Phòng, chống HIV/AIDS: Xóa bỏ kỳ thị, chung tay chấm dứt dịch bệnh vào năm 2030

Mỗi người đều có thể góp sức phòng, chống HIV/AIDS

Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS năm 2026 có chủ đề “Huy động sức mạnh cộng đồng - Chung tay hành động vì mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS”. Thông điệp nhấn mạnh vai trò của mỗi cá nhân, gia đình, tổ chức xã hội và người sống chung với HIV trong hoạt động phòng, chống dịch bệnh.

HIV/AIDS vừa là vấn đề y tế, vừa gắn với những rào cản xã hội. Khi người có nguy cơ lo sợ bị đánh giá hoặc tiết lộ thông tin riêng tư, họ có thể trì hoãn xét nghiệm. Người đã được chẩn đoán cũng có thể gặp khó khăn trong tiếp cận điều trị và tìm kiếm sự hỗ trợ.

Vì vậy, phòng, chống HIV/AIDS cần sự phối hợp giữa ngành y tế và cộng đồng. Một môi trường tôn trọng, bảo mật và không phân biệt đối xử sẽ giúp dịch vụ đến gần hơn với người cần sử dụng.

Chấm dứt dịch AIDS có phải là không còn người nhiễm HIV?

Chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030 không có nghĩa là không còn người nhiễm HIV hoặc không còn trường hợp tử vong liên quan đến AIDS. Mục tiêu là kiểm soát dịch bệnh để AIDS không còn là vấn đề sức khỏe đáng lo ngại trong cộng đồng.

Theo nội dung chiến lược quốc gia, các tiêu chí hướng tới gồm:

• Số người nhiễm HIV phát hiện mới dưới 1.000 trường hợp mỗi năm.
• Tỷ lệ người nhiễm HIV tử vong liên quan đến AIDS dưới 1/100.000 dân.
• Tỷ lệ lây truyền HIV từ mẹ sang con dưới 2%.

Để đạt mục tiêu này, cần triển khai đồng bộ dự phòng, xét nghiệm, điều trị và hỗ trợ người nhiễm HIV. Việc giảm kỳ thị góp phần giúp những hoạt động đó được thực hiện liên tục, hiệu quả hơn.

Nỗi sợ bị kỳ thị khiến nhiều người ngại xét nghiệm HIV

Kỳ thị có thể xuất hiện qua lời nói miệt thị, thái độ xa lánh hoặc việc đối xử bất công với người nhiễm HIV. Những hành vi này tạo áp lực tâm lý, khiến người bệnh khó chia sẻ nhu cầu chăm sóc sức khỏe.

Bên cạnh đó, chi phí đi lại, khoảng cách đến cơ sở y tế và khó khăn tài chính cũng làm hạn chế khả năng tiếp cận dịch vụ. Những rào cản này đáng chú ý ở vùng sâu, vùng xa và các nhóm dễ bị tổn thương.

Xóa bỏ kỳ thị cần bắt đầu từ cách ứng xử hằng ngày: Tôn trọng người nhiễm HIV, giữ kín thông tin cá nhân và không đưa ra phán xét về đời sống của họ. Tại cơ sở y tế, người sử dụng dịch vụ cần được tư vấn, chăm sóc bình đẳng và bảo đảm quyền riêng tư.

Làm gì để phòng ngừa HIV và hỗ trợ người nhiễm?

Thông điệp năm 2026 kêu gọi hành động trên nhiều phương diện, từ chăm sóc cá nhân đến mở rộng dịch vụ và thay đổi nhận thức xã hội.

• Phát hiện và điều trị HIV sớm: Người có nguy cơ cần chủ động tìm đến dịch vụ tư vấn, xét nghiệm phù hợp. Khi được chẩn đoán nhiễm HIV, việc kết nối điều trị ARV sớm và tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế là nhiệm vụ quan trọng.
• Mở rộng các biện pháp dự phòng: Tăng khả năng tiếp cận bao cao su, bơm kim tiêm sạch, điều trị thay thế bằng Methadone và dự phòng trước phơi nhiễm HIV bằng thuốc PrEP. Các dịch vụ cần được triển khai phù hợp với nhu cầu từng nhóm.
• Truyền thông thay đổi hành vi: Cung cấp thông tin dễ hiểu, có căn cứ và phù hợp với người tiếp nhận. Hoạt động truyền thông cần giúp mọi người biết cách bảo vệ bản thân, nhận diện nguy cơ và tìm đúng nơi hỗ trợ.
• Giảm kỳ thị, phân biệt đối xử: Xây dựng môi trường an toàn tại gia đình, trường học, nơi làm việc và cơ sở y tế để mọi người có thể tìm kiếm dịch vụ mà không sợ bị đánh giá.

Gia đình có thể đồng hành, động viên người nhiễm HIV duy trì chăm sóc sức khỏe. Nhà trường và nơi làm việc có thể phổ biến kiến thức chính xác, ngăn chặn hành vi phân biệt đối xử. Các tổ chức cộng đồng có thể hỗ trợ kết nối người cần giúp đỡ với dịch vụ y tế.

Để hướng tới mục tiêu chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030, mỗi người đều có thể góp sức bằng những hành động đơn giản như chủ động tìm hiểu kiến thức phòng bệnh, xét nghiệm HIV khi có nguy cơ và không kỳ thị người nhiễm HIV. Sự quan tâm, tôn trọng và chia sẻ từ cộng đồng sẽ giúp người nhiễm HIV tự tin hơn trong cuộc sống, an tâm điều trị và tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe.