Thảo quả có tác dụng gì? Những điều cần lưu ý khi sử dụng thảo quả

Không chỉ tạo hương thơm cho nhiều món ăn, thảo quả còn được biết đến như một dược liệu quen thuộc trong y học cổ truyền. Nhờ chứa tinh dầu và nhiều hợp chất tự nhiên, loại quả này được sử dụng với một số mục đích liên quan đến tiêu hóa và sức khỏe. Dù vậy, lợi ích và những lưu ý khi sử dụng vẫn cần được chú ý, nhất là với người có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc điều trị.

Thảo quả có tác dụng gì?

Thảo quả có nhiều tác dụng đối với sức khỏe như:

Có hoạt tính kháng khuẩn

Tinh dầu và chiết xuất từ thảo quả đã được nghiên cứu về khả năng tác động đến một số vi sinh vật như E. coli, Staphylococcus, Salmonella, Campylobacter và một số chủng Candida. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng đến từ thử nghiệm trong phòng thí nghiệm, do đó không nên xem thảo quả là phương pháp điều trị các bệnh nhiễm trùng.

Hỗ trợ sức khỏe tiêu hóa

Thảo quả từ lâu đã được sử dụng với mục đích hỗ trợ tiêu hóa, giảm cảm giác khó chịu ở đường tiêu hóa và buồn nôn. Một số nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất thảo quả có tiềm năng bảo vệ niêm mạc và hạn chế tổn thương dạ dày. Hoạt tính đối với Helicobacter pylori cũng được ghi nhận trong nghiên cứu ống nghiệm, nhưng chưa đủ để kết luận thảo quả có thể điều trị viêm loét dạ dày ở người.

Hỗ trợ kiểm soát huyết áp

Theo một nghiên cứu trên Indian Journal of Biochemistry & Biophysics, sử dụng bột thảo quả có liên quan đến cải thiện huyết áp ở người mới được chẩn đoán tăng huyết áp. Tác động này được cho là có thể liên quan đến đặc tính chống oxy hóa và lợi tiểu. Dù vậy, quy mô nghiên cứu còn hạn chế nên cần thêm bằng chứng trước khi đưa ra kết luận chắc chắn.

Hỗ trợ sức khỏe răng miệng

Ở một số nền văn hóa, thảo quả được nhai sau bữa ăn để tạo mùi thơm cho hơi thở. Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cũng ghi nhận chiết xuất từ loại gia vị này có khả năng ức chế một số vi khuẩn liên quan đến sâu răng. Những kết quả này cho thấy tiềm năng đối với sức khỏe răng miệng nhưng vẫn cần thêm nghiên cứu trên người.

Tiềm năng chống oxy hóa và chống viêm

Thảo quả chứa các hợp chất có đặc tính chống oxy hóa, góp phần hạn chế tác động của stress oxy hóa lên tế bào. Bên cạnh đó, một số nghiên cứu trên động vật ghi nhận chiết xuất thảo quả có ảnh hưởng đến các yếu tố liên quan đến phản ứng viêm. Hiệu quả chống viêm cụ thể ở người hiện vẫn cần được nghiên cứu thêm.

Tiềm năng hỗ trợ chức năng hô hấp

Một nghiên cứu nhỏ trên người ghi nhận việc hít tinh dầu thảo quả trước khi vận động có liên quan đến khả năng hấp thu oxy cao hơn. Một số thử nghiệm trên động vật cũng cho thấy chiết xuất thảo quả có thể tác động đến đường thở. Tuy nhiên, chưa có đủ bằng chứng để sử dụng thảo quả nhằm điều trị hen suyễn hoặc các bệnh lý hô hấp.

Tiềm năng đối với tế bào ung thư

Các nghiên cứu trên tế bào và động vật đã khảo sát khả năng của một số thành phần trong thảo quả đối với sự phát triển của tế bào ung thư và hoạt động của một số tế bào miễn dịch. Kết quả bước đầu cho thấy tiềm năng đáng quan tâm, nhưng chưa có đủ bằng chứng lâm sàng để khẳng định thảo quả có tác dụng phòng ngừa hoặc điều trị ung thư ở người.

Tiềm năng hỗ trợ kiểm soát đường huyết

Một số nghiên cứu trên động vật cho thấy bột thảo quả có thể ảnh hưởng đến đường huyết và quá trình chuyển hóa. Trong khi đó, nghiên cứu ở người mắc đái tháo đường type 2 chưa ghi nhận lợi ích rõ ràng trong việc kiểm soát đường huyết. Vì vậy, thảo quả không nên được sử dụng để thay thế các phương pháp điều trị đái tháo đường.

Một số lợi ích tiềm năng khác

Các nghiên cứu còn khảo sát mối liên quan giữa thảo quả với sức khỏe gan, cân nặng và trạng thái lo âu. Một số kết quả ban đầu trên động vật hoặc nghiên cứu nhỏ ở người cho thấy tín hiệu tích cực, nhưng bằng chứng hiện còn hạn chế và chưa đồng nhất. Cần thêm nghiên cứu để xác định rõ những lợi ích này trên người.

Nhìn chung, thảo quả có nhiều hoạt tính sinh học đang được quan tâm, nhưng không phải công dụng nào cũng đã được chứng minh trên người. Vì vậy, cần phân biệt giữa ứng dụng truyền thống, kết quả nghiên cứu tiền lâm sàng và lợi ích đã có bằng chứng lâm sàng khi đề cập đến tác dụng của thảo quả.

Một số đặc điểm của thảo quả mà bạn nên biết

Theo Royal Botanic Gardens, thảo quả có tên khoa học là Lanxangia tsaoko (Crevost & Lemarie) M.F.Newman & Skornick, tên cũ thường gặp là Amomum tsao-ko, thuộc họ gừng (Zingiberaceae). Thảo quả được trồng tại một số khu vực miền núi, trong đó phần quả thường được thu hái để làm gia vị hoặc dược liệu. Quả và hạt có mùi thơm đặc trưng, vị cay và hơi đắng, tạo nên nét riêng của loại cây này.

Thảo quả là cây thân thảo sống lâu năm, có thân rễ phát triển dưới đất và phần thân giả mọc thành bụi. Một số đặc điểm hình thái thường gặp của cây gồm:

• Thân: Thân rễ khá to, mọc ngang và có nhiều đốt. Từ thân rễ phát triển các thân giả mọc thẳng, cây trưởng thành có thể đạt chiều cao khoảng 2 - 3 m.
• Lá: Lá mọc so le, phiến lá thuôn dài hoặc hình mác. Lá có màu xanh, mặt trên thường đậm hơn mặt dưới, mép nguyên và phần cuống không nổi bật.
• Hoa: Cụm hoa phát triển từ phần gốc gần mặt đất thay vì mọc ở ngọn thân. Hoa thường có màu đỏ hoặc đỏ sẫm và tạo thành cụm tương đối ngắn.
• Quả: Quả có dạng hình trứng hoặc bầu dục, bề mặt xuất hiện các đường gân hoặc khía chạy dọc. Khi trưởng thành, quả chuyển dần sang màu đỏ nâu hoặc nâu sẫm.
• Hạt: Bên trong quả chứa nhiều hạt tập trung thành từng nhóm. Hạt và quả có mùi thơm khá mạnh, kèm vị cay và hơi đắng đặc trưng.
• Thân rễ: Phần thân rễ phát triển dưới đất, giúp cây sinh trưởng lâu năm và hình thành các chồi mới.

Nhờ những đặc điểm khá nổi bật ở cụm hoa, quả và mùi thơm, thảo quả có thể được nhận diện và phân biệt với một số cây khác cùng họ gừng.

Những điều cần lưu ý khi sử dụng thảo quả

Thảo quả được dùng phổ biến làm gia vị và trong y học cổ truyền, nhưng khi sử dụng với mục đích hỗ trợ sức khỏe vẫn cần lưu ý:

• Không thay thế điều trị: Các công dụng của thảo quả chỉ mang tính tham khảo, không thay thế thuốc hoặc phương pháp điều trị của bác sĩ.
• Dùng lượng phù hợp: Không nên tự ý tăng lượng hoặc sử dụng kéo dài vì mức độ đáp ứng có thể khác nhau ở mỗi người.
• Thận trọng theo y học cổ truyền: Thảo quả có tính ấm, vị cay nên người thuộc thể âm hư hoặc thường có biểu hiện nóng trong, khô họng cần thận trọng.
• Một số đối tượng cần lưu ý: Phụ nữ mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ và người có bệnh nền nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng với lượng lớn hoặc dưới dạng chế phẩm.
• Chọn và bảo quản đúng: Nên sử dụng thảo quả có nguồn gốc rõ ràng, tránh nhầm với dược liệu khác và không dùng sản phẩm bị ẩm mốc, biến màu hoặc có mùi lạ.
• Theo dõi phản ứng: Nếu xuất hiện nổi mề đay, khó thở, đau bụng dữ dội hoặc dấu hiệu bất thường sau khi dùng, cần ngừng sử dụng và đến cơ sở y tế.

Nếu muốn dùng thảo quả thường xuyên với mục đích hỗ trợ điều trị, nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc người có chuyên môn trước khi sử dụng.

Qua những thông tin trên, hy vọng bạn đã hiểu rõ hơn thảo quả có tác dụng gì và những lưu ý khi sử dụng. Thảo quả có một số lợi ích tiềm năng đối với sức khỏe, nhưng nhiều tác dụng vẫn cần thêm bằng chứng. Vì vậy, nên dùng với lượng phù hợp và tham khảo ý kiến bác sĩ khi cần.