Tầm soát ung thư gan gồm những gì? Ai nên tầm soát ung thư gan?

Tầm soát ung thư gan đóng vai trò quan trọng trong bối cảnh bệnh có xu hướng ngày càng trẻ hóa. Bệnh thường tiến triển âm thầm, ít biểu hiện rõ ràng nên dễ bị bỏ sót ở giai đoạn đầu. Khi phát hiện muộn, việc điều trị sẽ khó khăn và làm tăng nguy cơ biến chứng nghiêm trọng. Vì vậy, tầm soát định kỳ giúp phát hiện sớm bất thường, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện tiên lượng cho người bệnh.

Tầm soát ung thư gan gồm những gì?

Sau đây là những hạng mục cần thực hiện khi tầm soát ung thư gan:

Khám lâm sàng

Khám lâm sàng là bước đầu tiên trong quy trình tầm soát ung thư gan, giúp bác sĩ đánh giá tổng quát tình trạng sức khỏe và nhận diện các yếu tố nguy cơ. Dựa vào độ tuổi, giới tính, tiền sử bệnh lý, thói quen sinh hoạt như uống rượu bia, hút thuốc.

Thông qua quá trình thăm khám, bác sĩ có thể phát hiện những dấu hiệu bất thường như khối u, hạch hoặc các biểu hiện nghi ngờ, từ đó định hướng chỉ định các xét nghiệm và phương pháp chẩn đoán phù hợp ở những bước tiếp theo.

Siêu âm gan

European Organisation for Research and Treatment of Cancer (EORTC) cho biết, siêu âm là phương pháp phổ biến với khả năng phát hiện tổn thương gan ở giai đoạn sớm, kể cả khối u nhỏ khoảng 0,5 - 1 cm. Ngoài ra, siêu âm còn giúp phát hiện các bệnh lý kèm theo như xơ gan hoặc tăng áp lực tĩnh mạch cửa. Phương pháp này an toàn, dễ thực hiện và thường được kết hợp với xét nghiệm AFP để nâng cao độ chính xác.

Chụp CT và MRI

Chụp cắt lớp vi tính (CT) và cộng hưởng từ (MRI) có cản quang giúp phát hiện các khối u nhỏ khoảng 1 cm, đồng thời đánh giá đặc điểm và giai đoạn của khối u. Đây là phương pháp hỗ trợ quan trọng khi kết quả siêu âm chưa rõ ràng hoặc cần xác định chính xác bản chất tổn thương.

Sinh thiết gan

Sinh thiết gan chỉ được thực hiện khi thật sự cần thiết do có thể tiềm ẩn một số rủi ro như chảy máu, nhiễm trùng hoặc lan tế bào ung thư theo đường kim sinh thiết. Kết quả dương tính giúp xác định chẩn đoán ung thư gan, trong khi kết quả âm tính có thể cần theo dõi thêm hoặc lặp lại xét nghiệm sau một thời gian.

Nội soi ổ bụng

Nội soi ổ bụng cho phép quan sát trực tiếp gan thông qua một vết rạch nhỏ, giúp phát hiện tổn thương nhỏ hoặc đánh giá mức độ xơ gan. Đồng thời, phương pháp này cũng có thể kết hợp lấy mẫu mô để làm sinh thiết khi cần thiết.

Xét nghiệm máu

Các xét nghiệm máu đóng vai trò hỗ trợ quan trọng trong tầm soát ung thư gan thông qua các chất chỉ điểm sinh học:

• AFP: Theo American Association for the Study of Liver Diseases (AASLD), AFP là một chất chỉ điểm thường được sử dụng trong tầm soát ung thư gan, tuy nhiên cần kết hợp với siêu âm để nâng cao độ chính xác trong phát hiện sớm.
• AFP-L3: Là một dạng đặc hiệu hơn của AFP, có liên quan đến ung thư gan giai đoạn sớm và giúp đánh giá nguy cơ bệnh.
• PIVKA-II (DCP): Là chỉ dấu sinh học có giá trị trong hỗ trợ chẩn đoán, theo dõi đáp ứng điều trị và đánh giá nguy cơ tái phát ung thư gan.

Nhìn chung, các xét nghiệm máu cần được kết hợp với phương pháp chẩn đoán hình ảnh để nâng cao độ chính xác trong tầm soát và phát hiện ung thư gan ở giai đoạn sớm.

Những đối tượng nên tầm soát ung thư gan

Những đối tượng có nguy cơ cao mắc ung thư gan cần được tầm soát định kỳ để phát hiện sớm và can thiệp kịp thời. Việc xác định đúng nhóm nguy cơ sẽ giúp nâng cao hiệu quả phòng ngừa và điều trị bệnh. Cụ thể:

• Người mắc viêm gan virus B hoặc C mạn tính: Đây là nhóm có nguy cơ cao do virus HBV, HCV là nguyên nhân phổ biến gây ung thư gan, đặc biệt khi có thêm tiền sử gia đình mắc bệnh gan.
• Người thường xuyên sử dụng rượu bia: Rượu có thể gây tổn thương gan kéo dài, dẫn đến viêm gan, xơ gan và làm tăng nguy cơ ung thư.
• Người thừa cân, béo phì: Tình trạng này dễ gây gan nhiễm mỡ và các rối loạn chuyển hóa, từ đó làm tăng nguy cơ tiến triển thành ung thư gan.
• Người có tiền sử viêm gan tự miễn: Tổn thương gan kéo dài do hệ miễn dịch tấn công có thể dẫn đến xơ gan và ung thư gan.
• Người bị viêm gan mạn hoặc xơ gan: Đây là nhóm có nguy cơ rất cao tiến triển thành ung thư gan, đặc biệt khi có thêm các yếu tố nguy cơ khác.
• Người có tiền sử gia đình mắc ung thư gan: Nguy cơ mắc bệnh sẽ cao hơn nếu trong gia đình có người thân gần từng mắc ung thư gan.

Nhìn chung, các nhóm đối tượng này cần chủ động tầm soát định kỳ để phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm và có hướng điều trị phù hợp.

Một số lưu ý khi tầm soát ung thư gan

Trước khi thực hiện tầm soát ung thư gan, bạn nên chuẩn bị kỹ để đảm bảo kết quả chính xác. Một số lưu ý quan trọng gồm:

• Cần nhịn ăn ít nhất 4 - 6 giờ trước khi làm xét nghiệm, vì thức ăn có thể ảnh hưởng đến kết quả.
• Tránh sử dụng các chất kích thích như rượu bia, cà phê trước khi kiểm tra.
• Không tự ý dùng thuốc như kháng sinh hay thuốc bổ trước ngày khám, vì có thể làm sai lệch kết quả chẩn đoán.
• Nên sắp xếp đi tầm soát vào buổi sáng và nhịn ăn từ tối hôm trước để hạn chế cảm giác mệt mỏi.

Bên cạnh đó, với những người không thuộc nhóm nguy cơ cao, việc tầm soát ung thư gan không cần thực hiện quá thường xuyên nếu gan vẫn khỏe mạnh. Thay vào đó, nên duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát cân nặng, hạn chế rượu bia và theo dõi sức khỏe định kỳ để bảo vệ chức năng gan lâu dài.

Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn hiểu rõ tầm soát ung thư gan gồm những gì và ai là đối tượng cần thực hiện. Việc chủ động tầm soát đúng thời điểm, đúng đối tượng sẽ góp phần phát hiện sớm bất thường và nâng cao hiệu quả điều trị. Để đảm bảo an toàn và chính xác, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ và xây dựng kế hoạch theo dõi sức khỏe gan phù hợp với tình trạng của bản thân.