Shisha là gì? Những tác hại của shisha đối với sức khỏe

Shisha thu hút nhiều người bởi hương vị đa dạng, làn khói đặc trưng và cảm giác thư giãn khi sử dụng. Tuy nhiên, việc khói đi qua nước không đồng nghĩa các chất có hại đã được loại bỏ hoàn toàn. Hiểu rõ đặc điểm, thành phần và những ảnh hưởng tiềm ẩn của shisha là điều cần thiết để mỗi người có nhận thức đúng và chủ động bảo vệ sức khỏe.

Shisha là gì?

Shisha là một hình thức hút thuốc qua dụng cụ có bình chứa nước, còn được gọi là hookah hoặc waterpipe. Hỗn hợp dùng để hút thường gồm thuốc lá, chất tạo vị và các thành phần tạo độ ẩm, tạo nên nhiều hương vị khác nhau.

Khi sử dụng, than được đốt để làm nóng hỗn hợp shisha. Khói sinh ra đi qua thân ống, được dẫn xuống bình chứa nước rồi theo ống hút đến miệng người dùng. Mặc dù khói đã đi qua nước, quá trình này không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn các chất có hại. Ngoài khói từ hỗn hợp thuốc lá, việc đốt than cũng có thể tạo thêm các chất ô nhiễm mà người hút tiếp xúc trong quá trình sử dụng.

Vì vậy, shisha không đơn thuần là hơi nước có hương vị. Việc hiểu rõ thành phần và cơ chế hoạt động giúp nhận diện chính xác hơn bản chất của hình thức hút này cũng như những yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức khỏe.

Shisha có bị cấm không?

Có. Từ năm 2025, shisha thuộc nhóm sản phẩm bị cấm tại Việt Nam. Theo Nghị quyết 173/2024/QH15, Quốc hội thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người nhằm bảo đảm sức khỏe cộng đồng, trật tự và an toàn xã hội. Shisha được xác định là một trong những sản phẩm thuộc phạm vi thực hiện chủ trương cấm này.

Hiện chưa thấy quy định xử phạt hành chính riêng xác định mức phạt cụ thể đối với hành vi sử dụng shisha đơn thuần tương tự quy định dành cho thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là shisha được phép sử dụng.

Trường hợp shisha được pha trộn hoặc sử dụng cùng chất ma túy, người sử dụng có thể bị xử lý đối với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy theo quy định của pháp luật. Theo quy định hiện hành, hành vi sử dụng trái phép chất ma túy nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự có thể bị cảnh cáo hoặc phạt tiền.

Ngoài ra, các hành vi liên quan đến sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp hoặc vận chuyển shisha có thể bị xử lý theo các quy định pháp luật có liên quan, tùy thuộc vào tính chất và mức độ của hành vi. Trường hợp hành vi đáp ứng đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm theo quy định của pháp luật hình sự, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Hút shisha có gây nghiện không?

Có, shisha có thể gây nghiện nếu hỗn hợp sử dụng chứa thuốc lá và nicotine. Nicotine là chất có khả năng gây lệ thuộc. Khi được hấp thu vào cơ thể, nicotine tác động lên hệ thần kinh và có thể tạo ra những cảm giác khiến người dùng muốn tiếp tục hoặc lặp lại việc sử dụng.

Một buổi hút shisha thường kéo dài và người sử dụng có thể hít khói nhiều lần. Vì vậy, việc khói đi qua nước hoặc shisha có hương vị dễ chịu không đồng nghĩa với việc người hút không tiếp xúc với nicotine. Nếu sử dụng thường xuyên, người dùng có thể hình thành sự lệ thuộc và cảm thấy khó kiểm soát nhu cầu hút.

Khi đã lệ thuộc nicotine, việc ngừng sử dụng có thể đi kèm một số biểu hiện cai như thèm nicotine, khó chịu, bồn chồn, khó tập trung hoặc thay đổi tâm trạng. Mức độ phụ thuộc và các biểu hiện có thể khác nhau tùy vào tần suất, thời gian sử dụng cũng như lượng nicotine mà mỗi người tiếp xúc.

Ngoài ra, không phải tất cả hỗn hợp shisha đều có thành phần giống nhau. Một số sản phẩm được quảng cáo là không chứa thuốc lá hoặc nicotine, nhưng điều này không có nghĩa khói tạo ra hoàn toàn vô hại, bởi quá trình làm nóng hoặc đốt than vẫn có thể tạo ra carbon monoxide và các chất ô nhiễm khác. Do đó, không nên xem shisha là một lựa chọn an toàn chỉ vì có hương vị hoặc khói được dẫn qua nước.

Những tác hại của shisha đối với sức khỏe

Shisha đôi khi được cho là ít gây hại hơn thuốc lá vì khói được dẫn qua nước trước khi hít vào. Tuy nhiên, nước không thể loại bỏ hoàn toàn các chất độc hại trong khói. Người hút vẫn có thể tiếp xúc với nicotine, carbon monoxide và nhiều chất sinh ra từ thuốc lá cũng như quá trình đốt than. Việc sử dụng shisha vì thế có thể gây ra nhiều ảnh hưởng đáng lưu ý đối với sức khỏe.

Tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch

Khói shisha có thể khiến người hút tiếp xúc với nicotine và carbon monoxide. Nicotine có khả năng làm tăng nhịp tim, huyết áp và gây co mạch, trong khi carbon monoxide làm giảm khả năng vận chuyển oxy của máu. Việc tiếp xúc thường xuyên với các chất này có thể ảnh hưởng bất lợi đến hệ tim mạch và góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim.

Gây tổn thương hệ hô hấp

Hút shisha đưa khói và các chất ô nhiễm trực tiếp vào đường hô hấp. Tình trạng tiếp xúc kéo dài có thể gây kích ứng đường thở, ảnh hưởng đến chức năng phổi và liên quan đến các vấn đề hô hấp. Nguy cơ không chỉ đến từ thuốc lá mà còn từ khói của than dùng để làm nóng hỗn hợp shisha.

Tăng nguy cơ ung thư

Khói shisha có thể chứa nhiều chất độc và chất có khả năng gây ung thư. Khi sử dụng thường xuyên hoặc trong thời gian dài, cơ thể có thể liên tục tiếp xúc với những chất này. Đây là một trong những lý do shisha không nên được xem là lựa chọn an toàn thay thế cho thuốc lá điếu.

Có thể gây nghiện nicotine

Shisha có chứa thuốc lá thường đồng nghĩa với việc người hút tiếp xúc với nicotine – một chất có khả năng gây nghiện. Việc sử dụng lặp lại có thể dẫn đến lệ thuộc nicotine, khiến người dùng khó kiểm soát hoặc ngừng sử dụng. Hương vị dễ chịu của shisha không làm mất đi nguy cơ này.

Tăng nguy cơ ngộ độc carbon monoxide

Than được sử dụng để làm nóng shisha có thể tạo ra lượng carbon monoxide đáng kể. Khi hít phải, khí này gắn với hemoglobin và làm giảm lượng oxy được vận chuyển đến các mô. Tiếp xúc ở mức cao có thể gây đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, mệt mỏi và trong trường hợp nghiêm trọng có thể gây ngộ độc carbon monoxide.

Ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng

Việc hút shisha thường xuyên có thể tác động tiêu cực đến sức khỏe răng miệng. Khói thuốc và các chất đi kèm có thể góp phần gây kích ứng mô trong khoang miệng, ảnh hưởng đến nướu và làm tăng nguy cơ gặp một số vấn đề về răng miệng.

Tăng nguy cơ lây truyền bệnh qua ống hút

Thói quen dùng chung đầu hoặc ống hút shisha giữa nhiều người có thể tạo điều kiện để một số tác nhân gây bệnh truyền qua nước bọt hoặc dịch tiết đường hô hấp. Nguy cơ có thể cao hơn nếu dụng cụ không được vệ sinh và khử khuẩn đúng cách giữa những lần sử dụng.

Gây hại cho người xung quanh

Khói shisha không chỉ ảnh hưởng đến người trực tiếp hút. Người ở gần cũng có thể hít phải khói từ thuốc lá và khói sinh ra khi đốt than. Vì vậy, sử dụng shisha trong không gian kín có thể khiến những người xung quanh tiếp xúc thụ động với các chất ô nhiễm có hại.

Shisha không đơn thuần là một hình thức giải trí mà còn tiềm ẩn nhiều ảnh hưởng đáng lo ngại đối với sức khỏe, từ hệ hô hấp, tim mạch đến nguy cơ lệ thuộc nicotine và phơi nhiễm các chất độc hại. Bên cạnh việc hiểu rõ shisha là gì và những tác hại có thể gặp phải, mỗi người cũng cần chú ý đến các quy định pháp luật hiện hành, từ đó nâng cao nhận thức và chủ động lựa chọn lối sống lành mạnh hơn.