó.

Nguyên nhân và dấu hiệu cảnh báo cần lưu ý

Nguyên nhân gây ngừng tim ở người trẻ chủ yếu liên quan đến các bệnh lý tim mạch tiềm ẩn. Các nhóm nguyên nhân thường gặp bao gồm:

• Bất thường cấu trúc tim: Bệnh cơ tim phì đại, dị tật động mạch vành.
• Rối loạn nhịp tim: Hội chứng QT dài, hội chứng Brugada.
• Yếu tố thúc đẩy: Mất nước, rối loạn điện giải, gắng sức quá mức.

Trước khi xảy ra biến cố, một số dấu hiệu cảnh báo ngừng tim có thể xuất hiện nhưng dễ bị bỏ qua. Cần lưu ý các biểu hiện sau:

• Ngất hoặc choáng váng khi đang vận động.
• Đau ngực, khó thở bất thường.
• Tim đập nhanh, hồi hộp hoặc cảm giác loạn nhịp.
• Tiền sử gia đình có người đột tử do tim mạch ở độ tuổi trẻ.

Việc nhận diện sớm các dấu hiệu này có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm nguy cơ xảy ra ngừng tim đột ngột.

Biện pháp phòng ngừa ngưng tim ở người chơi thể thao

Ngừng tim khi chơi thể thao có thể được giảm thiểu nguy cơ nếu các yếu tố cảnh báo được nhận diện và xử trí sớm. Một nghiên cứu từ National Institutes of Health cho thấy khoảng 29% người tử vong đột ngột trong khi thi đấu đã từng xuất hiện các triệu chứng gợi ý bệnh tim trước đó, nhưng chưa được đánh giá đầy đủ. Điều này nhấn mạnh vai trò của việc tầm soát và không bỏ qua các dấu hiệu bất thường.

Các biện pháp phòng ngừa cần được thực hiện một cách chủ động và liên tục:

• Khám sức khỏe trước khi tham gia vận động cường độ cao: Khai thác kỹ tiền sử cá nhân và gia đình, kết hợp đánh giá tim mạch khi cần thiết.
• Lắng nghe tín hiệu của cơ thể: Không tiếp tục tập luyện khi xuất hiện các triệu chứng như đau ngực, khó thở, choáng váng hoặc hồi hộp
• Điều chỉnh cường độ tập luyện hợp lý: Tránh gắng sức quá mức, đặc biệt trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt hoặc khi cơ thể chưa hồi phục.
• Duy trì lối sống lành mạnh: Đảm bảo dinh dưỡng, cân bằng điện giải, hạn chế sử dụng chất kích thích ảnh hưởng đến tim mạch.
• Trang bị kỹ năng xử trí khẩn cấp: Nâng cao nhận thức về ép tim ngoài lồng ngực (CPR) và sử dụng máy khử rung tim tự động (AED).

Các khuyến nghị đều cho thấy, can thiệp sớm trong những phút đầu có thể cải thiện đáng kể khả năng sống sót khi xảy ra ngừng tim.

Ngừng tim đột ngột khi chơi thể thao ở người trẻ là vấn đề cần được quan tâm trong bối cảnh các ca ghi nhận có xu hướng gia tăng. Chủ động tầm soát, nhận biết dấu hiệu cảnh báo và chuẩn bị kỹ năng xử trí kịp thời là những yếu tố quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe và giảm thiểu rủi ro.