Những thực phẩm người nhiễm HIV cần tránh để bảo vệ hệ miễn dịch

Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe và hỗ trợ hoạt động của hệ miễn dịch ở người nhiễm HIV. Bên cạnh việc bổ sung đầy đủ dưỡng chất, người bệnh cần chú ý đến an toàn thực phẩm và hạn chế những sản phẩm có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, ảnh hưởng đến sức khỏe hoặc tương tác với thuốc điều trị. Dưới đây là những thực phẩm người nhiễm HIV cần tránh để bảo vệ hệ miễn dịch:

Nhóm thực phẩm tươi sống và tái chín

Người nhiễm HIV, nhất là người có số lượng tế bào miễn dịch thấp, có thể đối mặt với nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng hơn khi sử dụng thực phẩm nhiễm mầm bệnh. Các món chưa được nấu chín hoàn toàn có thể chứa vi khuẩn, ký sinh trùng gây bệnh đường tiêu hóa hoặc những nhiễm trùng khác. Một số thực phẩm cần thận trọng gồm:

• Thịt sống hoặc tái: Tiết canh, thịt tái và các món thịt chưa chín kỹ có thể chứa vi khuẩn hoặc ký sinh trùng gây bệnh.
• Hải sản và cá sống: Gỏi cá, hàu sống, sushi sử dụng nguyên liệu chưa được xử lý an toàn có thể tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn.
• Trứng chưa chín hoàn toàn: Trứng lòng đào hoặc món ăn sử dụng trứng sống có thể chứa vi khuẩn Salmonella.

Để giảm rủi ro, nên nấu chín kỹ thịt, cá, hải sản và trứng; rửa rau củ dưới vòi nước sạch trước khi ăn hoặc chế biến. Cần tách riêng thực phẩm sống với thức ăn đã nấu chín, đồng thời vệ sinh dao, thớt và dụng cụ chế biến để hạn chế lây nhiễm chéo.

Sữa tươi thô và các chế phẩm chưa tiệt trùng

Sữa tươi chưa thanh trùng hoặc tiệt trùng có thể chứa các vi sinh vật gây bệnh như Listeria, Salmonella hoặc Brucella. Một số loại phô mai mềm, sữa chua và chế phẩm từ sữa làm bằng nguyên liệu chưa tiệt trùng cũng có thể tiềm ẩn nguy cơ tương tự.

Người nhiễm HIV nên ưu tiên sữa và sản phẩm từ sữa đã qua thanh trùng hoặc tiệt trùng. Khi mua, cần kiểm tra nhãn sản phẩm, hạn sử dụng và điều kiện bảo quản. Sau khi mở bao bì, nên bảo quản theo hướng dẫn của nhà sản xuất, tránh để thực phẩm ở nhiệt độ phòng quá lâu.

Nguồn nước và đá lạnh không rõ nguồn gốc

Nước không được xử lý an toàn có thể chứa vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng gây tiêu chảy và các bệnh nhiễm trùng đường tiêu hóa. Đá lạnh làm từ nguồn nước không bảo đảm vệ sinh cũng có thể trở thành đường đưa mầm bệnh vào cơ thể.

Để hạn chế nguy cơ, người nhiễm HIV nên sử dụng nước uống từ nguồn được kiểm soát chất lượng. Nếu chưa chắc chắn về độ an toàn của nguồn nước, có thể đun sôi theo hướng dẫn phù hợp hoặc sử dụng nước đóng chai đạt tiêu chuẩn. Khi ăn uống bên ngoài, nên tránh đá lạnh không rõ nguồn gốc và thận trọng với đồ uống được pha chế trong điều kiện vệ sinh không bảo đảm.

Đồ ăn nhiều đường, muối và chất béo bão hòa

Thực phẩm nhiều đường bổ sung, muối và chất béo bão hòa không phải là nguyên nhân trực tiếp khiến HIV tiến triển nhanh hơn. Tuy nhiên, sử dụng thường xuyên với lượng lớn có thể làm tăng nguy cơ thừa cân, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp và bệnh tim mạch. Đây là những vấn đề cần được quan tâm trong chăm sóc sức khỏe lâu dài ở người sống chung với HIV.

Một số nhóm thực phẩm nên hạn chế gồm:

• Đồ uống có đường và bánh kẹo: Nước ngọt, trà sữa nhiều đường, bánh ngọt và kẹo có thể cung cấp nhiều năng lượng nhưng ít dưỡng chất thiết yếu.
• Thực phẩm nhiều muối: Mì ăn liền, đồ muối mặn, thức ăn nhanh và các loại thịt chế biến sẵn thường chứa lượng natri cao.
• Món chiên rán và nhiều chất béo bão hòa: Thực phẩm chiên ngập dầu, mỡ động vật và một số loại thịt nhiều mỡ nên được sử dụng có chừng mực.

Không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn những thực phẩm này, nhưng nên kiểm soát khẩu phần và tần suất sử dụng. Chế độ ăn đa dạng, có rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, nguồn đạm phù hợp và chất béo không bão hòa sẽ hỗ trợ sức khỏe tổng thể tốt hơn.

Các chất kích thích như cồn và thuốc lá

Rượu bia và thuốc lá có thể gây thêm gánh nặng cho sức khỏe của người nhiễm HIV. Hút thuốc làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, bệnh hô hấp và nhiều loại ung thư. Trong khi đó, uống nhiều rượu bia có thể gây tổn thương gan, ảnh hưởng đến khả năng tuân thủ điều trị và làm tăng nguy cơ tương tác với một số loại thuốc.

Người nhiễm HIV nên hướng đến việc bỏ thuốc lá và tránh khói thuốc thụ động. Với rượu bia, mức độ an toàn còn phụ thuộc vào tình trạng gan, bệnh lý đi kèm và phác đồ thuốc đang sử dụng. Vì vậy, nên trao đổi với bác sĩ về việc sử dụng đồ uống có cồn; người mắc bệnh gan hoặc có nguy cơ tương tác thuốc có thể cần kiêng hoàn toàn theo chỉ định.

Tự ý sử dụng sản phẩm bổ sung và đông y

Vitamin, khoáng chất, thảo dược và thực phẩm chức năng không phải lúc nào cũng an toàn, ngay cả khi được quảng cáo là giúp tăng sức đề kháng hoặc hỗ trợ điều trị. Một số sản phẩm có thể gây độc cho gan, thận hoặc làm thay đổi nồng độ thuốc kháng HIV (ARV) trong cơ thể, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị.

Người nhiễm HIV không nên tự ý dùng vitamin liều cao, thuốc nam, thuốc bắc hoặc sản phẩm hỗ trợ sức khỏe khi chưa được tư vấn. Nếu muốn bổ sung dưỡng chất, cần trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ để đánh giá nhu cầu thực tế và kiểm tra khả năng tương tác với thuốc đang dùng. Không tự ý ngừng hoặc thay đổi phác đồ ARV vì bất kỳ sản phẩm bổ sung nào.

Hiểu rõ những thực phẩm người nhiễm HIV cần tránh để bảo vệ hệ miễn dịch giúp mỗi người chủ động giảm nguy cơ nhiễm trùng và duy trì sức khỏe lâu dài. Bên cạnh việc ăn chín, uống nước an toàn, hạn chế rượu bia và thực phẩm kém lành mạnh, người nhiễm HIV cần tuân thủ điều trị ARV, tái khám định kỳ và tham khảo ý kiến nhân viên y tế khi có thắc mắc về chế độ ăn uống hoặc sản phẩm bổ sung.